06.04.2023, 13:48 59601

Алматыда бірден селден қорғайтын үш бөгет салынуда

Сурет: gov.kz

Үлкен Алматы көлі шатқалындағы Аюсай бөгетінің құрылысы келесі жылы аяқталады

Алматы. 6 сәуір. KAZAKHSTAN TODAY - ТЖ министрі Юрий Ильин ҚР Парламенті Мәжілісінің жалпы отырысында сөйлеген сөзінде селден ҚР тәуелсіздігі жылдарынан бері және ТЖМ тарихында алғаш рет селден қорғау құрылыстарын салу бойынша бір уақытта 3 жоба іске асырылып жатқанын айтты, деп хабарлайды ҚР Төтенше жағдайлар министрлігінің баспасөз қызметі.

ТЖМ мәліметтері бойынша, оның 2-уі Алматы қаласын сел қаупінен қорғауға арналған Үлкен Алматы көлі шатқалындағы осы жылы аяқталатын Аюсай бөгеті және Ақсай бөгеті. Сонымен қатар, Қытай Халық Республикасымен бірлесіп Қорғастағы селден қорғайтын Шүкірбұлақ бөгетінің құрылысы жүргізіліп жатыр.

Аюсай бөгетінің құрылысы сел ағындарынан, нөсерлі, гляциалды селдерден болатын қауіпті барынша азайтуға мүмкіндік береді және жобаланатын бөгеттің астында орналасқан шаруашылық объектілерін инженерлік қорғауды және сел қаупі бар аймақтағы адамдардың өмірін қорғауды қамтамасыз етеді, яғни Алматы СЭС каскадының объектілері, Алматы қ. - "Алма Арасан" санаторийі автожолы, сондай-ақ демалыс объектілері. Құрылыстың аяқталу мерзімі - 2023 жыл.

Ақсай өзені бассейнінде сел ұстайтын бөгет салу төмен орналасқан объектілерін: "Ленинец" пионерлік лагерін, орманшылықты, "Ақсай" саяжай алабын, Алматы қаласы Наурызбай ауданы Ақжар кентін және Ақсай өзені арнасының бойында орналасқан басқа да елді мекендерді сел ағындарынан инженерлік қорғауды қамтамасыз етеді. Құрылыстың аяқталу мерзімі - 2023 жыл.

"Шүкірбұлақ" сел ұстайтын бөгеттің құрылысы Мемлекет Басшысының 2012 жылғы 25 мамырдағы тапсырмасын және Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасының үкіметтері арасындағы Қорғас өзенінде сел ұстайтын бірлескен бөгет салудағы ынтымақтастық туралы 2017 жылғы 8 маусымдағы келісімді іске асыру шеңберінде жүзеге асырылады.

Бөгет екі елдің шекарасында орналасқан сел қоймасының көлемі 10 млн текше метр.

Сел ұстайтын бөгет "Қорғас" халықаралық шекара маңы ынтымақтастығы орталығының (ХШЫО) объектілерін және "Қорғас" кеденінің, "Шығыс қақпасы" шекара маңы сауда-экономикалық аймағының (ШСЭА), Қорғас және Басқұншы елді мекендерінің ғимараттарын Қорғас өзенінің тасқын және сел ағындарының әсерінен қорғауды қамтамасыз етеді. Құрылыстың аяқталу мерзімі - 2024 жыл", - деп хабарлады ТЖМ.

Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.

тақырып бойынша жаңалықтар

28.04.2026, 17:32 13366

Отын-энергетика кешеніне ЖИ технологиялары енгізілуде

Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында экономика саласына жасанды интеллект енгізу мәселесі қаралды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Жиында Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев, өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев, көлік министрі Нұрлан Сауранбаев, энергетика министрі Ерлан Ақкенженов, ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, сондай-ақ "Қазақтелеком" АҚ, Астық консорциумы және "Ascle" ІТ стартап басшылығы баяндама жасады. Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов отын-энергетика кешені секторларындағы ЖИ жобалары туралы айтып берлді.

Мемлекет басшысы жариялаған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында министрлік отын-энергетика кешеніне жасанды интеллектіні енгізу бойынша жүйелі жұмыс жүргізуде. Осы мақсатта министрлік жаһандық вендорлар, салалық компаниялар және Жасанды интеллект шешімдері бар IT-компаниярдың қатысуымен AI-альянс құрды. Сонымен қатар отандық бағдарлама өндірушілерді қолдауға ерекше көңіл бөлінуде. Осы бағытта Astana Hub резиденттерімен Жасанды интеллект шешімдерін бірлесіп сынақтан өткізу және енгізу бойынша меморандумдар жасалды. Бүгінгі таңда 45 жобадан тұратын портфель жасақталды, оның 10-ы сараптама сатысында, 27-сі әзірлену сатысында және 8-і іске қосылу сатысында", - деді ол.

Оған бірінші мысал - мұнай өндіру саласында жасанды интеллектіні практикалық қолдану. Бұл - ұңғымаларды онлайн бақылауға арналған интеллектуалды жүйе. Жүйенің негізгі міндеті - ұңғымалардың көрсеткіштерін нақты уақыт режимінде талдау. Жасанды интеллект проблемалық учаскелерді анықтайды, жоспарлы көрсеткіштерден ауытқуларды тіркейді, мұнай өндіру көлемін болжайды және мамандарға тиімді шешім қабылдауға көмектеседі.

Пилоттық жобаны енгізу бірқатар жер қойнауын пайдаланушылар базасында жүзеге асырылды. Күтілетін нәтиже - ұңғымалардың тоқтап қалу уақытын 20%-ға дейін қысқарту және жылына 1 млрд теңгеге дейін экономикалық тиімділікке қол жеткізу.

Айта кету керек, бұл жүйе - қазақстандық өнім. Оның экспорттық әлеуеті бар. Қазіргі уақытта жүйені халықаралық нарықтарға, оның ішінде АҚШ нарығына шығару бойынша жұмыс жүргізілуде.

