Таудағы көлдерден жарқын фестивальдерге дейін: Қазақстанның шетелдік туристер арасында танымалдылығы артып келеді

Ұшы-қиыры жоқ кең дала мен тау көлдері, заманауи мегаполистер мен көне қалалар, шатқалдар, шөлдер және Ұлы Жібек жолының ескерткіштері - Қазақстан шетелдік туристерге бір елдің аумағында сан алуан әсер сыйлай алады. Еліміздегі алуан түрлі кереметтерді шетелдіктер де көбірек танып келеді.

Қазақстанға келетін шетелдік қонақтар саны күннен күнге артып келеді. Бұл ретте жалпы туристік ағын ғана емес, қонақүйлер мен басқа да орналастыру орындарында тоқтайтын саяхатшылар саны да өсіп отыр.

Үкіметтің мәліметінше, 2025 жылы Қазақстанға 15,7 млн шетелдік азамат келген. Бұл 2023 жылмен салыстырғанда 6,5 млн адамға көп.

Шетелдік қонақтардың жалпы санының 11,1 миллионы турист ретінде тіркелген. Олар елде болған уақытында 2,9 млрд АҚШ долларын жұмсаған.

Қазақстанға деген қызығушылықтың артып келе жатқанын көрсететін тағы бір көрсеткіш - қонақүйлер мен басқа да орналастыру орындарының қызметін пайдаланатын шетелдіктер санының көбеюі. 2023 жылы мұндай қонақтар саны 1 млн болса, 2024 жылы 1,29 млн-ға, ал 2025 жылы 1,43 млн-ға жетті.

Шетелдік қонақтар Қазақстанның өңірлерін де барған сайын белсенді танып келеді. Елдің жекелеген облыстарында бір жыл ішінде туристік ағын төрттен бірінен астамға өсті.

Өткен жылы ең жоғары өсім Алматы облысында тіркеліп, шетелдік қонақтар саны 29,7 пайызға артты. Жетісу облысында өсім 25,88 пайызды, Қызылорда облысында 25,5 пайызды құрады.

Қытайлық туристердің Қазақстанға деген қызығушылығы да айтарлықтай артты. Бір жыл ішінде олардың ағыны 46,8 пайызға өсіп, 960 мың адамнан асты. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанға 7 млн шетелдік келді. Ең көп қонақ Өзбекстаннан - 2,5 млн, Қырғызстаннан - 1,6 млн және Ресейден - 1,5 млн адам келген.

Қазақстан - әлемдегі ең ірі мемлекеттердің бірі, оның туристік әлеуеті көбіне табиғатының, тарихы мен мәдениетінің алуантүрлілігімен байланысты. Мұнда тау шыңдары мен мөлдір көлдерді, шатқалдар мен ұшы-қиыры жоқ даланы, шөлді ландшафттар мен Каспий жағалауын, заманауи қалалар мен көне ескерткіштерді көруге болады.

Табиғи көрікті жерлер әсіресе елдің оңтүстік-шығысында көп шоғырланған. Ең танымал орындардың бірі - Шарын шатқалы. Оның тік жартастары, сайлары мен жер бедерінің ерекше пішіндері Қазақстанның визиттік карталарының біріне айналған қайталанбас көріністерді қалыптастырады.

Тағы бір танымал бағыт - Көлсай көлдері. Таулар мен қылқан жапырақты ормандардың арасында орналасқан көлдер тыныш демалысты, жаяу серуендеу бағыттарын және табиғат аясындағы саяхатты ұнататындарды қызықтырады. Жақын маңда су басқан орманымен танымал Қайыңды көлі орналасқан: шырша діңдері судан тік көтеріліп, ерекше табиғи көрініс қалыптастырады.

Алтын-Емел ұлттық паркі мүлде басқа әсер сыйлайды. Мұнда Ақтау және Қатутау таулары орналасқан, ал ең танымал көрікті жерлердің бірі - Әншіқұм. Осылайша, Қазақстанның оңтүстік-шығығына бір сапар барысында турист бір-бірінен мүлде өзгеше бірнеше табиғи аймақты көре алады.

