Ұлттық банк: азық-түлік бағасының өсуі инфляцияға негізгі үлес қосуды жалғастыруда
ҚР Ұлттық банкі төрағасының орынбасары Ақылжан Баймағамбетовтың айтуынша, Қазақстанды кез келген басқа ел сияқты әлемнен бөлектеп, оқшау қарауға болмайды.
ҚР Ұлттық банкі төрағасының орынбасары Ақылжан Баймағамбетовтың айтуынша, азық-түлік бағасының өсуі ел ішіндегі инфляцияға айтарлықтай үлес қосып отыр. Сондай-ақ, ол Қазақстанды кез келген басқа ел сияқты әлемнен бөлектеп, оқшау қарауға болмайтынын атап өтті.
Сонымен қатар экономикалық белсенділік пен тұтынушылық сұраныстың қалпына келуі жалғасуда. Ұлттық статистика бюросының ақпаратынша, халықтың нақты ақшалай табысы артып келеді. Сонымен бірге, тұтынушылық кредиттеудің өскенін көріп отырмыз. Бұл бөлшек тауар айналымының серпініне оң әсер етеді", - деді ол.
Баймағамбетовтың айтуынша, осы жағдайларда инфляциялық күтулер жоғары деңгейде сақталады. Бұл қосымша инфляциялық қысымға, содан кейін тұтынудың артуына алып келеді.
Өндірісі ішкі сұранысты қанағаттандыратын кейбір тауарлар бағасының сыртқы бағалармен айырмашылығы бар. Бұл инфляциялық қысым тудырады. Оларға негізінен, нан-тоқаш өнімдері, жарма, ұн және сүт өнімдерінің бағасы кіреді. Ішкі нарықтағы ахуал дәнді дақылдар мен жем-шөп дақылдары түсімінің төмендеуімен күрделене түседі. Ауыл шаруашылығы министрлігінің дерегінше, 11 айда 16,4 млн тонна орташа өнімділік гектарына 10,3 центнер болған кезде) астық бастырылды. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 21,3 пайызға аз. Сонымен қатар, жанар-жағармай мен электр қуаты бағасының жоғарылауына байланысты тамақ өнімдерін өндірушілердің шығыны өскені де байқалады. Мұның бәрі нан, ет, жұмыртқа және басқа да негізгі тамақ өнімдері бағасының өсуіне әкелуі мүмкін", - деп мәлімдеді Баймағамбетов.
Оның айтуынша, "азық-түлікке жатпайтын тауарлар арасындағы инфляциялық процестердің жеделдеуі халықтың сатып алу белсенділігінің одан әрі артуына және жеткізу тізбектерінің бұзылуы жағдайында импорттық бағалардың өсуін күтуге байланысты болады".
Тұтынушылық белсенділіктің қалпына келуі, жоғары инфляциялық күтулер, сондай-ақ тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің өзіндік құнының өсуі арқылы жанар-жағармай бағасы өсімінің жанама ықпал етуі тұтыну қоржынының тауарлары мен қызметтерінің баға белгілеуіне қосымша әсер ететді. Осының нәтижесінде біздің бағалауымызша 2022 жылы жылдық инфляция біртіндеп баяулайды және 6-6,5 пайыз шегінде қалыптасады. Үкімет тарапынан Инфляцияға қарсы ден қою іс-шараларының кешені тиімді іске асырылған жағдайда келесі жылы инфляцияның баяулауы барынша серпінді болуы мүмкін", - деді Ұлттық банк төрағасының орынбасары.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Әлеуметтік маңызы бар сала: ӨҚМ бизнес-қоғамдастықпен бірлесіп, жеңіл өнеркәсіпті дамыту бағдарламасын әзірлеуге кіріседі
Сурет: primeminister.kz
Үкіметте ҚР Премьер-министрінің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі штаб отырысы өтті. Онда жеңіл өнеркәсіпті дамыту мәселесі қаралды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Талқылауға салалық қауымдастықтардың, оның ішінде "Qaz Textile Industry" жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының ұлттық бірлестігі" өзін-өзі реттейтін ұйымының және "Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының өзін-өзі реттейтін ұйымы" ЗТБ және саланың ірі кәсіпорындарының, оның ішінде "AZALA Group" МК, "Qazaq Tigin Fabrikasy" ЖШС, "Қазжеңілөнеркәсіп-Алматы" ЖШС, "Глобал-Арнайыкиім" ЖШС, "ТаразТеріАяқкиім" ЖШС төрағалары және басқалар қатысты.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, соңғы бес жылда жеңіл өнеркәсіп тұрақты дамуды көрсетіп келеді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша өндіріс көлемі НКИ-нің 3%-ға өсу жоспарымен 13,2%-ға өсіп, 260 млрд теңгеге жетті. Өңдеу өнеркәсібінің құрылымындағы жеңіл өнеркәсіптің үлесі - 0,8%. Айта кетсек, жеңіл өнеркәсіп құрылымында 60%-дан астам тоқыма өндірісі, 32% - киім өндірісі және 6,5% аяқ киім мен былғарыдан жасалған бұйым өндіріледі. Кәсіпорындардың 97%-дан астамы шағын бизнес субъектілері.
