Елімізде Ұлттық домбыра күні атап өтіледі
Ұлттық домбыра күні - 2018 жылдан бері шілденің алғашқы жексенбісі қазақтың төл аспабының күні ретіне тойланып келеді. Мұндай Жарлыққа Қазақстанның Тұңғыш президенті 2018 жылдың 13 маусымында қол қойып, айтулы мерекені бекіткен болатын.
Домбыра - қазақ халқының ең көне әрі қасиетті музыкалық аспабының бірі екендігі баршаға аян. Қазақ халықының сан салалы өнері ішіндегі сан ғасырлық тарихы бар ерекше арнасы - домбырашылық-күйшілік дәстүрі болып табылады. Археологиялық және этнографиялық деректер бойынша домбыра тектес аспаптар Еуразия даласында мыңдаған жыл бұрын қолданылған. Кей деректерде оның тарихы 2000-6000 жыл аралығын қамтитыны айтылады.
Домбыра аспабының қазақ халқының руханиятында алар орны ерекше. Музыкалық аспаптың қалыптасуы көне замандардан бастау алады. Алтайдан Анадолғы дейінгі түркі тілдес халықтарда домбыра аспабы кеңінен тарлаған.
Алғашқы домбыра аспабының пайда болып, шыққан жері түркі халықтарының алтын бесігі Алтай тауы болып саналады. Академик Ахмет Жұбанов: "Кең даланы мекен еткен қазақ жұртының ең ауялы да қасиетті музыкалық аспабы домбыраның бірде күмбірлеген, бірде шертілген ойлы дыбысы құлаққа жағымды, жүрекке жақын оның күмістей сыңғырлаған үні талай сырдың басын қайырады" дейді. Домбыра аспабының ең көне нұсқалары Алтай-Моңғол тауларындағы Жарғаланд-Қайырқан жоталарындағы үңгірлерден екі ішекті пернелері бар домбыра аспабы табылған. Алғашқы табылған саз аспабының шанағында көне жазулар болған. Ол жазуларды Берлиндік түркітанушы ғалым Peter Sieme оқып, түркітанушы ғалым Қ. Сартқожаұлының айтуы бойынша "Жұпар күй әуені бізді сүйіспеншілікке бөлейді" - деп жазылған. Бұл құнды жәдігер б.з.д 5-6 ғғ. жатады.
Қазақ халқының домбыра аспабында орындаушылық музыка өнері XIX ғасырда ерекше дамыды. Қазақ халқында домбыра аспабында күй тартудың негізгі екі жүйесі қалыптасқан: 1) Төкпе күйшілік дәстүр; 2) Шертпе күйшілік дәстүрі қалыптасты. Домбыра аспабын өмірінің мәніне айналдырған ұлт тарихында күйшілер Құрманғазы, Тәттімбет, Сейтек, Сүгір, Түркеш, Дәулеткереей Қазанғап, Есбай, Қожеке, Әлшекей Дина Нұрпейісова сынды күйші-композиторлар қазақтың домбыра аспабы арқылы дүстүрлі күйшілік мектептерді қалыптастырды. Көптеген домбыра аспабы арқылы күй шерткен ұлы күйшілердің музыкалық аспаптары Алмат қаласындағы Ықылас Дүкенұлы атындағы музыкалық халық аспаптар музейінде сақталған.
Бүгінгі күні домбыра - тек ұлттық аспап емес, ол Қазақстанның мәдени брендіне айналған рухани құндылық. Заманауи орындаушылар мен кәсіби оркестрлер оның дамуын жаңа деңгейге көтеріп, әлемдік мәдени кеңістікте танытуда.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Археологтер Түркістан облысындағы көне қалашықты зерттеп жатыр
Сурет: 24.kz бейнежазбадан скриншот
Еліміздің археологтеры Түркістан облысындағы Бірлік ауылының маңында орналасқан көне қалашықты зерттеп жатыр. Қазба жұмыстары кезінде мамандар тұрғын үй-жайлардың қалдықтарын, қыш бұйымдарды, темірден жасалған еңбек құралдары мен сандал деп аталатын көне пешті тапты, деп хабарлайды 24KZ.
Қалашық археологтерге 1962 жылдан бері белгілі. Сол кезде зерттеуші Николай Подушкин оның бір бөлігін зерттеп, ескерткішті VIII-XII ғасырларға жатқызған болатын. Жаңа қазба жұмыстары бұл жерде адамдардың одан әлдеқайда ертерек, Қаңлы дәуірінде-ақ өмір сүргенін көрсетіп отыр. Кейін қала Қарахан мемлекеті мен Алтын Орда кезеңдерінде қарқынды дамыған.