Келесі мысал - мұнай өнімдерінің айналымын талдау үшін жасанды интеллектіні қолдану. Бұл жүйе нарық қатысушыларынан келетін цифрлық деректерді біріктіреді. Жасанды интеллект мұнай өнімдерінің қозғалысын талдайды, өңірлер бойынша қор көлемін болжайды және артық қор немесе тапшылық тәуекелдерін алдын ала анықтауға көмектеседі. Бұл жеткізілімдерді нақты жоспарлауға, логистиканы үйлестіруге және басқарушылық шешімдерді уақытында қабылдауға мүмкіндік береді. Күтілетін нәтиже - жоспарлау дәлдігін 85%-ға дейін арттыру және жылына 22,5 млрд теңгеге дейін экономикалық әсерге қол жеткізу. Айта кету керек, бұл Жасанды интеллект моделі де - қазақстандық өнім. Ол "ҚазМұнайГаз" бен Қазақстан-Британ техникалық университетінің ынтымақтастығы мен AI SANA бағдарламасы аясында жасалған", - деді энергетика министрі.

Үшінші мысал - кен орнын тиімді басқару үшін жасанды интеллектіні қолдану. Бұл жерде геологиялық және гидродинамикалық модельдерді талдайтын, нақты уақыт режимінде деректерді тексеретін, кен орындарын игеруді оңтайландыруға көмектесетін және мұнай алу коэффициентін арттыратын Жасанды интеллект платформасы туралы сөз болып отыр. Жүйені өндірістік енгізу "ҚазМұнайГаз" активтерінің портфеліне кіретін 12 кен орнын қамтиды. Күтілетін экономикалық тиімділік 2030 жылға қарай 2,9 млн тонна қосымша өндіру есебінен 326,3 млрд теңгеге дейін құрайды. Бұл жүйе - "ҚазМұнайГаздың" меншікті өнімі және басқа мұнай өндіруші ұйымдардың кен орындарында кеңінен тарату әлеуеті бар.

Төртінші мысал - өнеркәсіптік қауіпсіздікті арттыру үшін жасанды интеллектіні қолдану. Жүйе өндірістік нысандардағы бейнеағындарды автоматты түрде талдайды. Нақты уақыт режимінде қауіпсіздік талаптарының бұзылуын анықтайды. Бұл бақылауды күшейтуге, оқиғаларға жылдам әрекет етуге және апаттық жағдайлардың алдын алуға мүмкіндік береді. Пилоттық жобаны министрлік жетекшілік ететін ұлттық компаниялардың объектілеріне енгізу көзделген. Күтілетін нәтиже - өндірістік оқиғаларды 78%-ға дейін төмендету және жылына 2,84 млрд теңгеге дейін экономикалық әсерге қол жеткізу", - деді Ерлан Ақкенженов.

Бесінші мысал - табиғи газ тұтынуын болжау үшін жасанды интеллектіні қолдану. Жүйе мобильді қосымша арқылы газ есептегішінің көрсеткіштері мен сериялық нөмірін фотосурет арқылы автоматты түрде таниды. Бұл тұтынушыларға деректерді газбен жабдықтаушы ұйымға тез әрі қатесіз жіберуге мүмкіндік береді.

Сонымен қатар жасанды интеллект моделі газ тұтынудың ұзақ мерзімді болжамын жасайды. Бұл газ жеткізуді жоспарлау және басқару сапасын арттырады. Күтілетін нәтиже - деректерді беру дәлдігін 86%-ға дейін арттыру, сондай-ақ газбен жабдықтау операторының шығындарын оңтайландыру есебінен жылына 300 млн теңгеге дейін экономикалық әсерге қол жеткізу.

Алтыншы мысал - Біртұтас энергетикалық жүйені басқару үшін жасанды интеллектіні қолдану. Жүйе деректерді нақты уақыт режимінде талдауға және диспетчерлердің жедел шешім қабылдауына көмектесуге арналған. Жасанды интеллект моделі электр жүктемесін болжайды, ықтимал бұзушылықтарды анықтайды және энергожүйедегі оқиғаларға жылдам әрекет етуге мүмкіндік береді. Пилоттық жобаны енгізу KEGOC базасында жүзеге асырылуда. Жоба - қазақстандық өнім және AI Governance Cup конкурсының жеңімпазы. Күтілетін нәтиже - инциденттерге әрекет ету уақытын 30%-ға дейін қысқарту. Алдын ала консервативтік есептеулер бойынша экономикалық әсер жылына 200 млн теңгеге дейін болуы мүмкін", - деді спикер.

Жетінші мысал - жаңартылатын энергия көздері объектілерінің генерациясын болжау үшін жасанды интеллектіні қолдану.

Жүйе ауа райы деректерін, бұрынғы генерация көрсеткіштерін және нысандардың қазіргі жұмыс жағдайын ескере отырып, электр энергиясын өндіру көлемін бір тәулікке алдын ала болжайды. Пилоттық жобаны енгізу KEGOC және "Самұрық-Энерго" объектілерінде жүзеге асырылуда. Өнімді алдағы уақытта барлық ЖЭК генерациясы нысандарында кеңінен қолдануға болады. Нәтижесінде жаңартылатын энергия көздердің нақты өндіріс көлемінің жоспарлы көрсеткіштерден ауытқуын 25%-ға дейін төмендету, сондай-ақ генерацияны дәл жоспарламаудан туындайтын шығындарды азайту есебінен жылына 1,2 млрд теңгеге дейін үнемделеді.

Сегізінші мысал - жылу желілерінің жағдайын диагностикалау үшін жасанды интеллектіні қолдану. Бұл - акустикалық резонанс әдісін қолдана отырып, құбыр ішіндегі диагностиканы жүргізетін роботтандырылған кешен. Жасанды интеллект моделі алынған деректерді талдайды, жылумен жабдықтау нысандарының техникалық жағдайын бағалайды, ақауларды анықтайды және апат қаупін алдын ала болжайды. Пилоттық жобаны енгізу Шымкент қаласындағы "Қуатжылуорталық-3" объектісінде жүзеге асырылды. Қазіргі уақытта жоба кеңінен тарату кезеңінде. Өнімнің экспорттық әлеуеті бар. Оны Өзбекстан нарығына шығару бойынша жұмыс жүргізілуде. Шымкент қаласындағы пилот қорытындысы бойынша маңызды нәтиже алынды: жөндеу жұмыстарына арналған бюджетті 75%-ға дейін қысқарту және жылына 887 млн теңгеге дейін экономикалық әсерге қол жеткізу", - деді министр.

Ұсынылған жобалар жасанды интеллекттің отын-энергетика кешенінде іс жүзінде қолданылып жатқанын және нақты нәтиже беріп отырғанын көрсетеді. Отандық әзірлемелерді қолдауға ерекше назар аударылуда. Көптеген шешімдер қазақстандық компаниялар тарапынан әзірленуде және оларды кеңінен қолдануға әрі экспортқа шығаруға мүмкіндік бар. Министрлік жасанды интеллект шешімдерін енгізуді жеделдету, табысты жобаларды кеңінен тарату және отын-энергетика кешенінде жасанды интеллектіні қауіпсіз қолдану үшін қажетті жағдайлар жасау жұмысын жалғастырады.