Алматы мен қаланы қоршаған таулар тау туризмін дамытуға мол мүмкіндік береді. Мегаполистің Іле Алатауына жақын орналасуы қаладағы демалысты тауға саяхатпен ұштастыруға мүмкіндік береді. Бұл Алматыны өңірдің табиғи көрікті жерлерімен танысу үшін қолайлы бастапқы нүктеге айналдырады.

Елдің солтүстігінде Бурабай ең танымал курорттық бағыттардың бірі болып қала береді. Көлдер, ормандар мен жартасты таулар Қазақстанды негізінен далалы ел ретінде қабылдайтын үйреншікті түсініктен айтарлықтай ерекшеленетін көрініс қалыптастырады.

Қазақстанның батысы саяхатшыларға мүлде басқа қырынан көрінеді. Маңғыстау облысы шөлді және жартасты ландшафттарымен танымал. Ақ әктасты жарқабақтары мен оқшау жартастары бар Бозжыра шатқалы өңірдің ең танымал табиғи нысандарының біріне айналды. Мұнда саяхатшылар Қарақия ойпатын, Үстірт үстіртін және Каспий теңізінің жағалауын да көре алады.

Қазақстанның оңтүстігі туристік картада ерекше орын алады. Түркістан саяхатшыларды өзінің тарихи және мәдени мұрасымен қызықтырады. Дәл осы жерде Қожа Ахмет Ясауи кесенесі орналасқан. Елдің оңтүстігіне саяхат табиғат аясындағы демалысты өңір тарихымен танысумен ұштастыруға мүмкіндік береді.

Нәтижесінде Қазақстан саяхатшыларға бір ғана әмбебап бағыт емес, демалыстың мүлде әртүрлі форматтарын ұсына алады. Ірі қалаға сапарды тауға саяхатпен, ұлттық парктерге баруды тарихи орындарды аралаумен, ал дәстүрлі экскурсиялық турды далаға, шөлге немесе Каспий жағалауына сапармен ұштастыруға болады.

Өңірлер арасындағы үлкен қашықтықтар Қазақстанға саяхатты табиғи ландшафттары бір-бірінен мүлде өзгеше бірнеше аумақпен танысуға мүмкіндік беретін сапарға айналдырады. Оңтүстік-шығыста - таулар, көлдер мен шатқалдар, солтүстікте - ормандар мен көл жағасындағы курорттар, батыста - Каспий мен шөлді ландшафттар, ал оңтүстікте - тарихи қалалар мен ескерткіштер.

Сондай-ақ экотуризм әлемдік туризмдегі маңызды үрдістердің біріне айналып келе жатқанын атап өткен жөн. Саяхатшылардың көбі ауқымды курорттарға емес, табиғатқа айтарлықтай зиян келтірмей, оны бастапқы қалпында көру мүмкіндігіне қызығушылық танытып келеді.

Мұндай тәсілдің бір мысалын экотуризм миллиардтаған долларлық индустрияға айналған Қытайдан көруге болады. Табиғи құндылығы ерекше аумақтарда туризмді дамыту антропогендік жүктемені шектеумен қатар жүргізіледі. Ванлан (Пандалар мекені) сияқты қорықтарда туристер ағыны әдейі шектеледі. Мұнда мыңдаған адамға арналған алып курорттар салынбайды. Оның орнына түнеу құны жоғары, ал табиғатқа түсетін антропогендік жүктемесі барынша аз шағын экологиялық қонақүйлер салынады.

Сарапшылардың пікірінше, Қазақстанда экотуризмді дамытуға перспективалы орындардың бірі Алматыдағы Көкжайлау шатқалы болуы мүмкін. Бұл ретте шатқалдың болашағы қазір белсенді талқыланып жатыр. Аталған аумақта тау шаңғысы курортын салу жоспарланып отыр.

Жоба қоғамда қызу пікірталас тудырды. Экологтар мен қала тұрғындарының бір бөлігі шатқалды барынша табиғи қалпында сақтауды қолдайды. Сарапшылар құрылыс жұмыстары шатқалдың бірегей экожүйесіне зиян келтіруі мүмкін деп санайды, сондай-ақ жобаның экономикалық тұрғыдан тиімділігі мен өзін-өзі ақтайтынына күмән келтіреді.

