Қазақстан мен Ресей президенттеріне Амур жолбарыстарын жерсіндіру жобасы таныстырылды

Шаңхай қаласында ITB China 2026 халықаралық туристік көрмесі өтті. Аталған көрмеде Қазақстан Республикасының екі басты қаласы - Астана мен Алматы таныстырылды. Қазақстан павильоны ITB көрмесінің орталық бөлігінде орналасып, оған Қазақстанның 17 туроператоры, сондай-ақ Air Astana және Fly Arystan әуе компаниялары қатысты, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.

Қазақстан Республикасының Шаңхай қаласындағы Бас консулдығының қолдауымен Алматы қаласының әкімдігі халықаралық және Қытай нарығында оңтүстік мегаполистің туристік әлеуетін ілгерілетуге бағытталған "Алматының Шаңхайдағы туризм күнін" ұйымдастырды.

Қазақстанның Шаңхайдағы Бас консулы Нұрлан Аққошқаров Алматының бүгінгі таңда Қазақстанның ең ірі мегаполисі ғана емес, сонымен қатар Орталық Азиядағы заманауи туристік, мәдени және іскерлік орталыққа айналғанын атап өтті.

Бас консул Қытай нарығымен ынтымақтастықты күшейтуін маңыздылығына тоқталды. 2023 жылғы қарашада екі ел арасында өзара визасыз режимнің енгізілуінен және 2026 жылғы наурызда Air Astana әуе компаниясының Алматы - Шаңхай тікелей рейсінің ашылуынан кейін Қазақстан мен Қытай арасындағы туристік байланыстарды нығайтудың зор әлеуеті бар екеніне сенім білдіріп, қытайлық серіктестерді ынтымақтастықты одан әрі кеңейтуге шақырды.

Шаңхай қаласының орталығында өткен би флешмобы ITB China 2026 көрмесіндегі Қазақстан қатысуының басты ерекшелігіне айналып, халықаралық аудиторияның назарын аударуға және Қазақстанның заманауи әрі серпінді бейнесін қалыптастыруға көмектесті.

ITB China 2026 - ұлттық туроператорлар, әуе компаниялары, қонақүй желілері және туристік индустрия өкілдері бас қосатын ірі B2B туристік көрме болып табылады. Биыл Шанхайда өткен халықаралық туристік биржа жұмысына әлемнің 80 елінен туроператорлар қатысты.

 

Қазақстанның Бельгиядағы Елшісі Роман Василенко Cargolux Airlines International S.A. компаниясының Президенті Ричард Форсонмен кездесті, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.

Кездесу барысында әлемдегі ең ірі жүк әуе тасымалдаушыларының бірі - Люксембургтің Cargolux Airlines International S.A. компаниясы Қазақстан нарығына қайта оралып, ағымдағы жылы 1 маусымнан бастап Астана халықаралық әуежайы арқылы аптасына 14 рейске дейін орындауды жоспарлап отырғаны расталды.

Жоба көлік байланысын дамытуға, жүк айналымын ұлғайтуға және Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы Орта дәліздегі рөлін нығайтуға бағытталған.

Халықаралық жүк әуе қатынасын дамыту Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың елдің транзиттік әлеуетін күшейту, көлік саласын дамыту және Қазақстанды Еуразияның негізгі логистикалық хабы ретінде қалыптастыру жөніндегі тапсырмаларына сәйкес келеді.

Елші Cargolux компаниясының қайта оралуы Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы маңызды логистикалық және авиациялық хаб ретіндегі тартымдылығының артып келе жатқанын растайтынын атап өтті.

Cargolux компаниясының Президенті және Бас атқарушы директоры Ричард Форсон: "Қазақстан өзінің транзиттік-көлік әлеуетін нығайтуға қомақты инвестиция салды. Cargolux Азия мен Еуропа арасындағы көлік бағыттарын дамытуға әрі Орта дәліз бойындағы маңызды серіктес ретінде Қазақстанмен ынтымақтастықты нығайтуға мүдделі", - деп атап өтті.

Cargolux Airlines International S.A. - Люксембургтің ең ірі жүк әуе компаниясы және Еуропадағы жетекші жүк тасымалдаушылардың бірі. Компания 1970 жылы құрылған, штаб-пәтері Люксембургте орналасқан. Компания Еуропа, Азия, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Африка және Таяу Шығыс бағыттары бойынша 90-нан астам бағытқа тұрақты және чартерлік жүк рейстерін орындайды.

Әуе компаниясының флоты негізінен бір рейсте 130 тоннадан астам жүк тасымалдауға қабілетті заманауи Boeing 747 Freighter жүк ұшақтарынан тұрады. Қазіргі уақытта компания Boeing 747 ұшақтарының түрлі модификациясындағы 30 жүк әуе кемесін пайдаланады және әлемнің 50-ден астам елінде 85-тен астам өкілдігі бар. Cargolux Халықаралық әуе көлігі қауымдастығының (IATA) және Airlines for Europe (A4E) еуропалық авиациялық қауымдастығының мүшесі болып табылады.

 

Қазақстанның Молдова Республикасындағы Елшісі Алмат Айдарбеков МР Премьер-министрінің орынбасары, Сыртқы істер министрі Михай Попшоймен кездесу өткізді, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.

Сұхбат барысында қазақ дипломаты ҚР Президенті Қ.Тоқаевтың бастамасымен елді одан әрі жаңғырту мақсатында жүзеге асырылып жатқан саяси және әлеуметтік-экономикалық реформалар туралы ақпарат берді. Сондай-ақ ҚР бір палаталы Парламентіне сайлау өткізу мәселесіне назар аударылды.