28.04.2026, 16:26 13566

Smart Cargo цифрлық платформасының арқасында Қазақстанда шекарадан өту уақыты 30 минутқа дейін қысқарады

Сурет: Depositphotos

Көлік-логистика саласына ЖИ енгізу процестерді жеңілдетуге, шығындарды азайтуға және елдің транзиттік әлеуетін арттыруға бағытталған. Үкімет отырысында цифрлық жобаларды жүзеге асыру туралы көлік министрі Нұрлан Сауранбаев хабарлады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Баяндама барысында министр Smart Cargo - мемлекеттік органдар мен бизнес өкілдерін біріктіретін цифрлық платформа екенін, жүк туралы барлық мәліметтер QR-код арқылы қолжетімді болатынын атап өтті.

Жасанды интеллекті құжаттарды автоматты түрде тексереді, маршруттарды құрып, қозғалысты бақылайды және қажетті рұқсаттарды анықтайды. Нәтижесінде шекарадан өту уақыты 4 сағаттан 30 минутқа дейін қысқарады. Теміржол саласында жасанды интеллектке негізделген 10-ға жуық жобалар жүзеге асырылуда. Соның негізгісі - KinetiX диагностикалау жүйесі. Бұрын диагностика қолмен жүргізіліп, 2 сағатқа дейін уақыт алатын және адам факторына тәуелді болатын. Қазір жүйе вагондарды 9 негізгі параметр бойынша автоматты түрде, нақты уақыт режимінде тексереді. Нәтижесінде диагностика 8 минутқа дейін қысқарды", - деп атап өтті министр.

Сонымен қатар ол автомобиль көлігі саласында жүк тасымалын интеллектуалды бақылау жүйесі енгізіліп жатқанын жеткізді. Министрдің сөзінше жасанды интеллекті көлік маршруттарын анықтайды, салмақ өлшеу станцияларымен деректерді салыстырады, бұзушылықтарды анықтайды және автоматты түрде сигнал береді. Бұл салмақ бақылаудан айналып өту жағдайларын жояды және жолдардың тозуын азайтады.

Министрліктің ішкі процестерін трансформациялауға ерекше назар аударылған. Бұл жұмыс Жасанды интеллект министрлігімен бірлесіп жүргізілуде. Қазір көп уақыт құжаттарды қолмен өңдеуге кетеді және 30 күнге дейін уақыт алады. Жасанды интеллекті енгізілгеннен кейін бұл мерзім 3 күнге дейін қысқарады.

Біздің міндет қызметкерлерді қолмен өңдеуден босатып, талдау және шешім қабылдау деңгейіне көшіру. Сонымен қатар бірыңғай интеллектуалды көлік жүйесі е-Көлік қалыптасуда. Платформа QazTech базасында құрылады және барлық көлік түрлерін біріктіреді. Бұл деректерді жинауға, өңдеуге, көлік ағындарын болжауға және шешімдерді автоматты түрде қабылдауға мүмкіндік береді. Әлемдік бағалау бойынша көлік саласы деректердің ең ірі генераторларының бірі. Осыған байланысты жасанды интеллекті оларды өңдеудің негізгі құралына айналады. Е-Көлік саланы алдын ала басқаруға мүмкіндік береді", - деп атап өтті министр.

28.04.2026, 15:23 13806

Қазақстанда ЖИ саласында кадрлар даярлаудың бірыңғай реттеуші моделі енгізілді

Экономика салаларында жасанды интеллектіні енгізуге жоғары білім беру жүйесінің арнайы модельі қалыптастырылуда. Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек Үкімет отырысында QS халықаралық агенттігімен бірлескен зерттеу қорытындылары және оқытудың жаңа стандарттары туралы хабарлады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Оның айтуынша осы әлеуетті жүзеге асыру үшін кадрлар даярлау мақсатында қажетті нормативтік-құқықтық база қалыптастырылған. Жасанды интеллекті пәндері барлық студенттер үшін, мамандығына қарамастан, міндетті болып енгізілді. Жасанды интеллектіні қолданудың жоғары оқу орындары арасындағы стандарты бекітілді.

Білім беру процесінде жасанды интеллектті пайдалану жөніндегі нұсқаулықты қабылдады. Диссертацияларды дайындау кезінде жасанды интеллектіні қолдануды реттейтін ғылыми дәрежелерді беру қағидаларына толықтырулар енгізілді. Оқытушылар үшін жасанды интеллект саласында біліктіліктілікті міндетті түрде арттыру енгізілді. Барлық жоғары оқу орындары үшін жасанды интеллектіні қолдану бойынша KPI көрсеткіштері бекітілді. Осылайша, кадрларды даярлауды қамтамасыз ететін реттеуші модель қалыптастырылды. Ең алдымен, технологиялық база қалыптастырылды. Академиялық суперкомпьютерлер кластері құрылып, сондай-ақ университеттердің Alem.сloud ұлттық суперкомпьютерлік кластерінің есептеу қуаттарына қол жеткізуі қамтамасыз етілді", - деп атап өтті министр.

Министрдің сөзінше елімізде жасанды интеллект бойынша 22 орталық пен зертхана жұмыс істейді. Осы негізде экология, медицина, білім беру, химия, қауіпсіздік және смарт-сити бағыттарында қолданбалы ғылыми зерттеулер жүргізілуде. Сондай-ақ еңбек нарығын талдау негізінде жасанды интеллектке байланысты жаңа мамандықтарға бағытталған 1,5 мыңнан астам білім беру бағдарламалары жаңартылып және әзірленді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша AI-Sana бағдарламасын жүзеге асыру жалғасуда. Бағдарламаның I кезеңі аясында жасанды интеллектің базалық дағдылары бойынша курстардан өткен білім алушылар 673 мыңнан астам сертификат алды. Келесі кезеңдерде негізгі міндет - кемінде 1,5 мың инновациялық жобаны қалыптастырып, оларды Astana Hub экожүйесінде одан әрі акселерациядан өткізу. AI-Sana бағдарламасының екінші кезеңінің қорытындысы бойынша айтарлықтай практикалық нәтижелерге қол жеткізілді.

