Олжас Бектенов Ресей Федерациясының Орынбор облысының губернаторы Евгений Солнцевпен шекара маңындағы ынтымақтастық мәселелерін талқылады

Сурет: primeminister.kz

Егін егу және күзгі жиын-терім жұмыстарын қаржыландыру көлемін былтырғыдай 1 трлн теңге деңгейінде қалдырдық. Оның ішінде техниканы лизингке алуға 300 млрд теңге қаралған. Мемлекет басшысының қолдауының арқасында үшінші жыл қатарынан қомақты қаражат бөлінуде. Фермерлер үшін жеңілдетілген бағамен 402 мың тонна жанармай бөлу көзделіп отыр", - деп атап өтті Олжас Бектенов.

• Несие алу үшін қажетті анықтамаларды қағаз түрінде тапсырмай, цифрлы нұсқаға көшу.
  Премьер-министр Ауыл шаруашылығы министрлігіне Цифрлық даму министрлігмен және "Бәйтерек" холдингімен бірлесіп, диқандарға тиімді әрі ашық мемлекеттік қолдау көрсету үшін жеңілдетілген несие берудің техникалық рәсімін оңайлатып, оны цифрлық форматқа ауыстыруды тапсырды.
• Арзандатылған отынның жеткізілуін бақылау.
  Энергетика және Ауыл шаруашылығы министрліктері мен облыс әкімдіктері арзандатылған отынның тиісті көлемде жеткізілуін қатаң бақылауға алсын. Әкімдіктер бір апта ішінде өңірлік операторлар туралы толық және өзекті мәліметтерді ұсынсын. Бөлінген жанар-жағармайдың талан-таражға түсуіне жол берген тұлғаларға қатысты құқық қорғау органдары барынша қатаң шаралар қабылдауы қажет.
• Вегетациялық кезеңде егінге қажетті сумен үздіксіз қамтамасыз ету.
  Диқандарды тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйесіне көшуге ынталандырып, су үнемдеу технологияларын енгізу жұмыстарын күшейту керек. Солтүстік және шығыс өңірлердің әкімдіктері қар тоқтату және су қорын жинау шараларын жүргізуі қажет.
• Ауа-райының өзгеруіне жедел ден қою.
  Экология министрлігіне егін егу мерзімдерін алдын ала жоспарлау және ауа-райының өзгеруіне жедел ден қойып, шаруаларға метеорологиялық болжамдарды уақтылы беру туралы тапсырма берілді.
• АӨК өнімінің көлемін ұлғайту бойынша индикаторларды орындау.
  Облыс әкімдіктеріне егін егу жұмыстарын жүргізу барысында агроөнеркәсіп кешенінің жалпы өнім көлемін екі есеге ұлғайту бойынша индикаторларға қол жеткізуді және орындауды қамтамасыз ету тапсырылды.

Ауыл шаруашылығы министрлігі мен өңір әкімдеріне көктемгі егіс жұмыстарының уақтылы жүргізілуін ерекше бақылауда ұстауды тапсырамын", - деп атап өтті Олжас Бектенов.

Апта сайын біз баға өсімі тіркелген өңірлерді мақсатты түрде қараймыз. Сауда комитеті жеткізу арналары мен әрбір әлеуметтік өнімді сату кезеңіне дейінгі бүкіл тізбекті жедел талдап, қымбаттаудың қай кезеңде туындайтынын және орталық деңгейде қандай шаралар қажет екенін анықтауы тиіс. Өңірлер баға өсімінің себептерін жедел анықтап, тиісті шешімдер қабылдауға міндетті", - деді Серік Жұманғарин.

• тамақ өнімдерін өндіру көлемі 3,9 трлн теңгеге жетіп, 8,1%-ға өскен;
• негізгі капиталға инвестициялар 2 есеге артып, 389 млрд теңгеге жеткен;
• өткен жылдың 11 айында қайта өңделген өнім экспорты $3,2 млрд құрап, 33,8%-ға артқан.

Бұның бәрі - өндірісті әртараптандыру мен қосылған құны жоғары өнімдерді ұлғайтуға бағытталған жүйелі жұмыстың нәтижесі. Мәселен, егін шаруашылығы саласында егіс алқаптарын әлемдік нарықта сұранысқа ие әрі жоғары рентабельді дақылдарға көшу жүргізілуде. Бүгінде майлы дақылдар егін шаруашылығының табыстылық драйверіне айналды. 2025 жылы олардың өнімі алғаш рет 4,9 млн тоннаға жетіп, 48%-ға өсті. Оның ішінде: күнбағыс - 39%-ға, зығыр - 77%-ға, рапс - 2,2 есеге артты. Сонымен қатар, далалық жұмыстарды жүргізуге жылдық 5% ставкамен 12 айдан 15 айға дейінгі мерзімге жеңілдетілген кредиттер бөлінуде. Олардың қайтарымдылығы шамамен 99%-ды құрайды", - деді ол.

Бұдан басқа, мысал ретінде жоғары сұранысқа ие өнімдердің бірі - жасымық екенін атап өткім келеді. Бұрын біз оны Түркияға шикізат ретінде экспорттап, оны қайта жарма түрінде жоғары бағамен сатып алатынбыз. Қазіргі уақытта Қостанай облысындағы Кайзен, Ақмола облысындағы Гаранти Экспорт және Анка груп, Абай облысындағы Агро Лидер кәсіпорындарының іске қосылуы нәтижесінде ішкі нарық толық қамтылып, бүгінде дайын өнім экспортталуда. Айта кету қажет, Қазақстан жасымық экспорты бойынша әлемде 6-орында және оны одан әрі дамытуда үлкен әлеуетке ие. Жалпы, ағымдағы жылы дәнді-бұршақты дақылдар бойынша 1 млн тонна көлемінде рекордтық өнім жиналып, 56%-ға өсті. Оған қоса, олар - топырақты азотпен байытатын, кейінгі дақылдардың өнімділігін арттыратын жақсы дақылдар. Осыған байланысты егіс алқаптарын әртараптандыру жалғастырылатын болады", - деді министр.

