Әділет министрлігі World Wide Minerals ісі бойынша Қазақстанға $500 мың өтемақы төленгенін хабарлады
Талапкерлер шағымдану процесінде келтірілген 500 000 АҚШ доллары шығындарды Қазақстан Республикасына төледі. Осы сома мемлекеттік бюджетке түсті.
2013 жылғы желтоқсанда канадалық Талапкерлер, "World Wide Minerals Ltd" компаниясы және королдік адвокаты Пол Кэролл (компанияның президенті), Қазақстан Республикасына қарсы инвестициялық талап-арызбен жүгінді. Талап-арыздарының алғышқы сомасы 1,9 млрд АҚШ долларын құрады. Даудың мәні 1996 жылдан бастап 1997 жылға дейін Ақмола облысында орналасқан Тың тау-кен-химия комбинатын Талапкерлердің сенімді басқару жағдайларына қатысты болды. 2017 жылғы желтоқсанда және 2018 жылғы қаңтарда өткен тыңдаулардың қорытындысы бойынша Трибунал 2019 жылғы 29 қазандағы өз шешімінде Талапкерлерге талап-арыздың негізгі сомасының 1%-дан кем соманы қаулы етті", - деп еске салды ҚР Әділет министрлігінің баспасөз қызметі.
2019 жылғы қарашада Қазақстан Республикасы Лондон қаласындағы Англияның Жоғарғы Сотына тиісті дәлелдемелер беріп, төрелік шешімнің қорытынды дайындау және залалды бағалау кезінде Трибунал жол берген бұзышылықтар бөлігіне қатысты шағым берді.
2020 жылғы 23 қарашасында жоғары мәртебелі Судья Пелинг берілген залал және шығындар сомалары бөлігінде 2019 жылғы төрелік шешімнің күшін жойып, Қазақстан Республикасының шағым туралы өтінішін қолдады және дауды Трибуналдың одан әрі қайта қарауына жолдады. Төрелік шешімге сәтті шағым жасауды ескере отырып, Талапкерлерге Қазақстан Республикасының шығындарын төлеу тапсырылды. Талапкерлер шағымдану процесінде келтірілген 500 000 АҚШ доллары шығындарды Қазақстан Республикасына төледі. Осы сома мемлекеттік бюджетке түсті. Қазақстан үшін оң шешім нәтижесінде, Талапкерлер Англиядағы төрелік шешімді орындауға қатысты талабынан бас тартты. Осы себептен, Талапкерлер Қазақстан Республикасына келтірілген шығындарды төлеуге міндетті. Қазіргі уақытта тараптар осы шығындарды өтеу туралы мәселені талқылауда", - деп хабарлады Әділет министрлігінде.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Халықаралық ықпал және цифрлық жаңғыру: Қазақстан саясатының жаңа басымдықтары
Сурет: Kazakhstan Today
Қазақстан халықаралық позицияларын нығайту, цифрлық экономиканы дамыту және мемлекеттік институттарды жаңғырту бағытын сақтап отырғанын көрсетті. Негізгі назар сыртқы саяси бастамаларға, жаңа қаржылық құралдарды іске қосуға, халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуге және инвестициялық дипломатияны дамытуға аударылды. Сонымен қатар, мемлекет әлеуметтік инфрақұрылымды жетілдіру мен адами капиталды дамыту жөніндегі жұмысты жалғастырды.
Саясат: институттар мен дипломатия арқылы халықаралық ықпалды күшейту
Кезеңдегі басты саяси оқиға Орталық Азия мен Ауғанстан үшін Тұрақты даму мақсаттары жөніндегі БҰҰ Өңірлік орталығын құрудың құқықтық рәсімдерінің аяқталуы болды. 17 маусымда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан мен Біріккен Ұлттар Ұйымы арасындағы келісім мен орталық қызметіне қатысты меморандумды ратификациялау туралы заңдарға қол қойды.
Жаңа құрылым Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан және Ауғанстанмен жұмыс жүргізеді. Бұл шешім Қазақстанның Орталық Азиядағы маңызды халықаралық алаңдардың бірі ретіндегі позициясын нығайтып, Астананың өңірлік ынтымақтастықтағы рөлін арттыруға ұмтылысын көрсетеді.
