Сарапшы: Алматының бас жоспарына қатысты дау - қаланың жаңа даму моделіне төтеп беру қабілетіне қатысты мәселе
Алматының 2040 жылға дейінгі жаңа Бас жоспары төңірегіндегі дау кәсіби пікірталас шеңберінен шығып, қаланың ұсынылып отырған даму моделіне төтеп беру қабілетіне қатысты мәселеге айналды. Бұл туралы Kazakhstan Today агенттігіне берген эксклюзивті сұхбатында заңгер әрі қоғам қайраткері Мұрат Қасенов мәлімдеді.
"Алматының 2040 жылға дейінгі жаңа Бас жоспары мен оның стратегиялық экологиялық бағасына қатысты дау әлдеқашан кәсіби пікірталас аясынан шықты. Бір тарапта - қаланың ғылыми негізделген әрі қауіпсіз дамуын талап ететін тәуелсіз сарапшылар. Екінші тарапта - Алматы қаласының Сәулет және қала құрылысы басқармасы мен "Алматыгенплан" ҒЗИ" ЖШС, олар қабылданған жобалық шешімдерді дәйекті түрде қорғап келеді. Бұл енді қала құрылысы құжаттамасы туралы дау емес. Бұл - Алматы ұсынылып отырған даму моделіне төтеп бере ала ма деген мәселе", - деді Мұрат Қасенов.
Маманның пікірінше, жобадағы негізгі қайшылық анық көрініп тұр: оның авторлары қаланы жан-жақты дамытудың орнына құрылысты шамадан тыс тығыздатуға басымдық беріп отыр.
Сарапшының толық пікірімен сілтеме арқылы танысуға болады.
Еске салайық, қала билігі Алматының Бас жоспарына түзетулер енгізіп, мегаполисті қала маңындағы елді мекендер мен Алатау қаласын қамтитын ірі агломерацияның орталығы ретінде қарастырып отыр. 2040 жылға қарай қала халқының саны 3,6 миллион адамға дейін өсуі мүмкін. Метрополитенді кеңейту, LRT желісін, "Алматы-3" жаңа теміржол вокзалын және қалаға кіреберістерде көлік хабтарын салу жоспарланған. Сонымен қатар, бірқатар жобаны іске асыру үшін Алматының тау бөктеріндегі 264 жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қою көзделуде.
Бұған дейін Kazakhstan Today агенттігіне берген эксклюзивті сұхбатында экобелсенді Салтанат Тәшімова Алматының Бас жоспарына түзетулер енгізу кезінде қала тұрғындарының емес, инвесторлар мен құрылыс салушылардың мүдделері басымдыққа ие болып отырғанын мәлімдеген болатын.
Сондай-ақ бұған дейін Алматыда жеке тұрғын үй құрылысына беруге болатын бос жер учаскелері қалмағаны хабарланған еді.
Айта кетейік, соңғы 15 жылда Алматы қаласының аумағы едәуір кеңейді. 2011 жылы Президент Жарлығымен мегаполис құрамына Алматы облысының Іле, Қарасай және Талғар аудандарынан 1330,25 гектар жер қосылды. 2012 жылы қала аумағы тағы 11 920,93 гектарға ұлғайды. Соңғы өзгерістер 2014 жылы Наурызбай ауданы құрылған кезде болды. Оның құрамына Бостандық және Әуезов аудандарының бір бөлігі, сондай-ақ Қарасай ауданының аумағы енгізілді.
Қала аумағы кеңейгеннен кейін оның құрамына көптеген саяжай алқаптары қосылды. Алайда олардың көпшілігінің нысаналы мақсаты өзгермей, бау-бақша жүргізуге арналған жер ретінде қалды, яғни бұл учаскелер ресми түрде тұрғын үй құрылысына арналған жер санатына ауыстырылған жоқ. Соның салдарынан қала шегінде саяжай мәртебесіндегі тұрғын аймақтар қалыптасты. Мұндай жер учаскелерінің құны қала мәртебесі бар жерлерге қарағанда төмен болғандықтан, онда тұрақты тұратын тұрғындар арасында түрлі мәселелер туындап отыр.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Шақырымдарға созылған кептелістер: алматылықтар қала жолдарындағы ахуалға наразылық танытуда
Қала тұрғындары күндіз қала қозғалысын тұралатып тастаған жол кептелістеріне шағымдануда, деп хабарлайды агенттік тілшісі.