Студенттер тарапынан экономиканың түрлі салалары үшін 308 ЖИ-агент әзірленді. Ведомство басшысы университеттер әзірлеген бірқатар қолданбалы шешімге тоқталып өтті.

ҰБТ өткізу және жоғары оқу орындарына түсу рәсімдері бойынша консультациялар енді талапкерлер үшін AI-Talapker интеллектуалды чат-боты арқылы қолжетімді. Бір айда чат-бот 69 мыңнан астам сұранысты өңдеді.
AI-прокторинг жүйесі тестілеудің ашықтығын қамтамасыз етуге және бұзушылықтарды барынша азайтуға арналған. Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық зерттеу университеті әзірлеген.
OquLabs стартапының ЖИ-шешімі оқытушыларға білім алушылардың жұмыстарын тексеруді жеңілдетеді.
Бірқатар жоғары оқу орындары мультиагенттік орта қалыптастыру деңгейіне шықты, мұнда агенттер әртүрлі функцияларды орындай отырып, біртұтас үйлесімді жүйе ретінде жұмыс істейді. Осылайша, AI-Enabled University жаңа моделі қалыптасуда. Онда жасанды интеллект жеке құрал емес, университет экожүйесінің ажырамас бөлігіне айналады.

Білім беру ортасымен қатар, жасанды интеллект ғылыми қызметке де белсенді енгізілуде. Қазірдің өзінде ғылыми сараптаманың негізгі процестерін автоматтандыруға арналған шешімдер әзірленуде. Жеке бағыт ретінде Ұлттық ғылыми кеңес мүшелеріне арналған ЖИ-көмекшіні әзірлеу қолға алынуда, ол ғылыми жобалар, жарияланымдар және ғалымдардың профильдерін талдау негізінде шешім қабылдауға мүмкіндік береді.

Өнеркәсіп саласына арналған жоғары оқу орындарының ЖИ-шешімдері ұсынылған. Astana IT University әзірлеген EnergyDronesAI күн панельдерін дрондар арқылы диагностикалау жүйесі жаңартылатын энергетика инфрақұрылымындағы ақауларды жедел анықтауға мүмкіндік береді. KMG.AIAN ассистент-аналитигі мұнай өнімдерінің тапшылығын болжау үшін қолданылады. Қазақстан-Британ техникалық университеті әзірлеген. Smart Safety Monitor ЖИ-жүйесі шахталардағы қауіпсіздікті арттыруға және логистиканы оңтайландыруға бағытталған.

Сонымен қатар денсаулық сақтау жүйесіне арналған шешімдер ұсынылған. ZhanCare.AI телемедициналық платформасы дәрігер мен пациент арасындағы өзара әрекеттесуді жеңілдетіп, жасанды интеллект негізінде талдау және емдеуді басқару функцияларын қамтиды. (Astana IT University әзірлеген) CortexAI интеллектуалды жүйесі бүйрек трансплантациясы бойынша клиникалық шешімдер қабылдауға көмектеседі, медициналық бейнелерді (рентген, МРТ) талдап, патологияларды анықтайды.

Студенттер тарапынан қаржы және туризм салаларына арналған шешімдер де әзірленді. (Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті әзірлеген) TrustTravel цифрлық платформасы туристік бизнесті автоматтандырып, Қазақстан бойынша саяхатты ыңғайлы, қарапайым әрі қауіпсіз етеді.

Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті әзірлеген PhishGuard AI платформасы қаржы жүйелерінің пайдаланушыларын фишинг пен цифрлық қауіптерден қорғауға мүмкіндік береді.

Қазақстан-Британ техникалық университеті әзірлеген KOZ AI платформасы сату бөлімінен бастап бухгалтерияға дейінгі корпоративтік процестерді кешенді автоматтандыру үшін кеңінен қолданылады.

әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті әзірлеген AI Startify Incubator стартаптарды онлайн-инкубациялауға арналған ЖИ-платформа болып табылады. Ол идея генерациясынан бастап жобаларды кеңейтуге дейінгі барлық кезеңдерде стартаптарға ЖИ-агенттерді ұсынады.

28.04.2026, 14:12 76911

Қазақстанда ЖИ көмегімен жер қойнауының интерактивті картасы әзірленді

Жиында Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев, өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев, көлік министрі Нұрлан Сауранбаев, энергетика министрі Ерлан Ақкенженов, ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, сондай-ақ "Қазақтелеком" АҚ мен астық консорциумының басшылығы және "Ascle" ІТ стартап жетекшісі баяндама жасады. Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев бүгінде жасанды интеллектіні енгізу министрліктің барлық негізгі бағыттарында жүзеге асырылуда екенін айтты.

Геология саласында архив деректерін электрондық форматқа көшіру бойынша ауқымды жұмыс жүргізілуде. Бүгінде геологиялық ақпараттың 97%-дан астамы, яғни шамамен 250 терабайт дерек цифрландырылды. Жұмысты жеделдету үшін архив материалдарын автоматты өңдеп, геологиялық модельдер қалыптастыратын жасанды интеллект жүйесі әзірленді. Цифрланған деректер бірыңғай Big Data жүйесінде жинақталуда. Қазірде жүйеге 1 терабайт дерек жинақталып, олар жасанды интеллект арқылы өңделіп, жіктелуде. Жасанды интеллект координаттарды анықтап, маңызды деректерді іріктейді, бұл деректерді жүйелеу уақытын қысқартып, шешім қабылдау сапасын арттырады", - деді ол.

Өңделген деректер негізінде жер қойнауы картасы әзірленген. Жүйе ақпаратты ыңғайлы форматта сүзуге, талдауға және перспективті учаскелерді тез анықтауға мүмкіндік береді. Мысалы, Ұлытау облысының интерактивті жер қойнауы картасында жасанды интеллект мыс әлеуеті жоғары учаскелерді автоматты түрде анықтап көрсеткен. Әр блокты детализациялау барысында жекелеген учаскелер туралы кеңейтілген мәліметтер, соның ішінде геологиялық қабаттың деректерін алуға болады. Осылайша жасанды интеллект шешім қабылдауға қажетті деректерге жылдам қолжеткізуге мүмкіндік береді.