Сонымен қатар, дипломатиялық белсенділік жоғары деңгейде сақталды. Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев ҰҚШҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысына қатысты. Қытаймен, Канадамен, Еуропалық одақ елдерімен және Корея Республикасымен өзара іс-қимыл жалғасты. Қазақстан мен ЕО визалық режимді жеңілдету және реадмиссия мәселелері бойынша келіссөздердің келесі кезеңіне өтті.
Сыртқы саясат инвестиция тарту, сауданы дамыту, көлік бағыттарын кеңейту және технологиялық әріптестікті нығайту сияқты практикалық міндеттерге бағытталып келеді. Экономикалық дипломатия мемлекеттік саясаттың маңызды құралдарының біріне айналуда.
Экономика: цифрлық инфрақұрылым және халықаралық әріптестік
Экономикалық саладағы басты оқиға 19 шілдеден бастап бірыңғай банкаралық QR-төлем жүйесінің іске қосылатыны туралы хабарлама болды. Жаңа инфрақұрылым әртүрлі банктердің клиенттеріне қызмет көрсететін банкке қарамастан бірыңғай QR-код арқылы төлем жасауға мүмкіндік береді.
Бұл жоба қаржы секторын цифрландырудың кезекті кезеңін аяқтайды. Сонымен қатар 1 мамырдан бастап цифрлық активтер индустриясына арналған заңнамалық базаның қалыптасуы бұл процеске қосымша серпін берді.
Халықаралық экономикалық ынтымақтастық та дамып келеді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Таиланд арасындағы тауар айналымы 255,1 млн АҚШ долларына жетті. Тараптар азық-түлік қауіпсіздігі, цифрлық технологиялар, логистика және Африка елдерін қоса алғанда үшінші мемлекеттердің нарықтарындағы бірлескен жобалар мәселелерін талқылады.
Ғылыми-технологиялық сала үшін маңызды жаңалықтардың бірі - 2028 жылы Алматыда Халықаралық атом энергиясы агенттігі ұйымдастыратын зерттеу реакторлары жөніндегі халықаралық конференцияның өтетіні туралы шешім болды. Іс-шараға әлемнің түкпір-түкпірінен шамамен 400 ғалым мен сарапшы қатысады деп күтілуде.
Сонымен қатар Ядролық физика институтының ВВР-К зерттеу реакторының пайдалану мерзімін кемінде 2040 жылға дейін ұзарту жоспарлары жарияланды.
Қоғам: адами капиталға инвестициялар
Әлеуметтік күн тәртібінің негізгі бағыты білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту болды.
Президент Астана медицина университетіне ұлттық университет мәртебесін беру туралы шешімді қолдады. Сонымен қатар оқу орнына көрнекті ғалым Төрегелді Шармановтың есімі беріледі. Бұл мемлекеттің медициналық ғылым мен мамандар даярлауға ерекше көңіл бөліп отырғанын көрсетеді.
Қоғамда 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының жүлдегерлеріне мемлекеттік сыйақы төлеу туралы шешім кең талқыланды. Олимпиада чемпионы Михаил Шайдоров 250 мың АҚШ доллары көлемінде сыйақы алады. Сондай-ақ Олимпиаданың үздік алты спортшысының қатарына енген Надежда Морозова үшін де ақшалай марапат қарастырылған.
Бұл шешімдер адами капиталды дамытуға бағытталған кең ауқымды саясаттың бір бөлігі болып табылады. Мемлекет білім беру, ғылым, денсаулық сақтау және спортты елдің ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторлары ретінде қарастыруда.
Талдау және қорытынды
Кезеңнің басты үрдісі мемлекетті дамытудағы институционалдық тәсілдің күшеюі болды. БҰҰ Өңірлік орталығын құру, экономикалық дипломатияны дамыту, бірыңғай QR-төлем жүйесін енгізу және ғылыми-білім беру жобаларын қолдау бірыңғай жаңғырту стратегиясының құрамдас бөліктері ретінде көрінеді.
Қазақстан халықаралық ынтымақтастықтың өңірлік орталығы ретіндегі позициясын нығайта отырып, экономиканы цифрландыру мен адами капиталды дамыту бағытындағы жұмысты қатар жүргізуде. Сонымен бірге халықаралық байланыстардың басым бөлігі инвестиция тарту, сауданы кеңейту және технологиялық әріптестікті дамыту сияқты қолданбалы міндеттерді шешуге бағытталып отыр.