Алайда Қазақстан саяхатшыларды тек табиғи көрікті жерлерімен ғана қызықтырмайды. Оқиғалық туризм де барған сайын қарқын алып келеді: ел технология, спорт және мәдениет салаларындағы ірі халықаралық жобаларды қабылдап, өңірлерде фестивальдер, көрмелер және сапарға шығуға жеке себеп бола алатын басқа да іс-шаралар өткізіліп жатыр.

Соңғы айларда Астанадағы оқиғалық өмір әсіресе қарқынды болды. Елорда ондаған елдің өкілдері мен мыңдаған қонақ қатысқан түрлі іс-шараларды - технологиялық жарыстардан бастап ірі спорттық және мәдени жобаларға дейін қабылдады.

Осындай іс-шаралардың бірі халықаралық "Болашақ ойындары - 2026" болды. Классикалық және цифрлық спортты біріктірген мультиспорттық турнир елордаға түрлі елдерден қатысушылар мен қонақтарды жинады.

Тағы бір айтулы халықаралық оқиға Comic Con Astana 2026 фестивалі болды. Фестиваль заманауи поп-мәдениет жанкүйерлері мен халықаралық жұлдыздарды бір алаңға жинады.

Биыл фестивальге алғаш рет бірден төрт халықаралық хедлайнер - Николай Костер-Вальдау, Пол Андерсон, Иньяки Годой және Таз Скайлар келді. Актерлер жанкүйерлерімен кездесіп, сұрақ-жауап сессияларына қатысты, сондай-ақ қолтаңба беріп, фотосессиялар өткізді.

Бұл ретте оқиғалық өмір тек елордамен шектелмейді. Тамыз айында Алматыда Канье Уэстің концерті өтіп, БАҚ мәліметінше, оған 31 мың көрермен жиналды.

Жыл бойы Қазақстанның түрлі өңірлерінде фестивальдер мен басқа да туристік іс-шаралар өткізіліп, ел ішіндегі саяхатты жергілікті мәдениетпен, табиғатпен және дәстүрлермен танысумен ұштастыруға мүмкіндік береді.

Тек 2026 жылдың қыркүйегінде өңірлерде негізгі туристік іс-шаралар күнтізбесіне енгізілген бірқатар оқиға жоспарланған. Бағдарламада өнер мен музыка, гастрономия мен әдебиет, қолөнер және экологиялық жобалар қамтылған.

Осындай іс-шаралардың бірі қыркүйектің басында Ақмола облысында өтті. Flamingo Fest фестивалі өңір тұрғындарын, Астана мен еліміздің басқа қалаларынан келген қонақтарды жинады.

Фестиваль қонақтары Қорғалжын өңірінің табиғаты мен мәдениетімен жақынырақ танысып, қоқиқаздар мекендейтін жерлерге баруға мүмкіндік алды. Осылайша, бір іс-шара туризмнің бірден бірнеше бағытын - экологиялық, мәдени және оқиғалық туризмді біріктірді.

Flamingo Fest аясында Flamingo Art көрмесі де өтті. Онда Ақмола облысы суретшілерінің өңір табиғатына арналған туындылары ұсынылды. Бағдарламаның тағы бір бөлігі жергілікті сәндік-қолданбалы өнер шеберлерінің бұйымдары қойылған жәрмеңке болды.

Сондай-ақ, ай бойы Қазақстан қонақтарға өнер мен әдебиеттен бастап гастрономия, музыка және дәстүрлі қолөнерге дейін саяхаттауға түрлі себеп ұсынады.

12 қыркүйекте Батыс Қазақстан облысында "Жайық сазы" күзгі өнер фестивалі өтеді. Қонақтарды көрмелер, шеберлік сабақтары, музыкалық және театрлық қойылымдар, сондай-ақ суретшілер мен қолөнершілермен кездесулер күтеді.

Алматыда бірден екі ірі іс-шара жоспарланған. 20 қыркүйекте әйгілі Алматы апортына арналған жыл сайынғы Alma Fest фестивалі өтеді. Бағдарламада жергілікті өнімдер жәрмеңкесі, шеберлік сабақтары, концерттер, сондай-ақ алма мен одан дайындалған тағамдардың дәмін тату шаралары бар. 20-21 қыркүйекте KitapFest өтеді. Оның аясында кітап жәрмеңкесі, авторлармен кездесулер, кітап алмасу, балаларға арналған спектакльдер мен шеберлік сабақтары ұйымдастырылады.