Археологтер аумақты зерттеу үшін дрондар мен ГАЖ технологияларын пайдаланып жатыр. Әуеден түсірілген суреттер жер бедерінің ерекшеліктерін анықтап, қазба жұмыстарын жүргізуге қолайлы учаскелерді белгілеуге көмектесті. Мамандар ортағасырлық қаланың негізгі бөліктері - цитадель, шахристан мен рабадты да зерттеп жатыр.
Қазба алаңдарының бірінен ғалымдар тұрғын үй-жайлардың қалдықтарын, қыш бұйымдарды, темір еңбек құралдары мен көне пешті тапты. Басқа алаңда цитадельдің қорғаныс жүйесі зерттелді. Табылған қабырғаның ені шамамен бір метрге жетеді. Сондай-ақ, археологтер мұнараның қалдықтарын анықтады.
Зерттеушілер қалашық аумағында хан сарайы болуы мүмкін деген болжамды тексеріп жатыр. Әзірге бұл нұсқа расталған жоқ.
Табылған заттардың нақты жасы мен шығу тегін анықтау үшін олар зертханалық зерттеуге жіберіледі. Археологтер қалашықтағы жұмыстарды келесі жылы да жалғастыруды жоспарлап отыр.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
29 тамызда Ақтау қаласында SHUBAT FEST - 2026 фестивалі өтеді
Сурет: Depositphotos
29 тамызда Ақтаудағы Амфитеатр алаңында SHUBAT FEST - 2026 ұлттық фестивалі өтеді. Онда Қазақстандағы үздік шұбат өндірушілер анықталады, деп хабарлады ҚР Туризм және спорт министрлігінің баспасөз қызметі.
Фестивальдің мақсаты - шұбат пен түйе сүтінен жасалатын басқа да өнімдерді дәріптеу, сондай-ақ гастрономиялық туризмді дамыту.
Басты іс-шара шұбаттың үздік өндірушісін анықтайтын байқау болмақ. Қатысушылар арнайы аталымдар бойынша да бақ сынай алады. Фестивальде құрт, балқаймақ, тіскебасар, балмұздақ, кофе және түйе сүтінен дайындалған коктейльдер ұсынылады.
Байқауға түйе шаруашылығы өнімдерін өндіретін жеке және заңды тұлғалар, сондай-ақ шаруа және фермер қожалықтары қатыса алады. Финалға 20 қатысушы іріктеледі. Олардың шұбат үлгілерін тәуелсіз аккредиттелген зертхана тексереді деп күтілуде.
Жеңімпаздар үш шарт бойынша анықталады: қорытынды бағаның 40 пайызын зертханалық зерттеу нәтижелері, тағы 40 пайызын кәсіби қазылар алқасының шешімі және 20 пайызын халықтың берген дауысы құрайды. Мамандар шұбаттың қауіпсіздігі мен сапасын, ал қазылар алқасы оның дәмін, қоюлығын, хош иісі мен ұсынылуын бағалайды.
Негізгі байқаудың жеңімпаздары 1 млн, 700 мың және 500 мың теңге алады. Бас жүлде иегеріне автокөлік табысталады. Арнайы аталымдар бойынша да ақшалай сыйлықтар қарастырылған.
Фестиваль танымал өнерпаздардың қатысуымен өтетін гала-концертпен аяқталады. Ұйымдастырушылар пайымдауынша SHUBAT FEST - 2026 фестиваліне 20-25 мың адам келеді деп күтілуде.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
"Байсерке аспаны - 2026": Алматы маңында ауқымды авиашоу өтіп жатыр
Сурет: Алматы облысыныі әкімдігі
Алматы облысы Іле ауданының Байсерке ауылында жыл сайынғы "Байсерке аспаны - 2026" авиациялық мерекесі басталды. Ашық аспан астындағы шара авиация әуесқойларын, сала мамандарын, өңір тұрғындары мен қонақтарын бір алаңға жинады, деп хабарлайды облыс әкімдігінен.
Авиациялық мереке аясында өткен баспасөз мәжілісінде Қазақстандағы шағын авиацияны дамыту, жастарды техникалық мамандықтарға тарту, авиациялық мәдениетті қалыптастыру және Алматы облысының туристік әлеуетін арттыру мәселелері талқыланды.
Сарапшылар мұндай мерекенің балалар мен жасөспірімдерді ұшқыш, инженер және авиация технигі мамандықтарымен таныстыруға септігін тигізетінін атап өтті. Ұшақтарды жақыннан көріп, мамандармен тілдесу мүмкіндігі жастардың авиация мен инженерлік мамандықтарға қызығушылығын арттыруы мүмкін.