Жеңіл өнеркәсіпті дамыту мақта мен тері өңдеуді тереңдету, синтетикалық талшық өндірісін кеңейту және қосылған құны жоғары өнім шығаруды ұлғайту арқылы жоспарлануда.
2025 жылы елімізде мақтаның рекордтық көлемі, 466 мың тонна жиналды. 116,1 мың тонна мақта талшығы, 500 тонна иірілген жіп, 5,2 млн шаршы метр мата және 28,6 млн бірлік дайын тоқыма бұйымы өндірілді.
Мысал ретінде, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбеков бір тонна мақта талшығын қайта өңдеу 1 650 бірлікке дейін дайын тоқыма өнімір шығаруға мүмкіндік беретінін атап өтті. Шикізатты толық қайта өңдеуді қамтамасыз ете отырып, ықтимал қосылған құн $1,67 млрд-қа жетіп, сондай-ақ 5 мыңға дейін жұмыс орнын құруға ықпал етуі мүмкін.
Салада "KazFeltec" оқшаулау өндірісін, Талшықтекс тоқылған полипропилен геокенеп өндірісін және Түркістан тоқыма мақта-мата иірілген жіп өндірісін қосқанда, ортамерзімдік перспективаға негіз болатын жобалар іске асырылуда.
Сонымен қатар оң динамикаға қарамастан, отырысқа қатысушылар кешенді шешуді талап ететін бірқатар жүйелі мәселені белгіледі. Олар шикізат базасын дамытуға, өндірісті жаңғыртуға, реттеліп сатып алу тетігін жетілдіруге және қаржылық қолдау шараларын кеңейтуге қатысты.
Сала кәсіпорындары дамудың болжамды жағдайын қалыптастыру кезінде өндірісті кеңейтуге және жаңа жұмыс орындарын құруға дайын екендігін растады.
Белгіленген міндеттерді ескере отырып, бизнес-қоғамдастық пен салалық қауымдастықтардың қатысуымен жеңіл өнеркәсіпті дамытудың кешенді бағдарламасын әзірлеу туралы шешім қабылданды. Жүйелік құжаттың қажеттілігі саланың оң динамикасына да, оның одан әрі өсу әлеуетіне де байланысты.
Жеңіл өнеркәсіп біз үшін халықты жұмыспен қамту тұрғысынан өте маңызды. Мысалы, Түркістан облысында, еліміздің ең көп қоныстанған облысында жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының ең көп саны бар. Олардың одан әрі дамуымен жергілікті халықты жұмыс орындарымен және лайықты жалақымен қамтамасыз ету мүмкіндігі бар. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі бизнеспен бірлесіп, жеңіл өнеркәсіпті дамыту бағдарламасын әзірлеуді бастауы қажет. Құжатта базалық кәсіпорындар, олардың ағымдағы көрсеткіштері мен мақсатты бағдарлары анықталуы керек. Қарсы міндеттемелер, ең алдымен, жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамту және өндірісті ұлғайту", - деп атап өтті Серік Жұманғарин.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба: 34 жоба жүзеге асыру сатысында
Сурет: primeminister.kz
Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жобаны (ЭКСЖ) жүзеге асыру бойынша Жобалық кеңсенің отырысы өтті, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Қатысушылар жобаларды қаржыландыру, есепке алу құралдарын орнату және цифрлық шешімдерді енгізу, оның ішінде су жабдықтау саласындағы пилоттық жобалар туралы баяндады.
