Қазақстанда жыл басынан бері сары май 15%-ға қымбаттады
Өңірлер бойынша сары май бағасы Маңғыстау облысында күрт қымбаттап, жыл басынан бері 29%-ке өскен.
Сурет: Depositphotos
Өңірлер бойынша сары май бағасы Маңғыстау облысында күрт қымбаттап, жыл басынан бері 29%-ке өскен.
Жалпы ел бойынша қаңтар-шілде аралығында 13,9 мың тонна сары май өндірілді. Бұл былтырғы кезеңмен салыстырғанда 12, 6 процентке кем. Қаңтар-мамыр аралығында отандық өндірушілер сары майға деген сұраныстың 71 процентін қамтамасыз етті. Өткен жылы бұл көрсеткіш 83,6% болды. Нәтижесінде импорт бірден 83,5%-ке артты.
Шілде айының қортыныдысы бойынша тұздалмаған сары майдың бағасы бір айда 1,2 процентке, бір жылда 17 процентке өскен. Жыл басынан бергі өсім 14,7%-ті құрады.
Тұздалмаған сары майдың елдегі орташа бағасы килограмм үшін 3,3 мың теңге шамасында. Ірі қалалар ішінде Павлодарда біркелі май бағасы 2,7 мың теңге, ал Атырауда 4,3 мың теңгеге жетті.
Жыл басынан бері бағаның шарықтауы Маңыстау облысында тіркелді, баға бірден 29%-ке артты. Екінші орында Шымкент қаласы (26,7%) мен Жамбыл облысы (26,4%) тұр. Ал Нұр-Сұлтан (3%) қаласы мен Алматы (5,6%) және Павлодар (7,2%) облыстарында баға біртіндеп көтеріліп жатыр.
Ақпарат көзі: sputnik.kz
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
БЖЗҚ-дан берілетін зейнетақы төлемдері жеке табыс салығынан босатылды
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енген жаңа Салық кодексіне сәйкес, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (БЖЗҚ) төленетін зейнетақы төлемдері, сондай-ақ тұрғын үй жағдайын жақсарту немесе емделу мақсаттарына арналған біржолғы зейнетақы төлемдері (БЗТ) жеке табыс салығынан (ЖТС) босатылады, деп хабарлайды enpf.kz.
Бұл норма Қазақстан Республикасының резиденті болып табылмайтын тұлғаларға төленетін зейнетақы төлемдеріне қолданылмайды.
Бұрын қалай болды?
Бұрын БЖЗҚ-дан берілетін барлық зейнетақы төлемдері, оның ішінде біржолғы зейнетақы төлемдері де, табыс ретінде қарастырылып, төлем көзінен 10% мөлшерлеме бойынша ЖТС ұсталатын.
Зейнетақы жарналары жеке зейнетақы шоттарына салық салынбай тұрып аударылып, жеке табыс салығы төлем жасау кезінде ұсталатын. Бұл ретте түзету сомалары мен салықтық шегерімдер ескерілді.
Тұрғын үй немесе емделу мақсаттарына пайдаланылған біржолғы зейнетақы төлемдерінен де ЖТС ұсталатын. Алушы өз қалауы бойынша салықты төлем алған кезінде бірден немесе зейнетке шыққанға дейін кейінге қалдырып, төлемдер кестесіне сәйкес төлеу тәсілін таңдай алатын.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қалай болады?
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасының резиденттері үшін зейнетақы төлемдерінің барлық түрлерінен, оның ішінде біржолғы зейнетақы төлемдерінен ЖТС ұсталмайды. ЖТС тек Қазақстан Республикасының резиденті болып табылмайтын тұлғаларға берілетін зейнетақы төлемдерінен ғана ұсталады.
Сонымен қатар, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тұрғын үй немесе емделу мақсаттарына арналған біржолғы зейнетақы төлемдері бойынша зейнетке шыққанға дейін кейінге қалдырылған ЖТС төлеу міндеттемелері жойылады, алайда бұрын бюджетке төленген салық сомалары қайтарылмайды.
Әлеуметтік осал топтарға жататын тұлғалар біржолғы зейнетақы төлемдері түріндегі салық салынатын табысқа қатысты тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болған айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) 882 еселенген мөлшері шегінде салықтық шегерім қолдану құқығына ие.