Осылайша дипломатия, цифрлық трансформация және білім мен ғылымға салынатын инвестициялар біртұтас даму моделіне айналып келеді. Ал негізгі сын-қатер мемлекеттік институттардың осы бастамаларды тиімді іске асырып, институционалдық шешімдерді тұрақты экономикалық және әлеуметтік нәтижелерге айналдыру қабілетіне байланысты болмақ.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан СІМ Вьетнам еліне кірудің жаңа жүйесінің іске қосылғанын хабарлайды
Сурет: Depositphotos
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі Вьетнам Социалистік Республикасы шетел азаматтарының елге кіру рәсімдерін жеңілдету мақсатында "Алдын ала ақпарат ұсыну жүйесін" (Pre-arrival Information - PAI) пилоттық режимде іске қосқанын хабарлайды.
Аталған жүйе шетел азаматтарына Вьетнамға сапар алдында қажетті ақпаратты онлайн режимде алдын ала ұсынуға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде шекаралық бақылаудан өту уақытын қысқартуға және әуежайлардағы жолаушылар ағынын оңтайландыруға бағытталған.
PAI жүйесі қазіргі уақытта Таншоннят халықаралық әуежайында пилоттық режимде жұмыс істейді және алдағы уақытта Вьетнамның Нойбай, Дананг, Камрань және Фукуок халықаралық әуежайларында, сондай-ақ мемлекеттік шекарадағы басқа да өткізу пункттерінде кезең-кезеңімен енгізу жоспарлануда.
СІМ PAI жүйесі Вьетнамға кіру үшін міндетті талап болып табылмайтынын және виза рәсімдеу функциясын атқармайтынын атап өткен жөн. Жүйе тек сапар туралы ақпаратты алдын ала ұсынуға арналғандығын айтып өтті.
Вьетнам билігі шетел азаматтарына тіркелуді тек ресми портал арқылы жүзеге асыруды және жалған интернет-ресурстардан сақ болуды ұсынады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Еңбек министрлігі зейнетақы жүйесін жетілдіру жөніндегі жұмыс тобын құрды
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мемлекеттік органдардың, сарапшылар қауымдастығының және бейінді ұйымдардың өкілдері қатысатын арнайы жұмыс тобын құрды, деп хабарлайды министрліктің баспасөз қызметінен.
Зейнетақы жүйесін жетілдіру жөніндегі жұмыс тобының қызметін жалғастыру мақсатында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен сарапшылар қауымдастығы және үкіметтік емес сектор өкілдерінің қатысуымен кеңейтілген кеңесте сарапшылар мен бейінді институттар жүйені жаңғыртуға бағытталған бірқатар тұжырымдамалық тәсілдерді ұсынды.
Атап айтқанда, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры медианалық жалақыға қатысты орташа айлық табыс пен жүйеге қатысу еңбек өтіліне негізделген әлеуметтік зейнетақы төлемі жүйесін енгізу тәсілін ұсынды. Бұл модель тек жинақтаушы жүйеге тән тәуекелдерді азайтып, төлемдердің ынтымақтастық және болжамдылық қағидаттарын енгізуге бағытталған.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс беруші жарналарының 4%-ын азаматтың жеке зейнетақы шотына, ал 1%-ын ынтымақты (сақтандыру) құрамдас бөлікке аударуды көздейтін модельді таныстырды. Бұл шешім азаматтарға өмір сүру ұзақтығына қарамастан өмір бойы қаржылық қолдау көрсетіп, ұзақ мерзімді кезеңде тұрақты төлемдерді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, ҚР Парламенті Сенатының депутаты Амангелді Нұғмановтың ұзақ жылдар бойы еңбек еткен азаматтарды қолдауға бағытталған ұсынысы да талқылануда. Атап айтқанда, 40 жыл еңбек өтілі бар азаматтар үшін, әсіресе бюджет саласы қызметкерлеріне қатысты, зейнетке шығу уақытын икемді реттеу мүмкіндігін қарастыру ұсынылған.