Қаланың орталығында көлік кептелісі күшейіп, Төле би, Тимирязев көшелерін, Абай және Әл-Фараби даңғылдарын, сондай-ақ Сейфуллин - Сәтбаев және Мұқанов - Шевченко көшелерінің қиылыстарын қамтыды.
Әлеуметтік желі қолданушыларының жазуынша, Құлжа тасжолында Алматыға қарай бірнеше шақырымға созылған кептеліс те пайда болған.
Кептелісте тұрған тұрғындар жолдағы жағдайға наразылық білдіріп, видео түсіруде.
Қыркүйекте мектептерде оқу басталып, студенттер қалаға оралған кезде көлік қозғалысының қиындауы үйреншікті жағдайға айналғанына қарамастан, тұрғындар бұған көбіне дайын болмай шығады. Ал, қала билігі тарапынан алдын ала берілетін ақпарат көп жағдайда жеткіліксіз болады.
Биыл жол жөндеу мен көшелерді қайта жаңғырту жұмыстары жағдайды одан әрі қиындата түскен.
Қыркүйек айында билік қала тұрғындарына мүмкіндігінше жеке көлікпен жүруден бас тартып, қашықтан жұмыс істеуге көшуді ұсынды. Алайда бұл шара кептеліс мәселесін шеше алмады. Сонымен қатар қала тұрғындары жаппай метроға ауысып, станцияларда да ұзын-сонар кезек пайда болды.
Алматыда көлік кептелісі мәселесі ең өзекті проблемалардың бірі болып отыр.
Polisia.kz-тің өткен жылғы мәліметі бойынша, күн сайын мегаполис көшелеріне басқа өңірлерден келетін көліктерді қоса алғанда, 1,5 миллионнан астам көлік шығады. Сондай-ақ, Алматыға облыстан күн сайын көптеген көлік кіреді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алматыда Көкжайлауды қорғауға арналған мурал пайда болды
Сурет: 180prod.kz/Instagram
Алматыда көше суретшілері Almaty Super Ski тау шаңғысы курортының құрылысы басталғаны туралы ақпарат тараған тұста Көкжайлау шатқалын қорғауға арналған мурал салды, деп хабарлайды агенттік тілшісі.
180prod.kz граффити-продакшнының туындысы Мұстафин көшесінде пайда болды. Авторлар оны шатқалды сақтауға арнаған.
"Кейде прогресс - біздің не сала алатынымыз емес, нені сақтап қала алатынымыз", - деп атап өтті авторлар Instagram-дағы жарияланымында.
Естеріңізге сала кетсек, маусым айында Көкжайлау шатқалына апаратын бағыт бойындағы ағаштарға таңба салынғаны туралы ақпарат қоғамда резонанс тудырып, тұрғындар таңбаланған ағаштардың көпшілігі жас ағаш екендігін және де оларда қураған белгілері жоқ екенін айтқан болатын.
Кейінірек "Іле-Алатауы" мемлекеттік ұлттық табиғи паркі Көкжайлаудағы болашақ туристік курортқа апаратын ұзындығы 6,02 шақырым автомобиль жолын салу үшін 2627 ағашты кесу жоспарланып отырғанын растады.
Шілде айында Көкжайлау аумағында құрылыс жұмыстары басталған болатын. Жобаны жүзеге асырып жатқан Kazakh Tourism Development компаниясының хабарлауынша, қазіргі уақытта техникалық және кірме жолдар салынып жатыр. Сонымен қатар, археологиялық зерттеу жұмыстары да басталған болатын.
Сонымен қатар, кеңейтілген инженерлік-геологиялық зерттеулер жүргізіліп жатыр.
Компанияның мәлімдеуінше, 11 аспалы жол салу жоспарланған. Жұмыстарға Францияның POMA компаниясы тартылған. Онымен жүйені жобалау, дайындау, монтаждау және пайдалануға беру туралы келісімдерге қол қойылды.