Бүгінгі таңда ЭКСЖ аясында расталған жобалардың жалпы сомасы 974 млрд теңгені құрайды. 34 жоба жүзеге асырылу кезеңінде, 130 жоба EPC-мердігерлерді айқындау сатысында. Тағы 145 жоба іріктеудің әртүрлі кезеңдерінен өтуде.
Ұлттық жобаны жүзеге асыруға әкімдіктерді тарту рейтингі қалыптастырылды. Оған дайындығы бойынша Алматы қаласы, Қарағанды және Алматы облыстары көш бастап тұр. Артта қалған өңірлер қатарында Маңғыстау мен Ұлытау облыстары бар.
ЭКСЖ шеңберінде кәріздік-тазарту құрылыстарын салу және реконструкциялау жұмыстары жалғасуда: 16 жоба толық жүзеге асыруға дайын, тағы 6 жоба пысықтау және әкімдіктер тарапынан түпкілікті шешім қабылдау сатысында.
Бәйтерек" холдингі мыңнан астам өтінімді қарады. Екінші кезеңде жалпы сомасы 300 млрд теңгеден асатын 144 жоба келісілді. Оның ішінде 89-ы - Қазақстанның даму банкі мен екінші деңгейлі банктер арқылы тікелей кредиттеу тетігі бойынша, 55-і - Қазақстандық тұрғын үй компаниясы арқылы мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алу тетігі бойынша мақұлданды.
Су жабдықтау саласында заманауи есепке алу жүйелерін енгізу үшін есепке алу құралдарына қойылатын стандарттар әзірленді. Құжаттар Әділет министрлігінде тіркеуден өтуде.
ЭКСЖ электрондық сатып алу платформасының жұмысы бойынша байланыс орталығы (8 7172 99-94-36) ашылды. Іске қосылған сәттен бастап 800-ден астам өтініш тіркелді. Қазіргі уақытта ЭКСЖ-ның электрондық платформасын Bitrix жүйесімен интеграциялау аяқталуға жақын.
Отырыс барысында Қанат Бозымбаев желілердің ұзындығы, қаржыландыру көлемі және өңірлер бөлінісі бойынша нақты параметрлер көрсетілген ЭКСЖ-ны жүзеге асырудың бекітілген Жоспар-кестесіне қарамастан, жекелеген көрсеткіштер бойынша артта қалу фактілері бар екенін атап өтті. Әрбір көрсеткіш бойынша жауапты мемлекеттік органдар бекітілген. Вице-премьер нысаналы индикаторларға қол жеткізу туралы егжей-тегжейлі ақпарат ұсынуды талап етті. Мерзімдердің созылуы жағдайында лауазымды тұлғалардың жеке жауапкершілігі қаралатын болады.
Атап айтқанда, Ұлттық экономика, Өнеркәсіп және құрылыс министрліктеріне ТКШ Қазорталығымен және әкімдіктермен бірлесіп, 10 наурызға дейін ЭКСЖ-ның электрондық платформасында барлық конкурстарды жариялауды және EPC-мердігерлерді толық тіркеуді қамтамасыз ету, сондай-ақ кең ауқымды түсіндіру жұмыстарын жүргізу жүктелді.
Қаржыландыру мәселелері бойынша әкімдіктерге қысқа мерзімде мәслихаттармен бірлескен отырыстар өткізіп, мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару рәсімдерін жеделдету тапсырылды.
Қаржы министрлігіне "ҚТК" АҚ-мен бірлесіп, өтінімдер түскен сайын жобаларды сүйемелдеуді қамтамасыз ету жүктелді. "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ айдың соңына дейін Дүниежүзілік банкті тарта отырып, кәріздік-тазарту құрылыстары жобаларын қаржыландыруды келісу жұмыстарын тездетуі тиіс.
Жобалық кеңсеге электрондық платформаның жұмысына қатысты барлық өтініштерге жедел ден қою және ЭКСЖ қатысушыларына сатып алудың барлық кезеңдерінде техникалық әрі консультациялық қолдау көрсету тапсырылды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Жедел штаб отырысында тыңайтқыштар мен көктемгі егіс жұмыстарына арналған жеңілдетілген дизель отынын жеткізу мәселелері қаралды
Сурет: Depositphotos
Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен көктемгі дала жұмыстары жөніндегі жедел штаб отырысында өңірлерді тыңайтқыштармен қамтамасыз ету жағдайы талқыланды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2026 жылы еліміз бойынша 2,3 млн тонна тыңайтқыш енгізу жоспарланып отыр. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 500 мың тоннаға артық.