Аталған тәсілдерді талқылауға беделді сарапшылар, оның ішінде БҰҰ жанындағы Астанадағы мемлекеттік қызмет хабы Басқарушы комитетінің төрағасы Әлихан Байменов, сондай-ақ Болат Жәмішев, Ораз Жандосов пен Елена Бахмутова қатысуда.
ЕХӘҚМ-де ұсынылған бастамалардың барлығы қазіргі уақытта талқылау сатысында екенін және консультативтік-ұсынымдық сипатқа ие екенін атап өту керек. Министр Асқарбек Ертаевтың пікірінше, азаматтық қоғам институттарының талқылау процесіне белсенді қатысуы салмақты әрі әлеуметтік бағдарланған шешімдер қабылдаудың маңызды шарты болып табылады. Зейнетақы жүйесін одан әрі реформалау жөніндегі түпкілікті шешімдер қаржылық тұрақтылықты, әлеуметтік тиімділікті және азаматтар үшін ықтимал салдарды жан-жақты бағалау нәтижелері бойынша қабылданады.
Министрліктің басты басымдығы - азаматтарға зейнет жасына жеткеннен кейін ұзақ мерзімді перспективада лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ете алатын тұрақты әрі теңгерімді зейнетақы жүйесін қалыптастыру. Түскен барлық ұсыныстардың қаржылық негізділігі, әлеуметтік әділеттілігі және практикалық іске асырылу мүмкіндігі қарастырылады", - деп атап өтті Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаментінің директоры Динара Қайролла.
Қазақстанда зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін жетілдіру бойынша кешенді шаралар қазірдің өзінде жүзеге асырылып жатқанын айта кету керек. Атап айтқанда, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық және ынтымақты зейнетақы мөлшері 10%-ға индекстелді. Сонымен қатар, биыл базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері күнкөріс деңгейінің 110%-ынан 118%-ына дейін ұлғайтылды, ал 2027 жылы бұл көрсеткіш күнкөріс деңгейінің 120%-ына дейін жеткізіледі. Бұдан бөлек, жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарының мөлшерлемелерін кезең-кезеңімен арттыру жалғасуда: 2026 жылы олардың мөлшері қызметкер табысының 3,5%-ын құрайды, ал 2028 жылға қарай 5%-ға дейін ұлғайтылады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алматыда МАГАТЭ-нің зерттеу реакторлары жөніндегі халықаралық конференциясы өтеді
Алматыда 2028 жылы Халықаралық атом энергиясы агенттігі ұйымдастыратын зерттеу реакторларына арналған халықаралық конференция өтеді. Іс-шараның негізгі алаңдарының бірі Ядролық физика институты болады. Бұл туралы институттың бас директоры Саябек Сахиев журналистерге арналған баспасөз турында мәлімдеді.
Оның айтуынша, МАГАТЭ мұндай конференцияны төрт жылда бір рет өткізеді. Оған әлемнің түкпір-түкпірінен шамамен 400 ғалым, маман және сарапшы қатысады.
Қазақстан 2028 жылғы келесі конференцияны өткізуге өтінім берген алғашқы елдердің бірі болды. 26 мамырда МАГАТЭ-нің бас директоры Рафаэль Гросси Астанаға келген кезде Атом энергиясы агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев тиісті хатты табыстады. Шамамен екі апта бұрын жауап алдық - МАГАТЭ бұл іс-шараны Алматы қаласында, әрине, Ядролық физика институтының базасында өткізеді", - деді Саябек Сахиев.
Институт басшысы конференцияға зерттеу реакторлары саласындағы әлемнің жетекші ғалымдары мен сарапшылары келеді деп күтіліп отырғанын атап өтті.
Оның айтуынша, бүгінге дейін Қазақстан жаңа зерттеу реакторының жобасы бойынша нақты шешім қабылдауды жоспарлап отыр. Бұл шешім халықаралық сарапшылармен талқыланып, олардың кәсіби бағасы мен ұсыныстары ескеріледі. Жаңа зерттеу реакторы іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулермен қатар жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға да қызмет етеді деп күтілуде.
Болашақта ол тек ғылым үшін ғана емес, радиофармпрепараттар өндіру үшін де жұмыс істеуі керек. Тіпті Қазақстанда микрочиптер мен жартылай өткізгіштер өндірісін дамытуға да мүмкіндік беруі мүмкін", - деп қорытындылады бас директор.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.