А.Айдарбеков Вице-премьер-министрді Молдова-Қазақстан Іскерлік кеңсесінің ресми ашылу рәсіміне (а.ж. 3 маусымда) шақырды. Аталған ұйым екі елдің бизнес қауымдастықтары арасындағы өзара іс-қимылды нығайтуға, тікелей іскерлік байланыстарды дамытуға және өзара тиімді ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған.

Тараптар Қазақстанның халықаралық бастамаларын да талқылады. Атап айтқанда, БҰҰ аясында су ресурстарын қорғау және су мәселелерін шешу бағытындағы жаһандық күш-жігерді біріктіруге арналған Халықаралық су ұйымын құру жөніндегі ҚР Президентінің бастамасы туралы айтты.

Сонымен қатар Елші Астанада өткен "Алтын Орда - дала өркениетінің үлгісі: тарих, археология, мәдениет және бірегейлік" атты халықаралық симпозиум туралы хабардар етті. Аталған іс-шара шетелдік ғалымдарды, тарихшыларды және сарапшыларды біріктірді. Форум Алтын Орданың тарихи мұрасын ғылыми тұрғыдан зерттеуді ілгерілетуге және халықаралық гуманитарлық ынтымақтастықты нығайтуға арналған маңызды алаң болғаны атап өтілді.

М.Попшой өз кезегінде екі ел арасындағы мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға дайын екенін білдіріп, мәдениет, ғылым және тарихи мұраны сақтау салаларындағы өзара байланыстарды кеңейту мен диалогты тереңдетудің маңыздылығын атап өтті. Сонымен қатар, Молдова тарапы қоршаған ортаны қорғауға бағытталған Қазақстанның бастамаларын қолдайтынын білдіріп, экологиялық мәселелерді шешудегі халықаралық қауымдастықтың бірлескен күш-жігерінің ерекше маңызын атап өтті.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар сындарлы диалогты одан әрі дамытуға және екіжақты ынтымақтастықты кеңейтуге өзара мүдделілік танытты.

 

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Ержан Ашықбаев БҰҰ штаб-пәтерінде Қытайдың Сыртқы істер министрі Ван Идің төрағалығымен өткен "Жаһандық басқаруды реформалау және жетілдіру; жаһандық сын-қатерлерге бірлесіп ден қою" тақырыбындағы Жаһандық басқару мәселелері жөніндегі достар тобының отырысына қатысты, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.

Өз сөзінде Е.Ашықбаев Қазақстанның көпжақты ынтымақтастықты нығайтуға, БҰҰ-ның орталық рөлін қолдауға және неғұрлым әділетті, инклюзивті әрі теңгерімді жаһандық басқару жүйесін ілгерілетуге бейілділігін растады. Цифрлық алшақтықты қысқарту, жаңа технологияларға тең қолжетімділікті қамтамасыз ету және жасанды интеллект саласындағы халықаралық ынтымақтастықты нығайту мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Осы тұрғыда қазақстандық дипломат Алматы қаласында құрылып жатқан БҰҰ АзТМЭӘК қамқорлығындағы Орнықты даму мүддесіндегі Азия-Тынық мұхиты цифрлық шешімдер орталығын және Орталық Азия мен Ауғанстан үшін БҰҰ-ның ОДМ жөніндегі Өңірлік орталығын таныстырды.

Сонымен қатар Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ аясында Су мәселелері жөніндегі халықаралық ұйым құру бастамасының өзектілігі атап өтілді.

Кездесу қорытындысы бойынша қатысушылар көпжақтылықты, халықаралық құқықты және жаһандық басқару жүйесіндегі БҰҰ-ның орталық рөлін нығайтуға бейілділікті растайтын бірлескен коммюнике қабылдады.

 

Екі елдің көлік министрліктері "КамАЗ" жария акционерлік қоғамымен бірлесіп, жүк автокөліктерінің жүргізушісіз қозғалысын сәтті іске қосты, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.

Көліктер "Жаңа жол" өткізу бекеті арқылы Қазақстан-Ресей шекарасын бір уақытта кесіп өтіп, межелі пунктке қарай сапарын жалғастырды.

Жүргізушісіз жүк автокөлік құралдары әлемде алғаш рет осындай форматта үш мың шақырымға жуық қашықтықты екі тәулікте жүріп өтіп, сапар уақытын екі есе қысқартты. Жаңа технологияларды қолданудың арқасында бұл бағыт екі тәулік ішінде еңсерілді.

Әріптестікті тереңдету мақсатында тараптар жобаны одан әрі дамытатын институционалдық база мен қажетті инфрақұрылым қалыптастыру жұмыстарын жалғастыра береді.

 

Қазақстан мен Ресей президенттеріне өнеркәсіп кооперациясы саласындағы бірлескен жобалар көрсетілді, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.

Бүгінде елімізде 3,5 мың бірлескен кәсіпорын және ресейлік капиталы бар 17 мыңнан аса компания жұмыс істейді. Қазақстан мен Ресей өнеркәсіп кооперациясының портфелі жалпы құны 52,7 миллиард долларды құрайтын 177 бірлескен жобадан тұрады. Осы арқылы 60 мыңнан аса жұмыс орны ашылмақ.

Жобалар металлургия, мұнай химиясы және машина жасау салаларында табысты жүзеге асырылуда. Атап айтқанда, Павлодар облысында теміржол саласындағы бағыттама бұрмаларын және тұтас илектелген дөңгелектер өндіруге арналған кәсіпорын жұмыс істеп тұр. Ең ірі жобалардың бірі - Атырау облысындағы полипропилен өндірісі. Қарағанды облысында бірлескен шина зауыты, Қостанай облысында шойын құймаларынан жүк көліктерінің бөлшектерін шығару жобасы іске қосылды.