Құрылыс саласында жасанды интеллект жобалаудан бастап құрылыс барысын бақылауға дейінгі барлық кезеңдерде енгізілуде. Жоспарлау және құрылыс кезеңінде цифрлық бас жоспарлар мен нақты жоспарлау жобаларының орындалуын бақылау үшін machine vision технологиясы мен жасанды интеллектіні біріктірген пилоттық жоба іске қосылды. Жүйе нысандардың нақты жағдайын бекітілген жобалық құжаттамамен салыстырады. Бұл жоба ауытқуды анықтау уақытын үш күннен төрт сағатқа қысқартуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар "Қазақтелекоммен" бірлесіп, қалалардың цифрлық сыңарын (digital twins) жасау үшін дрон қолдану жұмыстары жүргізілуде", - деді министр.

Жобалау және мемлекеттік сараптама кезеңінде BIM жобаларын тексеру үшін жасанды интеллект енгізу жоспарлануда. Осы мақсатта құрылыс нормалары машина оқи алатын форматқа көшірілуде. Бұл жобаларды алдын ала тексеруге мүмкіндік беріп, сараптама мерзімін қысқартуға жағдай жасайды Сондай-ақ әр өңірдің ерекшелігі мен сейсмикалық жағдайын ескере отырып, типтік жобаларды қарау уақытындағы айырмашылықты жояды. Яғни бүкіл ел бойынша мемлекеттік сараптаманың бірыңғай әрі ашық болуын қамтамасыз етеді. Қосымша BIM жүйесін (Building Information Modeling) жобалаудың міндетті стандарты ретінде енгізу жоспарлануда. Бірінші кезең құрылыстан басталмақ.

Құрылыс кезеңінде нысандарды цифрлық мониторингілеу қолданылады. Мысалы, "Қазақстан тұрғын үй компаниясында" machine vision технологиясын қолданатын видеомониторинг жүйесі енгізілген. Ол техника қозғалысын, жұмыс күшін және құрылыс барысын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде құрылысқа толық әрі үздіксіз бақылау қамтамасыз етіледі.

Өнеркәсіпте жасанды интеллект қазірдің өзінде өнім сапасын бақылау мен өндірісті тиімді етуге қолданылуда. ERG, Astana Motors және KAZ Minerals сияқты ірі кәсіпорындар өндірістік алаңда цифрлық сыңар (digital twins) технологиясын енгізіп жатыр.

IIoT (Industrial Internet of Things) технологиялары қазірдің өзінде жетпістен астам кәсіпорында қолданылуда. Атап айтқанда, "Astana Motors" компаниясында дәнекерлеу жұмыстарын автоматты бақылауға арналған жасанды интеллект-талдау жүйесі енгізілген. Сонымен қатар, өндірістік процестерді нақты уақыт режимінде модельдеу және оңтайландыру үшін жасанды интеллектімен қолдау көрсетілетін цифрлық сыңар (digital twins) моделі қолданылады. Нәтижесінде өнім ақаулары азайып, өндіріс тиімділігі артады", - деді Ерсайын Нағаспаев.

Сондай-ақ тау-кен саласында да жасанды интеллект негізіндегі шешімдер енгізілуде. Мысалы, "Solidcore Resources" кәсіпорнында оператордың цифрлық көмекшісі енгізілген. Ол өндірістік көрсеткіштерді нақты уақыт режимінде талдап, диспетчерлер мен машинистерге ұсыныстар береді. Жүйе интерактивті қабырға мен планшеттер арқылы жүзеге асырылады. Бұл шешім қабылдау жылдамдығын арттырып, өндіріс шығындарын азайтады.

Министрлік бұдан әрі жасанды интеллектіні енгізу жұмыстарын жалғастырып, негізгі назарды салалардың тиімділігін арттыруға және инвестиция тартуға бағыттайтын болады.

28.04.2026, 13:09 77146

Қазақстанда AI-First тәсілі енгізілуде: салаларды цифрлық трансформациялаудың 20 картасы бекітілді

Технологияларды ел экономикасына жүйелі енгізу үшін Қазақстанда Цифрлық трансформация карталары енгізілуде. Бұл туралы Үкімет отырысында Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мәлімдеді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Оның айтуынша, бүгінгі таңда 72 сала мен қызмет бағытын қамтитын 20 карта бекітілген. Олардың әрқайсысында 2027 жылға дейін AI-шешімдерді және KPI енгізу жоспары бар, ал процестерді жобалау AI-First қағидатына негізделген. Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында экономика салаларына жасанды интеллектті енгізу бойынша жұмыстар қарқынды түрде жалғасуда.

Экономика салаларына жасанды интеллектіні енгізудің екі негізгі мақсатын атап өту қажет:

Біріншісі. Экономикалық өсім. Жасанды интеллект өнімділікті арттырудың негізгі драйверіне айналуы тиіс. Бұл жеке процестерді автоматтандыру туралы ғана емес. Жасанды интеллект жаңа өнімдерді, жаңа нарықтарды жəне экспорт үшін жаңа мүмкіндіктер ашуы қажет.
Екіншісі. Бизнесті қолдау. Жасанды интеллект есебінен: бизнестің мемлекетпен өзара іс-қимылын жеңілдету, өтініш беру форматынан проактивті қызметтерге көшу жəне бизнес шығындарын қысқарту қамтамасыз етіледі.

Бұл бағытта мемлекеттік органдармен бірлесіп Цифрлық трансформация карталары енгізілуде. Бүгінгі таңда 72 сала мен қызмет бағытын қамтитын 20 карта бекітілді. Атап айтқанда, өнеркəсіп, энергетика, ауыл шаруашылығы, көлік жəне логистика, білім беру, денсаулық сақтау жəне басқа да бағыттар. Əр карта:

негізгі цифрлық сын-қатерлерді;
AI-шешімдерді енгізу жоспарын;
2027 жылға дейінгі KPI жəне күтілетін əлеуметтік-экономикалық əсерлерді қамтиды.

Процестерді жобалауда жасанды интеллектіні басым қолдануды көздейтін AI-First қағидатына сəйкес бірыңғай архитектуралық тəсіл қолданылды. Бұл тәсіл "электрондық үкіметтің" архитектуралық порталында баршаға қолжетімді. Барлық орталық мемлекеттік органдардың бекітілген карталарды орындауы міндетті.

Жалпы, мемлекеттік органдар əртүрлі салалар бойынша азаматтар үшін 50-ден астам AI-агентті қалыптастыруда. Олар халықтың өмір сүру сапасын жəне бизнеспен өзара іс-қимылдың тиімділігін арттыратын болады. Қазірдің өзінде осы шешімдерге практикалық сұраныс бар. Мысалы: eGov AI ассистенті 2,3 млн-нан астам рет пайдаланылды, құқықтық AI-кеңесші 230 мыңнан астам кеңес берді, AI-терапев 35-тен астам клиникада енгізілуде, сондай-ақ білім беру саласында AI-агенттер енгізілуде", - деді Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев.