Сонымен қатар, Алматы әкімдігі Көкжайлаудағы қосалқы станцияны қалпына келтіру және Қазачка өзенінің бойымен демалыс аймағының шекарасына дейін кірме жол салу жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Бұл ретте Көкжайлауда тау курортын салу жоспары қоғамда кең резонанс тудыруын жалғастыруда. Экологтер мен қоғам белсенділері жобаны іске асыруға қарсы шығып, құрылыс орны толмас экологиялық зардаптарға әкелуі мүмкін екенін мәлімдеуде. Олардың бағалауынша, құрылыс тау экожүйелерінің тозуын жеделдетіп, шатқал аумағындағы температураны жоғарылатуы, мұздықтардың жағдайына кері әсер етуі, сондай-ақ жануарлардың мекендеу орындарының жойылуына және орман алқабының бір бөлігінің кесілуіне әкелуі ықтимал.
Әлеуметтік желілерде алматылықтар шатқалды және жаяу туризммен айналысу мүмкіндігін сақтап қалуға шақырып, тауларда құрылыс жүргізуді одан әрі жалғастыруға қарсы шығып жатыр. Олардың пікірінше, Көкжайлауда ең алдымен экологиялық туризмді дамытып, табиғи аумақты болашақ ұрпақ үшін сақтау қажет.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қараманас ауылының мектебіне Рахметолла Райымқұловтың есімі берілді
Ташкент облысы Бостандық ауданының Қараманас ауылындағы №34 жалпы орта білім беретін мектепке көрнекті қазақ жазушысы, драматург, аудармашы, Ұлы Отан соғысының ардагері және қоғам қайраткері Рахметолла Райымқұловтың есімі берілді, деп хабарлайды ҚР Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.
Салтанатты іс-шара Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы Елшілігінің қолдауымен екі елдің жазушыларының "Түркі әлемінің рухани мұрасы: әдебиет - дәуірлер мен ұрпақтар сабақтастығы" форумы аясында және де жаңа оқу жылының басталуына орай ұйымдатырылды.
Форум екі елдің әдебиет және мәдениет өкілдерінің басын қосып, қазақ-өзбек мәдени-гуманитарлық байланыстарын нығайтуға, ортақ рухани мұраны сақтауға және шығармашылық диалогты кеңейтуге бағытталған тағы бір маңызды алаңға айналды.
"Мектеп 1913 жылы жазушы дүниеге келген Қараманас ауылында орналасқан. Білім ордасына оның есімінің берілуі ортақ тарихи-мәдени мұраны сақтауға деген құрметтің және Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы достықты нығайтудың жарқын көрінісі болды",- деп айиылған хабарламада.
Салтанатты рәсімге Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі М.Отарбаев, Өзбекстан Республикасы Президентінің кеңесшісі Х.Султонов, Қазақстан Республикасының Өзбекстан Республикасындағы Елшісі Е.Тоғжанов, Түркі мәдениеті және мұрасы қорының президенті, профессор А.Райымқұлова, сондай-ақ мемлекеттік органдардың, Қазақстан мен Өзбекстан Жазушылар одақтарының өкілдері, шығармашылық зиялы қауым, мәдениет және әдебиет қайраткерлері қатысты.
Қазақстанның Өзбекстандағы елшісі Ералы Тоғжанов құттықтау сөзінде бұл оқиғаның жай ғана мектептің ашылуы емес, қазақ пен өзбек халықтарының сан ғасырлық ортақ тарихының, мәдениеті мен рухани жақындығының жемісі екенін атап өтті.
Мерекелік іс-шара дәстүрлі алғашқы қоңырау рәсімінен басталып, "Рахметолла Райымқұлов: ұрпақтарды біріктіретін мұра" тақырыбындағы ашық сабақпен жалғасты.
Сондай-ақ, жаңартылған мектеп кітапханасы мен Р.Райымқұловтың мемориалдық бұрышы ашылып, кітапхана қоры қазақ және өзбек әдебиетінің жаңа басылымдарымен толықты. Екі елдің Жазушылары одақтарының өкілдері тарихи жадыны сақтауда және гуманитарлық байланыстарды дамытуда әдебиеттің ерекше рөлін атап өтті.
Алғашқы қоңырау жаңа кезеңнің символына айналды: жазушының есімі туған жеріне қайта оралып, жаңа ұрпақтың жадында және білімінде мәңгі сақталмақ.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстанда алғаш рет Тазы күні аталып өтуде
Сурет: qr-pib.kz
Бүгін, 3 қыркүйек Қазақстанда алғаш рет қазақтың тазысы мен төбетіне арналған күн аталып өтілуде, деп хабарлайды агенттік тілшісі.