Қазіргі уақытта химия өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіру және шикізат өңдеуді дамыту бағытында жалпы сомасы 10 миллиард долларды құрайтын 24 жоба жүзеге асырылуда. Аталған өндірістерді іске қосу жаңадан 11 мың жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді.

 

Екіжақты келіссөздерден кейін Қасым-Жомарт Тоқаев пен Владимир Путин бұқаралық ақпарат құралдары өкілдері алдында бірлескен мәлімдеме жасады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.

Қасым-Жомарт Тоқаев Ресей Президентінің мемлекеттік сапарын екі елдің стратегиялық серіктестігі мен одақтастық қатынастарын дамытудағы маңызды оқиға ретінде қарастыратынын атап өтті.

- Ең алдымен, кездесуіміздің қарсаңында жарияланған мазмұнды мақаласы үшін Ресей Президентіне алғыс айтамын. Бұл материалды халқымыз ықыласпен оқыды. Өйткені мақалада тату көршілік пен өзара құрметке негізделген ынтымақтастықты табысты ілгерілету үшін маңызы зор нақты деректер мен пайымдар көрініс тапқан. Бүкіл еуразиялық кеңістіктегі тұрақтылық пен өркендеуге ортақ жауапкершілік арқалау - Қазақстан-Ресей ықпалдастығының негізгі мәні деген пікірмен келіспеске болмайды. Қазақстан тарапына айтылған жылы лебіздер мен елімізде жүргізіліп жатқан реформаларға берілген жоғары баға үшін шынайы ризашылығымды білдіремін, - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Қазақстан Президентінің айтуынша, бүгінгі сапар екіжақты ынтымақтастық аясындағы сапалы өзгерістерді айқын көрсетті.

- Мұны мынадай объективті көрсеткіштерден аңғарамыз: сауда-саттық көлемі 30 миллиард долларлық межеге жетеді деп болжанып отыр, ал экономикамызға құйған инвестиция бойынша Ресей басқа елдер арасында бірінші орынға шықты. Экономикалық ынтымақтастық аясындағы бастамалар тізіміне 177 перспективті жоба кірді, оның 122-сі операциялық циклге өтті, яғни, іске асырылды. Қазақстан Ресеймен мәңгі достықты және стратегиялық серіктестікті жоғары бағалайды. Біз Ресейді әрдайым Еуразиядағы тарихы бай әрі даму әлеуеті зор мемлекет деп санаймыз. Қазірдің өзінде санкциялар салдарынан туындаған қиындыққа қарамастан, Ресей экономикасы сатып алу қабілетінің паритеті бойынша әлемде - төртінші орынға, ал Еуропада бірінші орынға шықты. Мұны ірі халықаралық қаржы институттарының мәліметтері растайды. Былтыр Ресейдің номиналды ішкі жалпы өнімі 2,5 триллион доллардан асты. Бұл - керемет нәтиже. Ресей табиғи ресурстары мол, инженерлік-ғылыми элитасы мен білікті жұмысшылары бар ел ретінде жаһандық экономикадағы жетекші орнын ешқашан жоғалтпайды. Сәйкесінше, дүниежүзілік геосаяси сахнада маңызды рөл атқарады. Ынтымақтастық перспективасына қатысты сөз қозғағанда, бүгін қабылданған "Қазақстан және Ресей халықтары арасындағы достық пен тату көршіліктің жеті негізі туралы" бірлескен мәлімдеменің ерекше маңызына тоқталғым келеді. Аталған құжат мақсаттарды айқындау тұрғысынан мұқият ойластырылған. Онда елдеріміздің стратегиялық серіктестігі және тату көршілік қатынастарын одан әрі дамытудың сенімді негізі мен ұзақмерзімді бағдары көрініс тапқан, - деді Мемлекет басшысы.

 Қасым-Жомарт Тоқаев екіжақты ынтымақтастықтың бұрын-соңды болмаған жоғары деңгейге жетуіне Ресей Президенті Владимир Путин зор үлес қосқанын айтты.

 - Көрнекті мемлекет қайраткері және әлемдік ауқымдағы саясаткер ретінде Сіз ұлы держава саналатын Ресейдің мәртебесін нығайту жолында дәйекті саясат жүргізіп келесіз. Ресей тікелей араласпаса, бірде бір ірі және елеулі халықаралық мәселе шешімін таппайды. Сіз жаһандық тәртіп түбегейлі өзгеріп жатқан қиын кезеңде ел басқарып, орыс халқы мен Ресей мемлекеттілігі үшін тағдыршешті мәнге ие миссияны абыроймен және лайықты деңгейде атқарып келесіз. Қазақстан Ресей экономикасының дамуына және халықаралық аренада табысқа жетуіне шын мәнінде тілектес. Біздің мемлекеттеріміз алып Еуразия кеңістігінің негізін құрайды. Берік әрі біртұтас Еуразия қауіпсіздігін сақтау үшін бірлесе жұмыс атқарып жатырмыз. Екі елді тарихи тамырластық, мәдени дәстүрлер, ұқсас менталитет, бастысы, әлемдегі ең ұзын шекара біріктіреді. Сондықтан мәңгі достық, тату көршілік және өзара сенім дегеніміз - жай ғана үгіт-насихат ұраны емес, халықтарымыздың бейбіт тіршілігінің мәні және қоғамдық өмірдің барлық саласындағы табыстың мызғымас кепілі. Біз Қазақстанда мұны жақсы түсінеміз және Ресеймен жан-жақты ынтымақтастықты басым бағыт ретінде қарастырамыз. Сонымен қатар бұл істі жалғастыру елдеріміздің қазіргі және келешек басшыларының қасиетті міндеті деп санаймыз. Өйткені екі елдің достығы мен ынтымағын ештеңе алмастыра алмайды, - деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, келіссөздер делегация мүшелерінің қатысуымен іскерлік және конструктивті сипатта өтті. Тараптар күн тәртібіндегі барлық мәселе бойынша нәтижелі пікір алмасты. Еуразиядағы қауіпсіздікке баса назар аударылды.