Бұл санатқа I, II немесе III топтағы мүгедектігі бар адамдар, мүгедектігі бар баланы тәрбиелеп отырған ата-аналардың немесе қорғаншылардың бірі, жетім балаларды асырап алған (қамқорлығына алған) ата-аналардың бірі, әскери қимылдарға қатысқан ардагерлер және өзге де тұлғалар жатады. Аталған тұлғалардың толық тізбесі Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 404-бабында көрсетілген. Егер осы санатқа жататын алушылар біржолғы зейнетақы төлемдерін пайдалану кезінде ЖТС-ты бірден төлеген болса, олар БЖЗҚ-ға тиісті өтінішпен және растайтын құжаттармен жүгініп, жаңа Салық кодексіне сәйкес ЖТС-ты қайта есептеп, қайтару мәселесін БЗТ алынған күннен бастап үш жыл ішінде жүзеге асыра алады.
Тағы қандай өзгерістер бар?
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жеке тұлғаның өз пайдасына аударған ерікті зейнетақы жарналары бойынша салықтық шегерімдер жойылады. Бұрын бұл шегерімдер Салық кодексінде белгіленген мөлшерде төлем көзінен салық салынатын табысқа қолданылатын.
Бұл ретте жұмыс берушінің БЖЗҚ-ға өз қызметкерінің пайдасына аударған ерікті зейнетақы жарналары жеке тұлғаның (қызметкердің) табысы болып есептелмейді. Тиісінше, оған ЖТС салынбайды. Ал жұмыс беруші үшін мұндай шығыстар корпоративтік табыс салығын есептеу кезінде шегерімге жатады.
Яғни, бұл жағдайда қызметкер де, жұмыс беруші де салықтық жеңілдікке ие болады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Роман Скляр XINFA GROUP басқарма төрағасының орынбасары Чжао Тинъюн мырзамен Павлодар облысында өнеркәсіп паркінің құрылысын талқылады
Сурет: primeminister.kz
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Роман Скляр XINFA GROUP басқарма төрағасының орынбасары Чжао Тинъюнмен Қазақстан аумағында қазіргі заманғы өнеркәсіптік парк құрылысының инвестициялық өзара іс-қимыл және практикалық аспектілері мәселелері бойынша кездесу өткізді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
XINFA GROUP - сингапурлық компания, энергетика, алюминий және химия өнеркәсібі, сондай-ақ экологиялық құрылыс және аграрлық технологиялар саласында әртараптандырылған портфелі бар әлемдегі ең ірі индустриялық холдингтердің бірі. Компания 1972 жылы құрылған және бірнеше негізгі өндірістік бағыттар бойынша жаһандық көшбасшылық позицияларға ие.
Павлодар облысында толық циклді ауқымды өнеркәсіптік парк құру жөніндегі инвестициялық жобаның тұжырымдамасы көмірден, бокситтерден, мыстан, флюориттен және әктастан жоғары қайта бөлу өнімдерін шығару мақсатында шикізатты терең өңдеуді көздейді. Атап айтқанда, алюминий, алюминий және мыс өндіру бойынша металлургия өндірістерін салу, жаңартылатын энергия көздері базасындағы нысандарды қоса алғанда, энергетикалық инфрақұрылымды қалыптастыру, сондай-ақ сода, көміртекті материалдар және экологиялық құрылыс шешімдері өндіретін кәсіпорындарды іске қосу жоспарлануда. Инвестициялардың жиынтық көлемі шамамен $15 млрд деңгейінде бағаланады, болашақ индустриялық парктің ауданы - 3 мың гектардан астам.
Xinfa Group басқарма төрағасының орынбасары Чжао Тинъюн компания боксит, көмір және мыс кен орындарын қоса алғанда, Қазақстанның ресурстық базасына алдын ала талдау жүргізгенін және терең өңдеу тізбегін қалыптастыру мен қосылған құны жоғары өнім шығару контекстінде олардың өнеркәсіптік әлеуетін оң бағалайтынын атап өтті.
Роман Скляр Қазақстан Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бағытына сүйене отырып, өнеркәсіптік жаңғыртуды, стратегиялық инвестицияларды тартуды және технологиялық индустрияны дамытуды мемлекеттік экономикалық саясаттың негізгі басымдықтары ретінде қарастыратынын атап өтті. Үкімет халықаралық индустриялық топтармен ұзақмерзімді әріптестік тетіктерін қоса алғанда, ірі инвестициялық жобаларды сүйемелдеу үшін орнықты құқықтық және институционалдық база қалыптастырды.