Сондай-ақ министр жасанды интеллект негізінде жүргізіліп жатқан реинжиниринг кейстеріне тоқталып өтті. Мысалы, бизнесті ашуға арналған AI-көмекші. Бұл жоба Қаржы министрлігімен бірлесіп жүзеге асырылуда. Бұрын бір үйде немесе ауданда бір уақытта бірнеше ұқсас нысанның ашылу қаупі болатын.

Мысалы, кофеханалар немесе дəріханалар. Енді кəсіпкер картадан қажетті аумақты таңдайды, ал жүйе осы локацияда кімнің тіркелгенін немесе жұмыс істеп жатқанын көрсетеді. Жасанды интеллект бизнес ашуға неғұрлым қолайлы нұсқаларды ұсынады. Клиенттік ағын, бəсекелестік орта жəне таңдалған аумақтағы тіркелген бизнес ескеріледі. Шешім бизнес ашу кезіндегі тəуекелдерді төмендетуге жəне артық бəсекелестікті барынша азайтуға бағытталған. Бұл бизнесті іске қосу кезеңіндегі операциялық шығындарды 2 есеге дейін қысқартуға жəне бизнестің тұрақтылығын арттыруға ықпал етеді.

Сондай-ақ Қаржы министрлігімен бірлесіп 24/7 онлайн режимде салық есептілігін тапсыру жəне салық нормаларын қолдану бойынша кеңес беретін AI-көмекші іске қосылды. Бұл жаңа Салық кодексінің күшіне енуіне байланысты ерекше өзекті. Азаматтар мен бизнес салық мəселелері бойынша түсінікті əрі жедел түсіндірме ала алады. Қызметтің басты құндылығы - салық нормаларын қабылдау үшін жеңілдету. Пайдаланушы күрделі заң мəтінін емес, не істеу керектігін жəне қателерді болдырмау шаралары жөнінде анық кеңес алады. Бүгінгі күні 5 мыңнан астам сұраныстың өңделуі сервистің қажеттілігін көрсетіп отыр. Алдағы уақытта бизнесті жүргізуді жеңілдету үшін салық есептілігінің барлық түрлері мен декларацияларды автоматты түрде толтыруды енгізу жоспарлануда.

Келесі кейс - кəсіпкерлерге қаржыландыру алуға көмек көрсету. Бұрын қаржылық-экономикалық модельдерді дайындау үшін кəсіпкерлерге жеке мамандарды тартуға тура келетін. Бұл - қосымша шығын жəне уақыт. "Бəйтерек" холдингімен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан AI-көмекші: қаржыландыруға өтінім беру процесін 24/7 сүйемелдейді, қатысу шарттарын түсіндіреді, сондай-ақ кəсіпкерлерді бизнес-жоспар мен құжаттарды дайындау кезінде қолдайды. Бұл əсіресе ісін жаңа бастаған кəсіпкерлер үшін бизнесті ашу жəне дамыту процесін барынша қолжетімді етеді.

Денсаулық сақтау саласындағы нəтижелі кейстердің бірі - Cerebra AI. Бұл - инсультті ерте диагностикалауға арналған жасанды интеллект. Ол компьютерлік томография нəтижесін 30 минуттың орнына 5-10 минут ішінде талдайды. Ол инсульт диагностикасын едəуір жылдамдатады жəне дəлдігін арттырады. Жүйе елордадағы 17 емханада, сондай-ақ Ақмола, Маңғыстау, Жамбыл жəне Алматы облыстарында енгізілді. 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап инсультке күдігі бар жеті мың алты жүзден астам пациенттің деректері талданды. Өлім-жітім деңгейінің 40%-ға төмендеуі, сондай-ақ уақытылы ем алатын пациенттер үлесінің 150%-ға артқаны байқалады.

Ұялы байланыс сапасын арттыру үшін операторлар телеком-желілерін талдауға арналған жасанды интеллект енгізеді. Жүйе желі жүктемесін, пайдаланушылар тығыздығын жəне станциялар орналасуын талдап, болжайды. Осылайша, ресурстарды автоматты түрде, инженерлердің қатысуынсыз қайта бөлуге мүмкіндік береді. Алаяқтықпен күрес аясында AI-антифрод жүйесін енгізу жоспарлануда. Жаппай қоңырау шалу, нөмірді алмастыру немесе алаяқтық белгілері анықталған жағдайда жүйе қоңырауды абонент жауап бермей тұрып, миллисекундтар ішінде шектейді.

Осы шешімдердің тиімді жұмыс істеуі үшін жасанды интеллектіні дамытудың инфрақұрылымдық жəне құқықтық негізі маңызды. Орталық Азиядағы алғашқы жоғары өнімді суперкомпьютерлік кластер іске қосылды. Мемлекеттік органдар үшін Ұлттық жасанды интеллект платформасы іске қосылды. Бұл - мемлекеттік қызметшілерге арналған, қорғалған ортада жұмыс істейтін GPT аналогы. Платформада 15 мыңнан астам пайдаланушының 500 мыңнан аса сұранысы өңделді. Мемлекет басшысы "Жасанды интеллект туралы" Заңға қол қойды. Заң: жасанды интеллект саласындағы əзірлеу, қолдану жəне жауапкершілік мəселелерін реттейді; инновациялар мен азаматтардың құқықтық кепілдіктері арасындағы теңгерімді қамтамасыз етеді.

Astana Hub экожүйесінде 379 AI-жоба жүзеге асырылуда. Бұл AI-шешімдерді əзірлеу жəне оларды экономиканың түрлі салаларына енгізу үшін белсенді орта қалыптасқанын көрсетеді. Стартаптардың 2025 жылдың қорытындысы бойынша жиынтық табысы 103 млрд теңгені құрады. Барлық кезеңдегі жиынтық табыс 230 млрд теңгеге жетті. 2025 жылғы экспорт көлемі 3,5 млрд теңгеден асты. Сондай-ақ 5 700 жұмыс орны ашылды.