- Әлемдік саясатта тұрақсыздық белең алған шақта мемлекетаралық серіктестіктің орнықты әрі түсінікті үлгісі айрықша құндылыққа айналды. Қазақстан мен Ресейдің қарым-қатынасы бұл мақсатқа толық сай келеді. Өйткені ол уақыт тезінен өткен және жаңа дәуірдің сын-қатерлеріне төтеп беріп отыр. Сан қырлы серіктестігіміз қос халыққа нақты пайда әкелетін ауқымды жобаларға негізделеді. Сауда-экономикалық байланыстардың орнықтылығы, кәсіпкерлердің белсенділігі екі ел экономикасының негізгі салаларындағы өсімді қамтамасыз етіп отыр. Соңғы бес жылда тек агроөнеркәсіп саласындағы екіжақты сауда-саттық көлемі 1 миллиард долларға ұлғайды. Инвестициялық ынтымақтастық қарқынды түрде дамып келеді. Осыған дейін айтылғандай, Ресей Қазақстан экономикасына құйған тікелей инвестиция бойынша көш бастап тұр. Жалпы инвестиция көлемі 29 миллиард доллардан асты. Ал Қазақстанның Ресей экономикасына салған инвестициясы 9 миллиард долларға жетті. Бұл да жақсы көрсеткіш. Қазақстанда ресейліктердің үлесі бар 20 мыңнан аса компания табысты жұмыс істейді. Биыл 20 тамызда өтетін Қазақстан-Ресей өңіраралық ынтымақтастық форумы сауда-экономикалық, инвестициялық салалардағы әріптестік әлеуетін арттыруға тың серпін беретініне сенімдіміз, - деді Қазақстан Президенті.

Қасым Жомарт Тоқаевтың пікірінше, энергетиканы ынтымақтастықтың аса табысты бағыты ретінде қарастыруға толық негіз бар.

- Менің ойымша, бүгін қол қойылған "Балқаш" атом электр станциясын салуға қатысты келісімдердің стратегиялық маңызы зор. Осы ауқымды жобаны батыл қолдағаны үшін Ресей Федерациясының Президентіне ризашылығымды жеткіземін. Бұл бастама ғылым-білім, технология салаларындағы ықпалдастықты ілгерілетіп, энергетика мен индустрияға қатысты аралас бағыттардың дамуын қамтамасыз етеді. Қазақстан мен Ресей үшін энергия ресурстарын және электр энергиясын өндіру, тасымалдау, ішкі әрі сыртқы нарықтарға жеткізу мәселелерін табысты шешудің мәні зор. Еуразиядағы көлік байланысы көбіне біздің елдерімізге тәуелді. Қазақстан мен Ресей Солтүстік - Оңтүстік, Шығыс - Батыс құрлықаралық дәліздерін дамыту жолында жемісті жұмыс атқарып жатыр. Тарифтерді оңтайландыру, әкімшілік рәсімдерді қысқарту, шекара маңындағы және басқа да инфрақұрылымды жаңғырту үшін жүйелі шаралар қабылданғаны қуантады. Соның нәтижесінде жүк тасымалы тұрақты түрде артып келеді, былтырғы қорытынды бойынша 92 миллион тоннаға жетті. Бұл шамамен 3,4 пайыз өсімді құрайды. Аталған көрсеткіштерді ұлғайту жоспарланған. Ол үшін озық цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект технологияларын енгіземіз. Мемлекеттеріміз арасында жүргізушісіз жүк көліктерінің қозғалысын іске қосу - осы істің жарқын мысалы. Ғарыш саласындағы ынтымақтастықтың келешегі зор. "Байқоңыр" космодромы көп жылдан бері жемісті ғылыми-техникалық серіктестігіміздің символы ретінде қызмет етіп келеді. "Бәйтерек" бірлескен жобасының жүзеге асырылуы, соның ішінде жақында "Сұңқар/Cоюз-5" жаңа зымыран тасығышының сәтті ұшырылуы ғарыш қызметін ұсынатын халықаралық нарықтағы елдеріміздің позициясын нығайтуға жол ашады, - деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанға төрт Амур жолбарысының әкелінуін Ресей Президентінің мемлекеттік сапары аясындағы айтулы оқиға деп атады.

- Құрметті Владимир Владимирович, Қазақстан аумағына жолбарыстарды жерсіндіру жөніндегі бастамамызға қолдау көрсеткеніңіз үшін Сізге шынайы алғыс айтамын. Бағалы сыйыңыз туралы ел азаматтарының барлығы кеңінен құлағдар болды. Осы игі іске атсалысқан екі елдің мамандарына ризашылығымды білдіремін, - деді Президент.

Мемлекет басшысы келіссөз барысында мәдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастыққа ерекше мән берілгенін айтты.

- Қазақстан мен Ресейде екі елдің Мәдениет күндері тұрақты түрде ұйымдастырылып, халықтарымыздың бай рухани мұрасын паш ететін іс-шаралар кеңінен өткізіледі. Екі ел тарихшылары мен саясаттанушыларының пікірталас алаңдарында бас қосуы да игі дәстүрге айналды. Биыл үшінші Қазақстан - Ресей медиафорумы өтеді. Бұл жиын ақпараттық ықпалдастықты қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мұндай алаңдар халықтарымыздың арасына сына қағатын жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл бойынша тәжірибе алмасуға қажет. Биыл шілде-тамыз айларында Астанада үшінші "Болашақ ойындарын" табысты өткізуге ден қойып отырмыз. Білім саласындағы бірлескен жобаларға арнайы тоқталғым келеді. Қазақстанда "Сириус" таланттары екі рет кездесті. Яғни жаңа буын мамандарын даярлау үшін дарынды жастарға жүйелі түрде қолдау көрсетіледі. Биыл қаңтар айында Алматыда "Сириус" орталығы бой көтеретін жерге алғашқы капсуланы салу рәсімі өтті. Жаңа ғана біз Астанада дәл осындай іс-шараға куә болдық. "Сириус" орталығының білім беру жобалары гуманитарлық саладағы мақтан тұтар бастамамызға айналып, екі елдің зияткерлік қуатын арттыруға зор үлес қосары анық, - деді ол.