Кездесу қорытындысы бойынша жобаны одан әрі егжей-тегжейлі пысықтауға, индустриялық әріптестікті кеңейтуге және ұзақмерзімді инвестициялық ынтымақтастықты нығайтуға мүдделілік расталды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Олжас Бектенов экономика үшін елеулі нәтиже беретін нақты цифрлық шешімдерге назар аударуды тапсырды
Сурет: Depositphotos
Мемлекет басшысының экономиканың барлық салаларына цифрлық шешімдерді енгізу жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде Премьер-министр Олжас Бектенов Үкімет отырысында осы шешімдердің елеулі практикалық әсерін қамтамасыз ету қажеттігіне назар аударды.
Цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект саласындағы инфрақұрылымды дамыту отандық экономиканы нақты трансформациялау ісінде басты рөл атқарады. Бүгінгі таңда күнделікті өмірде кеңінен қолдануға арналған шешімдер жетіспейді. Компаниялар жаңа прототиптерді ұсынумен ғана шектелмей, оларды толық аяқтап, іс жүзінде қолдануға дейін жеткізуі керек. Цифрландыру экономикамен және күнделікті өмірмен қатар дамып қана қоймай, олардың ажырамас бөлігіне айналуы керек", - деп атап өтті Олжас Бектенов.
Бұл ретте цифрлық технологиялардың қолда бар әлеуеті өте тиімсіз қолданылып жүр.
Бізде озық IT-шешімдер бар, бірақ ескірген әдістер әлі де сақталып отыр. Мысалы, қазақстандықтар үйдегі есептегіш құралдардың деректерін әлі күнге дейін телефон арқылы жібереді. Мұндай маңызын жойған бизнес-процестер тұтас салаларда бар. Құрылыста BIM-модельдер жоқ, бұл тиімді жобалау мен басқару мүмкіндіктерін шектейді. Өндірістерде роботтандыру, ал ауыл шаруашылығында серпінді IT-шешімдерді енгізу қарқыны баяу. Сондықтан уәкілетті органдар экономикаға елеулі әсері болатын практикалық цифрлық шешімдерге назар аударуы қажет", - деп атап өтті Олжас Бектенов Үкімет отырысында.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстанда жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасының мөлшері артты
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасының (ЖМЗЖ) мөлшерлемесі қызметкер табысынан 3,5% дейін ұлғайтылды (ЖМЗЖ мөлшері жыл сайын кезең-кезеңмен өсуде - 2024 жылы - 1,5%, 2025 жылы - 2,5%, 2026 жылы - 3,5%, 2027 жылы - 4,5%, 2028 жылы - 5%), деп хабарлайды enpf.kz.
Еске сала кетейік, 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап барлық жұмыс берушілер Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) өз қызметкерлерінің пайдасына жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын аударуға міндеттелді. Осылайша халықаралық тәжірибені ескере отырып, Қазақстанның жинақтаушы зейнетақы жүйесі жұмыс берушінің қатысуымен іске асырылатын жаңа құрамдас бөлікпен толықтырылды.
ЖМЗЖ енгізу 1975 жылы және одан кейін туған азаматтардың зейнетақымен қамсыздандырылуын жақсартуға бағытталған. Себебі бұл санаттағы азаматтардың ынтымақты зейнетақы алу үшін маңызы зор 1998 жылға дейінгі еңбек өтілі жоқ немесе мүлде аз. Болашақта олардың жиынтық зейнетақысы үш құрамдас бөліктен тұратын болады: мемлекеттен төленетін базалық зейнетақы, қызметкердің міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) есебінен қалыптасатын жинақтаушы зейнетақы және жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) есебінен қалыптасатын шартты-жинақтаушы зейнетақы.
Жұмыс берушілер 1975 жылғы 1 қаңтарға дейін туған адамдар, зейнет жасына толған азаматтар, мерзімсіз уақытқа I және II топтағы мүгедектік белгіленген адамдар, әскери қызметшілер және оларға теңестірілген тұлғалар үшін ЖМЗЖ төлеуден босатылады. Жұмыс берушілердің ЖМЗЖ-ны уақытылы әрі толық төлеуін қадағалау міндеті Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетіне жүктелген.