Жиын барысында келісімшарт жасауға және тиеп-жөнелту жұмыстары жеткілікті қарқынмен жүргізілмей жатқанына назар аударылды.
Әкімдіктердің нақты ақпаратына сәйкес, бүгінгі таңда 414 мың тонна тыңайтқыш жеткізуге шарттар жасалған, оның 187 мың тоннасы жөнелтілген. Егіс науқаны басталып кеткен оңтүстік өңірлерге небәрі 30 мың тонна бағытталған.
Барлық өңір тыңайтқыш өндірушілерге қаражатты уақтылы аударуға кіріспегені туралы да айтылды. Премьер-министрдің орынбасары жұмыс қарқыны төмен облыстардың есебін тыңдап, қаржылық мәселелер мен жеткізілімдерді жеделдетуді, фермерлерді белгіленген мерзімде қажетті көлемдегі тыңайтқышпен қамтамасыз етуді тапсырды.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді жеңілдетілген дизель отынымен қамтамасыз ету мәселелері қаралды. Егіс жұмыстарын жүргізу үшін литрі 281 теңге бағамен 402 мың тонна жанар-жағармай бөлінді. Өткен жылы жеңілдетілген баға литріне 254 теңгені құраған болатын. Бұрынғыдай шаруалар үшін дизель отынының құны нарықтық бағадан 15%-ға төмен.
Сондай-ақ аграрлық сала өкілдерінің өтініші бойынша көктемгі жұмыстарға арналған арзандатылған дизель отынын алдын ала - күз мезгілінен бастап, жеңілдетілген қаржыландырумен қатар бөлу мүмкіндігі қаралды. Премьер-министрдің орынбасары бұл мәселені Энергетика министрлігіне Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесіп пысықтауды тапсырды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан Үкіметі мен Азия даму банкі $5,5 млрд-қа 15 жаңа жобаны жүзеге асыруға ниетті
Сурет: primeminister.kz
Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов пен Азия даму банкінің (АДБ) президенті Масато Канда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев белгілеген стратегиялық бағыттар шеңберінде инвестициялық ынтымақтастықты дамыту мен инфрақұрылымдық және әлеуметтік маңызы бар жобаларды қаржыландыру мәселелерін талқылады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Кездесу барысында көлік және логистика, ТЖ, цифрлық технологияларды дамыту, тұрғын үй нарығы, "жасыл" қаржыландыру және тағы да басқа салалардағы жобалар талқыланды. Жасанды интеллект, дата-орталықтар салу, талшықты-оптикалық магистральдар жүргізу, көлік дәліздері мен кедендік рәсімдерді цифрландыру саласындағы ынтымақтастықты дамыту әлеуеті атап өтілді. Қарағандыда кадрлар даярлау және ғылыми зерттеулер жүргізу үшін 300 төсек орынға арналған университеттік аурухана салу бойынша МЖӘ жобасын жүзеге асыру барысы қаралды.
Премьер-министр Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның инфрақұрылымды жаңғырту жөніндегі негізгі әріптестерінің бірі - Азия даму банкімен жан-жақты өзара іс-қимылға ерекше мән беретінін атап өтті. Ынтымақтастық сапалы өсімге және халықтың әл-ауқатын арттыруға баса назар аудара отырып, экономикалық дамуды трансформациялауға бағытталған.
Азия даму банкінің президенті Масато Канда қаржы секторының тұрақтылығын арттыруды қоса алғанда, Қазақстанның құрылымдық реформалар бойынша жүргізіп жатқан жұмысын жоғары бағалады, сондай-ақ экономика секторларын ауқымды түрде цифрландыруды қолдауға мүдделі екенін білдірді.
ҚР Үкіметі мен Азия даму банкі арасында 2026-2029 жылдар аралығында жалпы сомасы шамамен $5,5 млрд болатын 15 перспективалық жобаны жүзеге асыру бойынша өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды. Құжат экономикада жаңа ауқымды жобаларды жүзеге асыру үшін мүмкіндік ашады. Атап айтқанда, өңірлік өзара байланыс, табиғи апаттарға төзімділікті арттыру, су ресурстарын басқару, ТКШ, ҚР тұрғын үй нарығын дамыту және тағы да басқа бағыттар бойынша бастамалар жоспарланған. Сондай-ақ АДБ жеке секторды, оның ішінде АӨК, көлік және логистика сияқты басқа да салалардағы жобаларды қаржыландыруды жалғастырады.