Жасанды интеллектіні енгізудің негізі - даярланған кадрлар. Мемлекеттік қызметшілер мен бизнестің жасанды интеллект саласында құзыреттерін дамыту бойынша жұмыстары жүргізілуде. AI Governance 500 бағдарламасы бойынша мемлекеттік жəне квазимемлекеттік сектордың 100-ге жуық топ-менеджері оқудан өтті. Келесі лектің басталуы осы жылғы маусым айына жоспарланған. Сонымен қатар AI Gov Cup конкурсы өткізілді. 6 номинация бойынша 184 жоба қаралды. Конкурс жеңімпаздарын Мемлекет басшысы марапаттады. Бұл конкурс мемлекеттік секторға арналған практикалық AI-шешімдерді қолдауға бағытталған. Экономика салаларына жасанды интеллектіні енгізуде AI Leaders бағдарламасы ерекше рөл атқаруда. Бағдарлама аясында 600-ден астам мемлекеттік қызметші мен түрлі саладағы кəсіпкерлер қамтылды. Бағдарлама Stanford University, OpenAI Academy жəне Silkroad Innovation Hub-пен бірлесіп жүзеге асырылуда. Оқу нəтижесінде қатысушылар Stanford сертификатын алады, сондай-ақ компаниялар үшін AI-стратегиялар əзірленеді. Бұдан бөлек, 3 мыңнан астам мемлекеттік қызметші Ұлттық жасанды интеллект платформасымен жұмыс істеу бойынша офлайн оқудан өтті. Мемлекеттік қызмет істері агенттігімен бірлесіп іске қосылған AI Qyzmet бағдарламасы бойынша тағы 57 мың мемлекеттік қызметші оқудан өтті. Сонымен қатар əкімдіктердің 24 мыңнан астам мемлекеттік қызметшісі онлайн-оқумен қамтылды.

Биылғы 24 сəуірінде Мемлекет басшысы alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығын іске қосты. Жалпы ауданы 22 мың шаршы метрді құрайтын Орталықта: жасанды интеллектпен танысудан бастап, халықаралық нарықтарға шығуға дейінгі барлық мүмкіндік шоғырланған. 1-қабатта қоғамдық кеңістік, AI-кинотеатр жəне AI-музей орналасқан. Бұл - Орталық Азиядағы жасанды интеллект тарихына арналған алғашқы интерактивті музей. 2-3-қабаттарда 12-ден 18 жасқа дейінгі оқушыларға арналған TUMO Astana жұмыс істейді. Жылына 5 мыңға дейін оқушыны қамту жоспарланған. 4-қабатта өңірдегі алғашқы peer-to-peer мектебі - Tomorrow School орналасқан. Бүгінгі күні 21 мыңнан астам өтінім түсті. 5-қабатта: Apple Training Center, Playrix-пен бірлескен GameDev Center, сондай-ақ болашақ AI Research University орналасады. 6-қабатта ai’preneurs стартап-кампусы орналасқан. Қазірдің өзінде 3 лек өтіп, 1 400-ден астам өтінім қабылданып, 35 жаңа стартап іске қосылды. 7-қабатта Big-Tech компанияларының AI-зертханалары, ал 8-қабатта AI Governance Office орналасады. Онда экономика салаларында енгізу үшін үздік AI-шешімдер іріктеледі. Бүгінгі күні орталықта 9 елден келген 11 делегация қабылданды. Ал жыл сайынғы келушілер ағыны шамамен 100 мың адам болады деп күтілуде.

28.04.2026, 12:07 77371

"Digital Qazaqstan" жалпыұлттық цифрландыру стратегиясы: Үкіметте экономика салаларында ЖИ енгізу мәселесі қаралды

Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында экономика саласына жасанды интеллект енгізу мәселесі қаралды. Жиында Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев, өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев, көлік министрі Нұрлан Сауранбаев, энергетика министрі Ерлан Ақкенженов, ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, сондай-ақ "Қазақтелеком" АҚ, Астық консорциумы және "Ascle" ІТ стартап басшылығы баяндама жасады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Премьер-министр Президент Қасым-Жомарт Тоқаев цифрландыру мәселелеріне және цифрлық технологиялар мен ЖИ-ді жаппай енгізуге айрықша мән беретінін, бұл елімізді жан-жақты жаңғыртудың негізгі факторларының бірі екенін атап өтті.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың тапсырмасы бойынша "Digital Qazaqstan" жалпыұлттық стратегиясының жобасы әзірленді. Ол жаппай цифрландыру мен жасанды интеллект технологияларын барынша енгізуді мақсат етеді. Аталған құжат алдағы уақытта саланың ұзақмерзімді даму бағдарына мүлдем жаңа көзқарасты қалыптастырып, қойылған мақсат-міндеттерді жүзеге асыру шараларын үйлестіруге мүмкіндік береді. Мемлекет басшысы жариялаған Цифрландыру және жасанды интеллект жылы аясында біз экономиканы цифрлық трансформациялауға айтарлықтай серпін беруіміз қажет", - деп атап өтті Олжас Бектенов.

Өткен жылдың қорытындысы бойынша IT-қызметтер экспорты $1 млрд-тан астам деңгейге жеткізілді. Халықаралық сарапшылардың бағалауынша, 2030 жылға қарай жасанды интеллектінің әлемдік экономикаға қосатын үлесі $22 трлн-нан асады. IT саласы ерекше қарқынмен дамып келеді, сондықтан жаһандық ауқымдағы цифрлық бәсекеге қабілетті болу үшін жұмыла жұмыс істеу керек. Еліміздің кәсіпорындарында цифрлық технологияларды енгізу өнімнің сапасын, еңбек қауіпсіздігі мен өнімділігін арттыруға мүмкіндік беретіні атап өтілді.

Есептеу қуатын дамытуға назар аударылады. Елімізде Alem.Cloud және AL Farabium өңірдегі ең ірі суперкомпьютер кластерлері орналасқан. Олар жаһандық TOP-500 рейтингіне кіреді.

Мемлекеттік органдар мен бизнес тарапынан жасанды интеллект шешімдерін әзірлеу үшін суперкомпьютердің артты.

Мемлекеттік органдар мен бизнес тарапынан есептеу қуаттарын бөлуге қатысты өтініштер санының артуына байланысты Премьер-министр Жасанды интеллект министрлігіне қолданыстағы көлемдерді ұлғайту бойынша және есептеу қуатының шектеулі болуы тежеуші факторға айналып кетпеуі үшін тиісті шаралар қабылдауды тапсырды.