Қасым-Жомарт Тоқаев Ресей Президентінің мемлекеттік сапары табысты өткенін жеткізіп, екі елдің стратегиялық серіктестігі мен одақтастық қатынастарының жылнамасына енетініне сенім білдірді.

- Бүгінгі қол қойылған құжаттар мен уағдаластықтар Қазақстан-Ресей серіктестігінің сипатына сай. Оның мәні - дәстүрлі достық пен тату көршілік қатынастарды барлық саладағы ортақ прогреске ұмтылыспен ұштастыру. Сөз соңында екі ел байланыстарын өрбітуге қосқан тарихи үлесі үшін Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путинге шынайы ризашылығымды білдіремін. Сіздің сапарыңыздың қорытындысы сан қырлы мемлекетаралық ынтымақтастығымыз айрықша сипатқа ие екенін тағы да растады. Бауырлас халықтарымыздың игілігі үшін бірге күш жұмылдырып, стратегиялық серіктестік пен одақтастық қатынастарымызды нығайтатын жолға батыл қадам басамыз, - деді Қазақстан Президенті.

Ресей Президенті бүгінгі келіссөздердің іскерлік және конструктивті сипаты екі елдің достық және тату көршілік қарым-қатынасына сай келетінін айтты.

- Біз саясат, экономика, мәдени-гуманитарлық салалардағы екіжақты ықпалдастықтың негізгі мәселелерін талқыладық. Халықаралық күн тәртібіндегі өзекті тақырыптарды қозғадық. Қазақстан-Ресей байланысын нығайтудың басым міндеттері бекітілген бірлескен мәлімдемеге қол қойдық. Энергетика, қаржы секторларынан бастап, денсаулық сақтау және білім беру секілді түрлі саланы қамтитын маңызды үкіметаралық және ведомствоаралық құжаттар қабылданды. Келіссөздер барысында экономикалық ықпалдастыққа баса назар аударылды. Былтыр екі елдің тауар айналымы шамамен 29 миллиард долларды құрады. 30 миллиард долларлық межеге батыл қадам басып келеміз. Таяу арада бұл көрсеткішті те еңсеретінімізге еш күмән жоқ. Бүгінгі сапар мен келіссөздер халықтарымыздың игілігі үшін Ресей-Қазақстан сан қырлы ынтымақтастығын одан әрі нығайтуға серпін береріне сенімдімін, - деді Владимир Путин.

 

Бүгінде әлем күрделі әрі қарқынды өзгерістерді бастан өткеріп отыр. Халықаралық қатынастар жүйесі ауыр сын-қатерлер мен қауіптерге тап болды, жаһандық тұрақсыздық пен сенім дағдарысы белең алып, қауіпсіздік пен орнықты дамуды қамтамасыз етудің қалыптасқан тәсілдері қайта қаралуда, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.

Қазақстан мен Ресей орнықты дамуға жол ашатын әрі халықаралық ахуалды тұрақтандырып, түбегейлі сауықтыра алатын неғұрлым әділетті әлемдік тәртіпті қалыптастырудың баламасы жоқ екеніне сенімді.

Осындай кезеңде өзара құрметке, тату көршілікке, ұлттық мүдделерді ескеруге және тең құқылы әріптестікке сүйенген мемлекетаралық ықпалдастықтың берік әрі уақыт сынынан өткен негіздері айрықша маңызға ие.

Елдеріміз арасындағы байланыс дәл осы қағидаттарға негізделген тығыз тарихи тамырластыққа, өзара қолдауға және екіжақты тиімді ынтымақтастыққа сүйенеді. Осыған орай Қазақстан және Ресей халықтары арасындағы достық пен тату көршілік қатынастардың мынадай негіздерін нығайтуға күш-жігер жұмсалады.

Бірінші негіз - тарихи тамырластық және оны достық пен тату көршілік рухында объективті пайымдауға жауапкершілікпен қарау

Қазіргі дәуірде тарихи жадыға жауапкершілікпен қараудың, оны объективті пайымдаудың, сондай-ақ Қазақстан мен Ресей халықтары арасындағы достықты, тату көршілік қатынасты нығайту үшін пайдаланудың маңызы артып келеді.

Екі елдің тарихы өзара тығыз байланыста өрбіді. Халықтарымыз әртүрлі кезеңдерді бірге өткерді, ауыр сынақтарды еңсеріп, елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Бұл тарихи тәжірибе өзара құрмет пен тату көршілік байланыстардың маңызды бөлігіне айналып, адамның ғарышқа алғашқы ұшуы сияқты ұлы жетістіктерде көрініс тапты. Осыдан тура 65 жыл бұрын Юрий Гагарин "Байқоңыр" ғарыш айлағынан ғарышқа сапар шекті.

Осы тұрғыда Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының ұлттық мемлекеттілігін қалыптастырудың бірегей жолын мойындаймыз.

Ұлы Отан соғысындағы Жеңіс ортақ жадымызда ерекше орын алады. Халықтарымыз нацизмге қарсы иық тіресе шайқасты, майданда ерлік көрсетіп, тылда жанқиярлықпен еңбек етті, өмір сүру, бостандық және адам қадір-қасиетін аяққа таптатпау үшін күресіп, құқықтарын қорғады.