Сонымен қатар "ҚазАвтоЖол" ҰК" АҚ пен Азия даму банкі арасында Сарыағаш қаласын айналып өтетін, ұзындығы 102 шақырым болатын жол салу жобасы бойынша келісімшартқа қол қойылды. Аталған жол Б. Қонысбаев атындағы өткізу пункті арқылы Өзбекстанға шығуды қамтамасыз етеді. Жаңа жол транзиттік ағынды елді мекеннен тыс жерлерге шығаруға мүмкіндік береді, бұл тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, автомобиль қатынасын жеделдетеді және Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы сауданың тиімділігін арттырады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан жаңа жобаларға қажет 19 млн тонна көмірді өндіріс қуатын арттыру арқылы қамтамасыз етеді
Сурет: Depositphotos
Энергетика вице-министрі Ерлан Ақбаров елдегі ірі көмір өндіруші компанияларымен кеңес өткізді. Жиында Президенттің V Ұлттық құрылтайда тапсырған міндеттерін орындау барысы талқыланды, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігнің баспасөз қызметінен.
Кездесудің басты тақырыбы - көмір генерациясын дамытуға арналған жаңа Ұлттық жобаны әзірлеу болды. Жоба 33 млрд тоннадан астам қоры бар көмірді Қазақстан үшін стратегиялық маңызды ресурс ретінде бекітуге бағытталған.
Вице-министрдің айтуынша, жоба тек электр энергиясын өндірумен шектелмейді. Жоба саланы кешенді дамытуға негізделеді. Осы арқылы инвестиция тарту, отын-логистикалық инфрақұрылымды жаңғырту, экологиялық технологияларды енгізу және кадрлық әлеуетті күшейту көзделіп отыр.
Қазіргі болжам бойынша, 2032 жылға қарай жаңа жобалар үшін энергетикалық көмірге деген сұраныс жылына 19 млн тоннадан асады. Сондықтан өндіріс қуатын жедел арттыру қажеттігі туындап отыр.
Кеңес барысында "Тау-кен өндіруші және тау-кен металлургиялық кәсіпорындардың республикалық қауымдастығының" атқарушы директоры Николай Радостовец, "Богатырь Көмір" ЖШС бас директоры Евгений Мастернак және "Шұбаркөл Көмір" АҚ-ның өндіріс жөніндегі директоры Павел Чувашев баяндама жасады. Олар өндірістік қуатты ұлғайту жоспарларын ұсынып, саланы цифрландыру мен инвестициялық бағдарламаларға ерекше назар аударды.
Атап айтқанда, "Богатырь Көмір" ЖШС 2024 жылғы 42,7 млн тонна өндіріс көлемін 2026 жылға қарай 45,2 млн тоннаға дейін, ал 2032 жылға қарай 56,5 млн тоннаға жеткізуді жоспарлап отыр. Компания 2032 жылға дейін ЦТТ (циклді-толассыз технология) нысандарын салуға, техника алуға және өндірісті жаңғыртуға 360 млрд теңге бағыттайды. Сонымен бірге, тиімділік пен қауіпсіздікті арттыру үшін ЦТТ-ның MES жүйесі және жүк ағындарын оңтайландыру құралдары енгізілуде.
Шұбаркөл Көмір" АҚ-та өндірісті ұлғайтуға дайын екенін мәлімдеді. Компания 2026 жылы көмір өндіру көлемін 16,1 млн тоннаға дейін арттыруды көздейді. 2026-2032 жылдарға арналған инвестициялық стратегия аясында 95,5 млрд теңге техникалық қайта жарақтандыруға және цифрлық технологияларды енгізуге бағытталады. Жоспарда ЦТАК-2 (циклді-толассыз аршу кешені) құрылысының екінші кезеңін іске асыру, 49,4 млрд теңгеге жабдықтар паркін жаңарту, сондай-ақ Hovermap жүйесін және роботтандырылған автоаударғыштарды (самосвал) енгізу қарастырылған.
Кеңесті қорытындылаған Ерлан Ақбаров жартылай вагондар паркін кеңейту мен теміржол инфрақұрылымын жаңғыртуды қатар жүргізудің маңызын атап өтті. Бұл отын жеткізілімін тұрақты қамтамасыз етіп, елдің энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік береді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.