Павлодар облысында "Деректерді өңдеу орталықтары алқабы" жобасын жүзеге асыруға инвесторлар тарту жұмысын жандандыру қажеттігі атап өтілді. Қазақстан инвесторлар мен ІТ-мамандар, соның ішінде шетелдік мамандар үшін де тартымды болуы керек. Жауапты ведомствоға Қазақстан аумағында бұлтты провайдерлердің қызметін реттеу мен оның дамуын ынталандыруға арналған заңнамалық түзетулер әзірлеу тапсырылды.

Премьер-министр жасанды интеллектіні жаппай енгізудің негізгі шарты сапалы әрі қолжетімді деректердің болуы екенін атап өтті. Шашыраңқы деректерді ретке келтіру, бизнеске мемлекеттік деректер қорының қолжетімді болуы және оларды пайдаланудың бірыңғай стандарттарын енгізу мәселелерін шешу міндеттері қойылды. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне әдіснамалық базаны қалыптастыруды аяқтап, салалық "data-lake"-тер құруға басымдық беруді тапсырылды.

ЖИ дамуында жеке сектор маңызды рөл атқарады. Бизнес үшін экономикалық ынталандыру құралдарын әзірлеу қажеттілігіне, сондай-ақ қаржы институттарының, ең алдымен, цифрландыру және жасанды интеллектіні қолдану деңгейі жоғары жобаларға қолдау көрсетуіне баса назар аударылады. Жасанды интеллект жобаларының бірыңғай пулын қалыптастыру қажет. Бұл алдымыздағы мақсат-міндеттердің ауқымын айқындап, сапалы үйлестіруді қамтамасыз етеді және жобалардың қайталануын болдырмауға, ресурстарды тиімді жұмсауға ықпал етеді.

Премьер-министр қазіргі сын-қатерлер әлеуметтік-экономикалық даму барысын жоспарлаудың неғұрлым нақты құралдарына көшуді талап ететінін атап өтті. Жасанды интеллект үлкен деректерді өңдеуге, заңдылықтарды анықтауға және барынша нақты болжамдар жасауға мүмкіндік береді. Яғни, мемлекеттік экономикалық саясаттың тиімділігін арттырады.

Осыған байланысты Ұлттық экономика министрлігі Жасанды интеллект министрлігімен бірлесіп, экономикалық үдерістердің дамуын болжау үшін жасанды интеллектіні қолданудың нақты тетігін енгізуі қажет.

Кәсіпорындардың көпшілігіне, әсіресе шағын және орта бизнес үшін жасанды интеллект күрделі әрі қол жеткізе алмайтын құрал болып отыр. Мұның негізгі себептері - құзыреттердің, ресурстар мен нақты жүзеге асыру тетіктерінің жетіспеушілігі. Сондықтан Жасанды интеллект министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, шағын және орта бизнес саласында жасанды интеллектіні енгізуді ынталандыру тәсілдерін әзірлеуі қажет.

Ғылым және жоғары білім министрлігі осы бағытта жаңа мамандарды даярлаумен қатар, әртүрлі салада еңбек етіп жүрген кадрларды қайта даярлап, аталған мәселеге баса мән беруі тиіс.

Жаңа Конституцияда алғаш рет азаматтардың дербес деректерін қорғау құқығы бекітілді. Бұл саланың одан әрі дамуына серпін беріп, мемлекеттің стратегиялық басымдықтарын айқындайды. Қазір заңнамада жасанды интеллект жүйелерін пайдалану кезінде дербес деректерді қорғау қажеттілігі көзделген", - деп атап өтті Олжас Бектенов.

Жасанды интеллект министрлігіне үшінші тараптар мен жүйелердің дербес деректерге рұқсатсыз кіруіне жол бермеу, сондай-ақ зияткерлік меншік нысандарына құқықтарды қорғау мақсатында тиісті бақылауды қамтамасыз етуді тапсырылды.

Digital Qazaqstan стратегиясының жобасы елімізде түбегейлі цифрлық өзгерістерді қамтамасыз етіп, экономика салаларында жасанды интеллектіні енгізуге бағытталғаны атап өтілді.

Тапсырмалардың жүзеге асырылуын бақылау және үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевке жүктелді.

28.04.2026, 11:35 13136

Энергетика кәсіпорындарының қызметкерлеріне жеңілдетілген ипотека беріледі

Көмір генерациясын дамыту" ұлттық жобасы аясында энергетика саласының кадрлық тұрақтылығын қамтамасыз етуге ерекше назар аударылады, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігнің баспасөз қызметінен.

Жаңа электр станцияларын салу және қолданыстағы генерациялаушы қуаттарды жаңғырту жобаларын іске асыру энергетика саласының кадрлық әлеуетін жүйелі түрде нығайтуды талап етеді. Қазіргі уақытта генерация секторында бірқатар құрылымдық мәселелер байқалады, оның ішінде қызметкерлердің орташа жасының жоғары болуы, білікті мамандар тапшылығы және заманауи цифрлық технологиялар мен автоматтандыру саласында құзыреттері бар жас мамандардың жеткіліксіз келуі бар.

Осыған байланысты кадрлық ресурстарды дамытуға бағытталған кешенді шаралар қарастырылған. Негізгі бағыттардың бірі - кадрларды даярлау және олардың біліктілігін арттыру жүйесін жетілдіру. Энергетика кәсіпорындарының қызметкерлерін қайта даярлау және оқыту бағдарламаларын кеңейту жоспарлануда, оның ішінде заманауи басқару жүйелерімен жұмыс істеу, цифрлық технологиялар, өнеркәсіптік қауіпсіздік және экологиялық стандарттар бойынша білім беру көзделген.

Сонымен қатар энергетика саласының тартымдылығын арттыру бойынша жұмыс күшейтіледі. Атап айтқанда, еңбек жағдайларын жақсарту және қызметкерлердің әлеуметтік пакетін дамыту бойынша шаралар қарастырылған.

Қызметкерлерді тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесіне ерекше көңіл бөлінеді. Энергетика кәсіпорындарының қызметкерлерін баспанамен қамту үшін жұмыс берушілердің қатысуын көздейтін "Отбасы банк" АҚ-ның "Корпоративтік" бағдарламасы негізінде жеңілдетілген несиелеу тетіктерін пайдалана отырып, корпоративтік тұрғын үй бағдарламаларын енгізу жоспарлануда.

Аталған шараларды іске асыру жас мамандарды тартуға, кадрлардың біліктілік деңгейін арттыруға және жаңа әрі жаңғыртылған энергетикалық қуаттарды тиімді пайдалануға қажетті тұрақты кадрлық базаны қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Ең көп оқылғаны