Біз майданда қаза тапқандардың алдында басымызды иеміз, ардагерлерге және ортақ Жеңіске үлес қосқан барлық жандарға құрмет көрсетеміз. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы кеңес халқының тартқан тақсіретін есте сақтау және мәңгі ұмытпау - парызымыз. Осы оқиғалар туралы естеліктерді аялап сақтап, оған жауапкершілікпен қарау керек. Оны бұрмалауға немесе конъюнктуралық мақсатта пайдалануға жол бермей, ұстанымдарды жақындататын факторға айналдыру қажет.

Өткен тарихты, әсіресе, оның қасіретті беттерін объективті, байыпты әрі сындарлы көзқараспен пайымдау ғана халықтар арасындағы өзара түсіністікті нығайтып, жікке бөлінудің алдын алуға қызмет ете алады.

Халықаралық қоғамдастықты тарихи шындықты сақтауға, Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы нацизмге, фашизмге және милитаризмге қарсы ортақ күресті дәріптеуге, оның қорытындыларына берілген адамгершілік және құқықтық бағаларды қайта қарау әрекеттеріне қарсы тұруға, жалпы адамзатқа қасірет әкелген тарихтың ащы сабағын ұмытпауға шақырамыз.

Біз болашақ ұрпаққа ортақ тарихымызға адал әрі құрметпен қарауды аманаттап қалдыруға міндеттіміз.

Екінші негіз - еуразиялық интеграцияны дамытуға, өңірде ынтымақтастық, қауіпсіздік және диалог кеңістігін қалыптастыруға күш-жігер жұмылдыру

Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) маңызды диалог алаңы және кең ауқымды бағыттар бойынша ынтымақтастықтың тиімді тетігі ретінде қарастырамыз. ТМД-ның Еуразиядағы өңірлік тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі елеулі рөлін атап өтеміз. Осы форматтағы үйлесімді сыртқы саясатты тереңдетуге мүдделіміз. Ұйымның сыртқы байланыстарын бірлесе кеңейтуге ниеттіміз.

Қазақстан мен Ресей Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) негізгі тірегі саналатын еуразиялық экономикалық интеграцияның өзегін қалыптастырады. Бірлестіктің беделі артып келе жатқанын растаймыз және оның тиімді жұмыс істеуі азаматтардың әл-ауқатына айтарлықтай оң ықпал ететінін мойындаймыз. ЕАЭО-ның интеграциялық мүмкіндіктерін толық іске асыру және ұлттық экономикалардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру жөніндегі міндеттерді бірге шешу арқылы ортақ нарықтардың және тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, капитал мен жұмыс күшінің еркін қозғалысын дамыту бойынша жұмысты жалғастыру маңызды деп санаймыз. Қазақстанның ЕАЭО-ға төрағалығы ұйымға оң серпін береді деп сенеміз.

Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының (ҰҚШҰ) өңірлік тұрақтылықты қамтамасыз етудегі негізгі рөлін мойындаймыз және Ресей Федерациясының қазіргі төрағалығы шеңберінде де ҰҚШҰ әлеуетін одан әрі жетілдіруге бағытталған ұстанымды атап өтеміз.

Халықтарымыздың игілігі үшін Ұйымның дағдарыстарға ден қою тетіктерін жетілдіруге, оның Ұжымдық күштердің жауынгерлік даярлығын шыңдауға, сыртқы саяси үйлестіруді тереңдетуге, қауіпсіздікке төнген ортақ сын-қатерлер мен қауіптерге қарсы күресті күшейтуге бірлесіп атсалысуға дайынбыз.

Үшінші негіз - ортақ шекара тату көршілік пен ынтымақтастық кеңістігі ретінде

Елдерімізді әлемдегі ең ұзақ және үздіксіз жалғасқан құрлық шекарасы біріктіреді. Оның маңызы географиялық шеңберден әлдеқайда жоғары. Ол тұрақтылықтың, өзара экономикалық байланыстардың, өңіраралық ынтымақтастықты тереңдетудің факторы ретінде қызмет етеді. Шекара маңындағы процестердің қарқыны өмір талабына негізделген және шекара маңындағы елді мекендерде тұратын халықтың мұқтаждықтарына мұқият қарау, тарихи тұрғыдан қалыптасқан сан қырлы байланыстарды сақтау және нығайту, тұрғындар үшін барынша қолайлы жағдай жасау әрі көші-қон саласындағы сындарлы ықпалдастықты сақтау ниетіне сай айқындалуға тиіс.

Шекара маңындағы ынтымақтастық сауда-саттық, көлік, кәсіпкерлік, білім беру салаларының және мәдени алмасулардың жандануына ықпал етеді, өңірлер арасындағы байланыстарды нығайтады және қосымша өсім мүмкіндіктеріне жол ашады. Қазақстан мен Ресей арасындағы мызғымас шекара алдағы уақытта да сенімнің, тату көршілік қатынастардың және ортақ игіліктің шекарасы болып қала беруге тиіс.

Еуразия кеңістігіндегі ортақ өзара байланысты нығайту мақсатында Қазақстан мен Ресейдің экономикалық әлеуетін біріктіруді құптаймыз. Бұл біздің құрлықтағы барлық елдің және бірлестіктердің әл-ауқаты мен өркендеуіне негіз болады.

Өңіраралық кооперацияны тереңдетуге бағытталған "Трансалтай диалогы" және "Біздің ортақ үйіміз - Алтай" халықаралық үйлестіру кеңесі сияқты бастамалар шеңберіндегі өзара іс-қимылды жалғастырамыз.