Қатысушылар шағын авиацияны дамытуға ерекше назар аударды. Олардың пікірінше, бұл үшін авиациялық мәдениетті арттырып, халыққа саланың мүмкіндіктері туралы айтып, ашық іс-шараларды тұрақты өткізу қажет.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Атырау облысында лотос фестивалі ашылды
Сурет: Gov.kz
Құрманғазы ауданына қарасты Теңіз ауылында "LOTUS FEST-2026" мәдени-туристік фестивалінің салтанатты ашылу рәсімі өтті,- деп хабарлайды Өңірлік коммуникациялар қызметі.
Фестиваль лотос алқабының табиғи ерекшелігін танытып, өңірдің мәдени және туристік әлеуетін кеңінен насихаттауға бағытталды.
Бұл іс-шара - лотос алқабының табиғи сұлулығын көпшілікке танытып қана қоймай, өңірдің туристік әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді. Әсіресе, осындай ерекше табиғи нысандарды туристік бағытқа айналдырып, Атырауға келетін қонақтар санын көбейтуге жол ашады,- деді аудан әкімі.
Мерекелік шара концерттік бағдарламамен жалғасты. Көрермендер алдында "Sarmad" этно-фольклорлық ансамблі, "Жайық қызы" халықтық би ансамблі өнер көрсетіп, эстрада жұлдызы Қуандық Рахым ән шырқады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан полициясы тұрғындарға "тәуекелсіз инвестиция" деген желеумен алаяқтардың құрығына түсіп қалмауды ескертеді
Сурет: ЖИ
Қазақстан полициясы әлеуметтік желілер, мессенджерлер мен интернет-платформалар арқылы өзін брокер немесе қаржы сарапшысы ретінде таныстырып, инвестициядан пайда табуды ұсынатын алаяқтардың әрекеті туралы ескерту жасады.
Қаскөйлер жоғары табыс, "кепілді пайда" және "тәуекелсіз инвестиция" уәде етеді. Алдымен адамға аз мөлшерде қаражат салуды ұсынады. Кейін жалған сайтта немесе қосымшада оның капиталы өсіп жатқандай көрсетеді.
Осыдан кейін алаяқтар жәбірленушіні "инвестиция көлемін ұлғайту", "комиссия төлеу" немесе "шотты бұғаттан шығару" деген сылтаулармен қайта-қайта ақша аударуға көндіреді.
Адам ақшасын шығарып алуға әрекеттенген кезде сайт жұмысын тоқтатады, аккаунт бұғатталады, ал "кеңесші" байланысқа шықпай қояды.
"100 пайыз кепілдік беріп, жоғары табыс уәде ететіндерге сенбеңіздер. Бірнеше күннің ішінде ақшаңызды бірнеше есе көбейтуді ұсынатындардан сақ болыңыздар", - деп ескертті полиция.
Азаматтарға бейтаныс адамдардың нұсқауымен ақша аудармау, банк картасының деректерін, CVV-код пен SMS-кодтарды ешкімге бермеу ұсынылды. Сондай-ақ, күмәнді сілтемелерге өтпеу және белгісіз қосымшаларды орнатпау қажет.
Полиция әңгімелесуші шешім қабылдауға асықтырып, ақшаны дереу салуды талап етсе, сақ болуға кеңес береді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алматыдағы Канье Уэстің концерті блэкаутқа қарамастан өтеді
Алматыдағы Канье Уэстің концерті қалада электр энергиясының жаппай өшуіне қарамастан, кестеге сәйкес өтеді, деп хабарлайды First Media Group маркетингтік холдингі.
"Концерт кестеге сәйкес өтеді, әртіс сахнаға сағат 21:00-де шығады. Қазірден бастап жолға шығуды және жолға кететін уақытты, жолдағы кептелістерді, стадионға кірердегі тексеру мен алаңға кіру рәсімдерінің алатын уақытын алдын ала ескеруді сұраймыз. Барлығы штаттық режимде жұмыс істеп тұр. Стадионда күтеміз!" - деп мәлімдеді баспасөз қызметінен.
Сонымен қатар, "Алатау Жарық Компаниясы" Алматыдағы Канье Уэстің концерті кезінде электр энергиясы болатынына қатысты нақты жауап бере алмады.
"Нақты жауап бере алмаймыз, өйткені электр энергиясы әлі толық берілген жоқ", - деп хабарлады компания өкілі.