"Тазы ұлттық ит тұқымы ретінде халқымыздың мәдени мұрасы мен дәстүрлі тұрмыс-тіршілігінің ажырамас бөлігі саналады. Ол адалдықты, ептілік пен күшті бейнелейтін "Жеті қазынаның" қатарына кіреді", - деп мәлім етті президенттің баспасөз хатшысы Айбек Смадияров.
Ғасырлар бойы тазы мен төбет Ұлы далада адамзаттың сенімді серігі болған. Тазыны аңшылыққа пайдаланса, төбетті мал мен мүлікті қорғауға пайдаланған.
Соңғы жылдары Қазақстанда ұлттық ит тұқымдарын сақтау және дамыту жұмыстары қолға алынған. Оларды сақтау және өсімін молайту мәселелері бойынша заң қабылданып, Қазақстан Халықаралық кинологиялық федерацияның (FCI) толыққанды мүшесі болды.
2024 жылы тазы тұқымы алдын ала халықаралық деңгейде танылып, Қазақстан ресми түрде осы ит тұқымының шыққан елі ретінде бекітілді.
Қазір қазақстандық тазылар ірі халықаралық көрмелерге қатысып жүр, асыл тұқымды иттер базасы кеңейіп, өсірушілер саны артып келеді.
Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәліметінше, бүгінде Қазақстан кинологтар одағының бірыңғай асыл тұқым кітабында 4 мыңға жуық тазы тіркелген. Олардың нақты саны бұдан да көп, өйткені ауылдар мен шалғай аудандардағы иттердің бір бөлігі әзірге орталықтандырылған есепке алынбаған.
Мамандар өңірлерде асыл тұқымды иттерді тексеруді жалғастырып, олардың шығу тегі туралы мәліметтер жинап, есепке алуды жалғастыруда. Бұл тазының тұқымдық белгілері мен генетикалық әртүрлілігін сақтау қажеттілігінен туындап отыр.
Қазақ тазысы шетелде де белсенді таныстырылып келеді. 2025 жылы бұл тұқым Хельсинкиде өткен Дүниежүзілік иттер көрмесінде ресми түрде таныстырылса, 2026 жылғы маусымда Болоньяда өткен World Dog Show көрмесінде Қазақстанның 12 тазысы таныстырылды.
Жетісу облысында Қазақы ит тұқымдарының ұлттық орталығы салынып жатыр. Орталықта таза тұқымды иттерді асырау және өсіру, бірыңғай шежіре кітабын жүргізу, кинология саласындағы мамандарды даярлау, сондай-ақ көрмелер, байқаулар, сынақтар мен жарыстар өткізу жоспарланған.
Сонымен қатар, 2026 жылдың ақпан айында Үкімет қазақы ит тұқымдарын сақтау және өсімін молайту жөніндегі 2026-2036 жылдарға арналған кешенді жоспарды бекіткен.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстандық әйел алғаш рет Балқашта 21 шақырымды жүзіп өтті
Сурет: Маңғыстау облысының ҚКО
Маңғыстаулық заңгер Жаннат Қатарбаева Балқаш көлінде 21 шақырымды жүзіп өткен алғашқы қазақ әйелі атанды, деп хабарлайды Маңғыстау облысының Қоғамдық коммуникациялар орталығы.
Қатарбаева ашық суда жүзуден Ultra Oceanman халықаралық жарысына қатысқан. 2026 жылы бұл жарыс Балқашта алғаш рет ультра ұзақ қашықтықта өткізілді.
Жаннат Қатарбаева Жаңаөзенде дүниеге келген. Қазір Астанада тұрады және заңгер болып жұмыс істейді.
Ол алты жылдан бері жаттықтырушы Дмитрий Деревянконың жетекшілігімен жүзумен айналысады. Қазақстанда өткен жарыстарда 8 және 10 шақырымдық қашықтықтарды бағындырып, бірнеше рет жүлделі орындарға ие болған. Сондай-ақ спортшы Италиядағы Орта көлінде ашық суда 14 шақырымды жүзіп өткен.
Қатарбаеваның айтуынша, оның жетістігі әйелдердің жасына қарамастан спортпен айналысып, алдына жаңа мақсаттар қоя алатынын көрсетеді. Ол өз үлгісі арқылы әйелдерді белсенді өмір салтын ұстануға және өз күшіне сенуге ынталандырғысы келеді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.