Шекара маңындағы аумақтардың экологиялық жағдайы үшін ортақ жауапкершілік жүктеу - парызымыз. Яғни экожүйелерді сақтау, өнеркәсіптің табиғатты ластауына жол бермеу, биоалуантүрлілікті қорғау және табиғи ресурстарға ұқыпты қарау бірлескен күш-жігерді қажет етеді.

Трансшекаралық су объектілері мәселесі де маңызды. Ортақ өзендерді пайдалану және оның ресурстарын ұтымды басқару, қоршаған ортаға теріс әсерді азайту, бірлескен мониторинг, ғылыми ынтымақтастық, сондай-ақ экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, бірлескен шаруашылық қызметін жүргізу, көлік байланысын жақсарту және туристік секторды кеңейту орнықты дамудың кепілі болады.

Каспий өңіріндегі мәселелерге қатысты іс-қимылды үйлестіру айрықша маңызға ие. Каспий - бірегей табиғи жүйе. Сондықтан Каспий маңындағы мемлекеттер келісіп әрекет етуі қажет. Осы ретте сан салалы экологиялық проблемалар салдарынан, соның ішінде Каспий теңізінің тартыла бастауынан туындаған әлеуметтік-экономикалық түйткілдерді барынша азайтатын ұжымдық шаралардың өзектілігі жоғары.

Төртінші негіз - экономикалық серіктестік

Экономикалық кооперация Қазақстан мен Ресей қарым-қатынастарының негізгі тіректерінің бірі. Лайым солай болады. Көп жағдайда елдеріміздің экономикалары бірін-бірі толықтырады, бұл ұзақмерзімді әрі орнықты дамудың берік негізін қалайды.

Екіжақты сауда белсенді дамып келеді, көлік-логистика бағыттары кеңейіп, өнеркәсіп саласындағы ықпалдастық тереңдеуде, бірлескен инвестициялық жобалар іске асырылуда. Мыңдаған кәсіпорын өндіріс тізбектерін қалыптастыруға, жұмыс орындарын ашуға және заманауи технологияларды енгізуге үлес қосып жатыр.

Бұл жерде шағын және орта бизнестің атқаратын рөлі ерекше, ол екіжақты байланыстарды әртараптандыруға, жаңа нарықтарды игеруге, инновациялар мен цифрлық шешімдерді ілгерілетуге ықпал ететін болады.

Инвестициялық өзара іс-қимыл өнеркәсіпті жаңғыртуға, инфрақұрылым, энергетика, көлік және жоғары технология салаларын дамытуға қосымша мүмкіндік береді. Дүрбелеңге толы дүниеде осы өңірлік экономикалық серіктестік орнықтылық пен прогрестің маңызды факторына айналуда.

Қазақстан мен Ресей арасындағы көлік байланысын нығайту жөніндегі бірлескен жұмысты жалғастырамыз. Азаматтарға қолайлы жағдай жасау мақсатында Қазақстан-Ресей мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу бекеттерін жаңғырту бойынша кешенді қадамдар қабылданады, бұл жүк тасымалын жеделдетуге жәрдемдеседі.

Елдеріміздің аумағы арқылы өтетін негізгі логистикалық жолдың бірі - "Солтүстік - Оңтүстік" халықаралық көлік дәлізін дамыту ісі жалғасады.

Қаспий құбыр консорциумы сияқты бұрыннан қалыптасқан дәліздерді қоса алғанда, энергетикалық ресурстардың логистикасына ерекше назар аударамыз.

Қаржы саласындағы серіктестікке, соның ішінде ұлттық валюталармен өзара есеп айырысу көлемін ұлғайтуға және орнықты төлем-есеп айырысу тетіктерін дамытуға мән береміз.

Біржақты экономикалық санкциялардың теріс салдарын жұмсарту және ретке келтіру жөніндегі іс-қимылды одан әрі үйлестіруге ниеттіміз.

Күшейіп келе жатқан геосаяси сын-қатерлер мен сыртқы қысым жағдайында еуразиялық интеграциялық процестердің орнықтылығын қамтамасыз ету үшін күш-жігер жұмылдыруға дайынбыз.

Біз шаруашылық байланыстарды тек ұлттық экономикалардың өсім құралы ретінде ғана емес, сенімнің, тұрақтылықтың және бір-біріміздің әл-ауқатымызға өзара мүдделіліктің аса маңызды негізі ретінде де қарастырамыз.

Бесінші негіз - тілдік және мәдени әралуандылық ортақ игілік ретінде, дәстүрлі құндылықтар мен өркениеттер жақындығы

Елдеріміздің ортақ мәдени мұрасын сақтауға, гуманитарлық алмасулар мен бірлескен жобаларды іске асырудың жоғары қарқынын қолдауға ерекше мән береміз.

Өркениеттер әралуандылығын қолдай отырып, бір-біріміздің мәдени-тарихи бірегейлік пен дәстүрлі рухани-адамгершілік құндылықтарды сақтауға бағытталған әрекеттерімізді қолдаймыз. Өз құндылықтарымызды, модельдерімізді таңуға және идеологиялық текетіреске жол бермей, мәдени дербестікті табанды түрде қорғауды жалғастырамыз.

Көптілділік маңызды артықшылық саналады әрі тарихи тұрғыда мәдениеттер бірін бірі байытқанын көрсетеді. Ол қарым-қатынас жасау, білім алу, кәсіби тұрғыдан кемелдену және гуманитарлық ықпалдастық мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Орыс тілі көптеген елдің, соның ішінде Қазақстанның қоғамдық, ғылыми-білім беру және мәдени өмірінде маңызды орын алады. Сондай-ақ коммуникацияға пайдаланатын әрі әдебиеттің, ғылым мен өнердің бай мұрасына қолжетімділікті қамтамасыз ететін маңызды құрал болып қала береді.