Сонымен қатар, АЖК-де алдағы іс-шараның техникалық параметрлері мен энергия тұтыну көлемі туралы ақпарат жоқ екенін де атап өтті.
"Алатау Жарық Компаниясы" АҚ-да Канье Уэстің қатысуымен өтетін концерттің техникалық параметрлері мен энергия тұтыну көлемі туралы ақпарат жоқ. Осыған байланысты оның энергия шығынын және қаланы электрмен жабдықтауға ықтимал әсерін бағалау мүмкін емес", - деп хабарлады АЖК.
Kazakhstan Today дереккөздерінің мәліметінше, концерт өтетін алаңда электрмен жабдықтауда іркіліс болған жағдайда пайдаланылатын генераторлар қарастырылған.
Бұған дейін Алматыда электр энергиясы жаппай өшкен болатын. Соның салдарынан метро жұмысы уақытша тоқтатылып, жекелеген аудандарда сумен жабдықтауда да қиындықтар туындап, бағдаршамдар жұмыс істемей қалған.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Ақтөбедегі триатлон саябағында жүзден астам ағаш заңсыз кесілген: қылмыстық іс қозғалды
Ақтөбеде триатлон саябағы аумағында 100-ден астам ағаш заңсыз кесілгеннен кейін қылмыстық іс қозғалды, деп хабарлайды «31 арна».
Белгілі болғандай, жекеменшік компания өкілдері өздеріне тиесілі учаскеде ағаштарды кескен. Алайда олар учаске шекарасынан шығып, қалалық қорға тиесілі шамамен 3 мың шаршы метр аумақтағы ағаштарды да кесіп қойған.
Ағаштардың кесіліп жатқанына алғаш болып экобелсенділер мен жергілікті тұрғындар назар аударды.
«Қаламызда ағаштарды кесу мүлдем дұрыс емес деп есептеймін. Әсіресе мұнда, триатлон саябағында бұлай жасауға болмайды. Бұл — оттегіге бай жалғыз орын және мұнда бәрі адамдар үшін жасалған», — деді Ақтөбе тұрғыны Динара Құрғанбаева.
Жағдайға жергілікті билік, табиғат қорғау прокуратурасы және полиция араласып, ҚР Қылмыстық кодексінің «Ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу, жою немесе зақымдау» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалды.
Еске сала кетейік, Бұтақты шатқалында Алматы тау кластері жобасын іске асыруға байланысты жұмыстар аясында 125 ағашты кесу жоспарланып отыр.
Маусым айында Көкжайлау шатқалына апаратын бағыт бойындағы ағаштарға таңба салынғаны туралы ақпарат қоғамда кең резонанс тудырды. Сол кезде тұрғындар таңбаланған ағаштардың көпшілігі сау көрінетінін және олардың қураған белгілері жоқ екенін айтқан болатын.
Кейінірек «Іле-Алатауы» мемлекеттік ұлттық табиғи паркі Көкжайлаудағы болашақ туристік курортқа апаратын ұзындығы 6,02 шақырым автомобиль жолын салу үшін 2627 ағашты кесу жоспарланып отырғанын растады.
Шілде айында Көкжайлау аумағында құрылыс жұмыстары басталды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Канье Уэст Қазақстанда алғаш рет өнер көрсетеді: Алматыдағы концерт туралы не білу керек
Сурет: ЖИ
Бүгін Алматының Орталық стадионында америкалық рэпер Канье Уэстің концерті өтеді. Бұл - әртістің Қазақстандағы алғашқы өнер көрсетуі, деп хабарлайды агенттік тілшісі.
Концертке байланысты қала орталығында көлік қозғалысы уақытша шектеледі. Жолдар сағат 16:00-ден түн ортасына дейін жабылады деп күтілуде.
Нақтырақ айтсақ, Абай даңғылы мен Сәтбаев көшесінің Байзақов көшесінен Сейфуллин даңғылына дейінгі бөлігінде, сондай-ақ Байтұрсынов көшесінің Шевченко көшесінен Тимирязев көшесіне дейінгі бөлігінде көлік қозғалысы жабылады.
Қоғамдық көліктің жұмысы да өзгереді. Яғни, 26 автобус және алты троллейбус бағыты уақытша сызбалар бойынша қатынайды. Билік жолаушыларға қала орталығы арқылы өтетін жолдарын алдын ала жоспарлап, жол жүру уақытының ұзаруы мүмкін екенін ескеруді ұсынады.
Концерт аяқталғаннан кейін көрермендердің үйлеріне қолайлы жетулері үшін қалалық көлік өз жұмысын жалғастырады. Метроның жұмыс уақыты да ұзартылады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.