24-28 қыркүйек аралығында Маңғыстау облысында "Каспий - достық теңізі" халықаралық туристік фестивалі өтеді. Оның бағдарламасына форумдар, көрмелер, семинарлар және түрлі елдердің өкілдерімен кездесулер кіреді.

26 қыркүйекте Павлодарда Ertis Promenade өтеді. Қаланың Орталық жағалауында концерттер, кешкі дискотекалар, ашық аспан астындағы кино көрсетілімдері және таза ауадағы жаттығулар жоспарланған.

Қыркүйектегі іс-шаралар бағдарламасын 26-28 қыркүйекте Түркістан облысында өтетін Turkistan Craft Fair қорытындылайды. Халықаралық қолөнер көрмесі түрлі елдердің шеберлерін жинайды. Бағдарламада қолдан жасалған бұйымдар жәрмеңкесі, шеберлік сабақтары мен концерттер бар.

Қазақстанға деген қызығушылықтың артуы туристік инфрақұрылымды одан әрі дамытуды талап етеді. Елде салаға салынатын инвестиция көлемі артып, жаңа жобалар іске асырылып, қонақүй кешендері салынып жатыр.

Үкіметтің мәліметінше, Қазақстанның туристік саласына салынатын инвестициялар өсіп келеді. 2023 жылы олардың көлемі 787,3 млрд теңгені құраса, 2024 жылы 20,3 пайызға өсіп, 947,5 млрд теңгеге жетті. Ал 2025 жылы инвестиция көлемі тағы 32,6 пайызға артып, 1,25 трлн теңгеге жетті.

Осылайша, тек 2024-2025 жылдары туризм саласына 2,2 трлн теңгеден астам инвестиция салынды. Екі жыл ішінде салаға салынатын жыл сайынғы инвестиция көлемі шамамен 60 пайызға өсті.

Қазір Қазақстанда жалпы құны шамамен 1,3 трлн теңге болатын 328 инвестициялық жоба жүзеге асырылып жатыр. Бұдан бөлек, жеңілдетілген кредиттеу мен инвестициялық преференцияларды қолдана отырып, 11 өңірде әлемдік деңгейдегі 24 қонақүй салу мәселесі қосымша пысықталуда.

Бұл ретте Қазақстан туристік инфрақұрылымды ғана емес, демалыстың жаңа бағыттарын да дамытуды көздейді. Солардың бірі табиғат аясындағы саяхатты, мәдениетпен танысуды және белсенді демалысты біріктіретін шытырман оқиғалы туризм болуы мүмкін.

Тамыз айының соңында "Kazakh Tourism" ҰК" АҚ басқарма төрағасы Талғат Ғазизов пен Adventure Travel Trade Association шытырман оқиғалы туризм қауымдастығының бас директоры Шеннон Стоуэлл өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.

Туризм министрлігінің түсіндіруінше, құжат халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға, өңірлердің туристік әлеуетіне сараптамалық бағалау жүргізуге, қазақстандық мамандарды оқытуға, шетелдік серіктестер үшін таныстыру турларын өткізуге, сондай-ақ Қазақстанда ATTA-ның ірі халықаралық іс-шараларын өткізу мүмкіндігін пысықтауға бағытталған.

Шетелдік қонақтар санының артуы Қазақстанның барған сайын танымал туристік бағытқа айналып келе жатқанын көрсетеді. Бай табиғаты, өңірлерінің алуантүрлілігі, мәдени және халықаралық іс-шаралар елге қызығушылығы әртүрлі саяхатшыларды тартуға мүмкіндік береді.

Бұл ретте туристік ағынның өсуімен қатар саланың өзі де дамып келеді: инвестициялар көлемі артып, жаңа жобалар іске асырылып, қонақүй инфрақұрылымы кеңейіп жатыр, ал Қазақстан шетелдік қонақтарды тартудың жаңа бағыттарын іздестіруде.

Бұл қарқынды сақтау еліміздің табиғи және мәдени артықшылықтарын сапалы әрі қолжетімді туристік өнімге қаншалықты сәтті айналдыра алатынына байланысты болмақ. Бұған қажетті әлеует бар, ал шетелдік саяхатшылардың артып келе жатқан қызығушылығы Қазақстанның әлемдік туристік картада барған сайын көрнекті орын алып келе жатқанын көрсетеді.