• "Евразиан милк" 13 мың тонна қоюлатылған сүт өндіру кәсіпорны;
• КТ "Зенченко и К" 18,7 мың тонна сүт өнімдерін өндіру жобасы.

Тері мен жүн өңдеу бойынша өндірістік қуаттарды кезең-кезеңімен қалпына келтіру және жаңғырту жүргізілуде. 2025 жылы ірі нысандар пайдалануға берілді. Олар - Ақтөбе қаласындағы жылына 2,2 мың тонна жүн өңдейтін "Казфелтек" жобасы, Ақмола облысындағы қуаттылығы 2,4 мың тонна болатын "Агро Протеин" азықтық қоспалар өндіру жобасы.

Жалпы, Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес соңғы екі жылда агроөнеркәсіптік кешенінде жеңілдетілген несиелеу көлемі айтарлықтай көтерілді. Көптеген жобалар Солтүстік Қазақстан облысы тәжірибесін тарату бағдарламасы аясында басталып, жүзеге асырылды. Бұл бағдарлама өндірісті жаңғыртуға, автоматтандыруға және жасанды интеллект технологияларын енгізуге мүмкіндік беріп отыр. Сонымен бірге, бүгінгі күні фермерлер қаржыландыруды жылдың бастапқы кезеңінде бастауды көтеруде. Осыған байланысты облыс әкімдіктері импортты алмастыруға және экспорттық әлеуеті жоғары тиімді жобаларды қаржыландыруға басымдық беруі тиіс. Осы қабылданған жүйелі шаралар - қазірдің өзінде оң экономикалық нәтиже беруде", - деді ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров.

2024 жылдан бастап сектордың үлесі тау-кен өндіру саласынан артып, секторлар арасындағы теңгерім өзгерді. Шикізатты ішкі нарықта өңдеу механизмі заң жүзінде бекітіліп, отандық тауар өндірушілер мен шикізат жеткізушілердің кооперациясы бастау алды. Осындай кооперциялардың айқын мысалы ретінде "Кайнар" аккумулятор зауытын келтіруге болады. Ол қорғасынды "Қазцинк" компаниясынан жеңілдікпен сатып алып, өндірілген аккумуляторларды ішкі нарыққа да, экспортқа да шығаруда. Сондай-ақ электротехникалық жабдықтар шығаратын отандық кәсіпорындар "Қазақмыс" пен "Қазақстан электролиз зауыты" өндіретін металдарды пайдаланады", - деді өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев.

Өткен жылы автомобиль өндірісі рекордтық өсім көрсетіп, машина жасау секторының 41,7%-ын құрады. Барлығы 171 мыңнан астам көлік түрлері шығарылды. Оның ішінде 159 мыңы - жеңіл автомобильдер. Алматы қаласында "Chery", "Haval", "Changan" брендтерін шығаратын мультибрендтік зауыт пен Қостанай қаласында "Kia Qazaqstan" зауыты сияқты 2 жаңа жоғары технологиялық өндіріс іске қосылды. Осындай зауыттардың іске қосылуы автокомпоненттер өндірісін локализациялауға серпін беріп отыр. Мысалы, өткен жылы Алматы индустриялық аймағында автокомпоненттер технопаркі іске қосылды. Онда автокөліктерге арналған мультимедиа жүйелері мен орындықтар өндіріледі. Саран қаласында "Tengri Tyres" зауытында автомобиль шиналары шығарылуда. Қостанайдағы "KamLitKZ" зауытында шойын құятын заманауи технологиялар мен автоматтандырылған жүйелерді пайдаланатын шойын құю өндірісі іске қосылды. Сонымен қатар, "Allur" компаниясы автокомпоненттер өндірісін локализациялау орталығының құрылысына кірісті. Одан бөлек алдағы 3 жылда ­- жылыту және кондиционерлеу жүйелері, тежегіш, салон мен еденге арналған пластикалық бөлшектер сияқты автокомпоненттерді локализациялау бойынша жаңа жобаларды іске қосу жоспарлануда", - деді өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев.

Ал осы жылы галлий шығаратын өндіріс іске қосылады. Өткен жылдың желтоқсанында Мемлекет басшысының Жапонияға сапары кезінде ERG мен Mitsubishi Corporation арасында аталған металлды жеткізу бойынша офтейк-келісімшартқа қол қойылды. Сонымен қатар жылына 2,4 мың тонна тазартылған сурьма өндірісін іске қосу жоспарлануда. Осылайша, еліміз металлургияның midstream сегментіндегі негізгі елдер қатарына кірді. Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында өңдеу өнеркәсібінің одан әрі дамуын айқындайтын 17 ірі жоба таңдалды. Бұл ретте Министрлік 9 жоба бойынша жұмыс жүргізуде. Олардың 2-уі өткен жылы іске қосылды. Қалған жобалар бойынша жұмыстар жалғасуда. Барлық 9 жоба толық қуатқа шыққанда өндіріс көлемі $7,3 млрд-қа дейін жетеді деп күтілуде. Бұл импортқа тәуелділікті азайтуға және экспорт әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді", - деді министр.