Орыс тілі жөніндегі халықаралық ұйымның құрылуын құптаймыз. Тараптар оның қызметіне жәрдемдесетін болады және барлық мүдделі мемлекетті осыған шақырады.

Осы орайда Қазақстан үшін қазақ тілін мәдени болмыс-бітімін сақтауда және қоғам бірлігін нығайтуда атқаратын рөлін ескере отырып, мемлекеттік тіл ретінде дәйекті түрде дамытудың маңызы зор.

Ресейдің білім беру ұйымдарында қазақ тілін оқыту кеңейіп келе жатқанын қанағаттанушылықпен атап өтеміз, бұл Ресейдегі қазақ диаспорасы үшін қосымша қолайлы жағдай жасайды.

Оны оқып-үйрену ұзақмерзімді перспективада өзара түсіністікті тереңдетуге және екіжақты ынтымақтастықты нығайтуға ықпал ететініне сенімдіміз.

Біз зиялы қауым өкілдерінің, педагогтардың, ғалымдардың, мәдениет қайраткерлерінің және халықтарымыздың тілдері мен мәдениеттерін сақтауға әрі дамытуға ықпал етіп жүрген барша жанның үлесін жоғары бағалаймыз.

Қазіргі цифрлық дәуірде тілдің маңызы кемімейді, керісінше арта түседі. Тілдік әралуандылықты қолдау, тілдік мұраны цифрландыру, ұлт тіліне құрметпен қарау және басқа тілдерді үйрену ниеті бір-біріне қарсы қойылмай, керісінше бірін бірі өзара толықтыра түсуге тиіс.

Көптілділік қоғамның кемелдігінің, ашықтығының нышаны және қазіргі әлемде бәсекелестік артықшылық саналатынына сенімдіміз.

Қазақстан мен Ресей халықтарын отбасыға, аға буынға, еңбекке, жауапкершілікке, өзара қолдауға және ата-баба аманатына деген құрмет біріктіреді. Бұл құндылықтар ғасырлар бойы біздің қоғамдарымыздың адамгершілік тірегі болып келді. Оған адал болу заман жедел өзгеріп жатқан кезде ішкі орнықтылықты, адами қадір-қасиетті және адамгершілік бағдарды сақтауға көмектеседі.

Мәдениет, өнер, діни әралуандылық, халықтық дәстүрлер диалог, өзара құрмет және рухани кемелдену кеңістігін қалыптастырады.

Халықтарымыздың дүниетаным тұрғысынан бір-біріне жақындығының мәні - осыда.

Алтыншы негіз - жастар, білім беру және спорт саласындағы ынтымақтастық

Қазақстан-Ресей қатынастарының болашағы көбіне жас ұрпаққа тәуелді. Олардың алдында сабақтастықты қамтамасыз ету, қол жеткізілген уағдаластықтарды орындау және екіжақты ықпалдастықты жаңа мазмұнмен толықтыру міндеті тұр.

Академиялық алмасулар, бірлескен білім беру бағдарламалары, студенттік және ғылыми бастамалар, жоғары оқу орындары филиалдарының қызметі, екі ел аумағында Қазақстан-Ресей мектептерін ашу, олимпиадалар өткізу, сондай-ақ білім беру және ғылыми орталықтар арасындағы тікелей байланыстарды дамыту гуманитарлық әріптестіктің берік негізін қалыптастырады.

Қазақстандық жоғары оқу орындарын таңдайтын ресейлік талапкерлердің, ресейлік жоғары оқу орындарында оқығысы келетін қазақстандық талапкерлердің саны уақыт өткен сайын артып келе жатқанын ерекше атап өтеміз. Бұл кәсіби және адами байланыстарға ынталандырып, алдағы уақытта екіжақты ынтымақтастықтың маңызды ресурсына айналады.

Жастар үшін мүмкіндіктерді кеңейтуге, академиялық ұтқырлықты қолдауға, бірлескен зерттеулер мен инновациялық жобаларды іске асыруға басымдық береміз. Білім мен ғылымға салынған инвестициялар, бұл - технологиялық прогреске және мемлекеттеріміздің әл-ауқатына қосылған үлес.

Саламатты өмір салтын ілгерілету мақсатында дене шынықтыру мен спортты дамыту саласындағы өзара іс-қимылды құптаймыз. Елдерімізде ірі халықаралық спорттық іс-шараларды өткізуге ықпал ететін боламыз.

Жетінші негіз - болашаққа ортақ көзқарас.

Мемлекеттеріміздің алдында технология, экологиялық қауіпсіздік, экономикалық орнықтылық, әлеуметтік әділдік және азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру салаларын қамтамасыз ету секілді ортақ міндеттер тұр. Бұл сын-қатерлерге тиімді жауап беру тұрақты диалог пен бірлескен жұмыс арқылы ғана мүмкін болады.

Біз Қазақстан-Ресей қатынастарының болашағын елдеріміз тең құқықты серіктестер, стратегиялық одақтастар және тату көршілер ретінде әрекет ететін орнықты әрі өзара тиімді даму кеңістігі ретінде көреміз.

Осы ықпалдастық аясында негізгі шешімдер өзара құрмет, сенім және бір-бірінің мүдделерін ескеру тұрғысынан қабылданады, ал туындаған кез келген келіспеушіліктер сындарлы және ашық диалог рухында шешіледі.

Осы жеті негізді дәйекті түрде бекемдей отырып, біз сенім мен тұрақтылықты нығайтамыз, халықтарымыздың лайықты болашағы үшін мүмкіндіктерді кеңейтеміз.

Қазақстан мен Ресейдің ортақ тарихқа әрі жасампаздыққа ұмтылуға арқа сүйейтін достығы және тату көршілігі келешекте мемлекетаралық қатынастарымыздың сенімді іргетасы болатынына сенімдіміз.