ЖМЗЖ есебінен төленетін зейнетақы төлемдері өмір бойына жүзеге асырылады. Алайда зейнетақы алушы шетелге тұрақты тұруға көшкен немесе Қазақстан Республикасының азаматтығын өзгерткен жағдайда бұл төлемдер тоқтатылады. Мұндай жағдайда азамат тек өзінің жеке зейнетақы шотында жинақталған қаражатын ғана ала алады, ал ЖМЗЖ есебінен аударылған қаражат БЖЗҚ-да қалады. Себебі бұл қаражат салымшының жеке меншігі болып саналмайды және шартты зейнетақы шоттарына есептеледі. Сәйкесінше, ЖМЗЖ есебінен қалыптасқан жинақтар мұраға қалдырылмайды және олар зейнетақы төлемдерін ынтымақтылық (тарату) қағидаты бойынша төлеуге арналған. Демек, Қазақстан азаматтығынан айырылған немесе қайтыс болған тұлғалар үшін бұрын төленген ЖМЗЖ қаражаттары қорда қалып, қалған қатысушылар арасында қайта бөлінеді.
Бұған дейін сарапшылар ЖМЗЖ есебінен жиналған қаражатты салымшылардың жеке зейнетақы шоттарына аудару, сондай-ақ зейнетақы жинақтарын қалыптастыруда тең тәсілді қамтамасыз ету мақсатында жасына қарамастан, ЖМЗЖ-мен барлық қызметкерлерді қамту жөнінде ұсыныстар білдірген болатын. Сарапшылар тарапынан жасалған бұл ұсыныстар әзірге талқылау сатысында.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан $1 млрд болатын IT-қызметтерінің экспорты көрсеткішіне мерзімінен бір жыл бұрын қол жеткізеді
Сурет: gov.kz
Ақпараттық технологиялар саласы кірістер мен экспорт көлемінің қарқынды өсуін көрсетеді. Бұл туралы Үкімет отырысында Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мәлімдеді.
Оның айтуынша, өткен жылы IT-нарықтың кірісі шамамен 2 трлн теңгені құрады. Бұл ретте Мемлекет басшысы 2026 жылға қарай қызметтер экспортының $1 млрд көлеміне қол жеткізу міндетін қойды. Вице-премьердің мәліметінше, бұл көрсеткіш 2025 жылдың қорытындысы бойынша күтілуде.
Astana Hub ІТ-саласының негізгі экожүйесі болып саналады. Қатысушыларының саны 2000-ға дейін өсті. Олардың ішінде 25%-ы шетелдік компаниялар. Astana Hub стартаптары мен IT компаниялары қазірдің өзінде 30 мыңнан астам жұмыс орнын ашты. Ал экономикаға салынған инвестиция сомасы $900 млн-нан асты", - деді Жаслан Мәдиев.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
2026 жылы әлеуметтік-еңбек саласына бюджет шығыстары 15,1%-ға өсті
Сурет: Depositphotos
Жалпы 2026 жылы әлеуметтік-еңбек саласына республикалық бюджеттің шығыстары 6 трлн 833 млрд теңге сомасына көзделген, бұл 2025 жылғы шығыстардан 15,1% - ға немесе 897,7 млрд теңгеге артық. Әлеуметтік-еңбек саласына жұмсалатын шығыстар ЖІӨ - ге қатысты 3,7%, ал республикалық бюджетке-24,6% құрайды, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің баспасөз қызметінен.
Көзделген шығыстардың 99,3% немесе 6 трлн 783 млрд азаматтарға әлеуметтік төлемдерге бағытталатын болады. Оның ішінде 4 трлн 890 млрд теңге зейнетақымен қамсыздандыруға қарастырылған, бұл 2,6 млн зейнеткерді қамтуға, 1 трлн 893 млрд теңге - барлық жәрдемақыларды төлеуге мүмкіндік береді, бұл шамамен 2,3 млн адамды қамтуға мүмкіндік береді.
Қалған қаражат мүгедектігі бар адамдарға протездік-ортопедиялық көмек көрсету, есту қабілеті бұзылған балаларға есту-сөйлеуді оңалту, оңалту орталықтарын салу, зейнетақы мен жәрдемақы төлеуді қамтамасыз ету бойынша қызметтер көрсетуге және т. б. бағытталатын болады.
Бұрын атап өткендей, бүгінгі күні республикалық бюджет қаражаты есебінен базалық және ынтымақты зейнетақыны қоса алғанда, әлеуметтік төлемдердің 41 түрі төленеді. 2025 жылы жәрдемақылар мен зейнетақыларды төлеуге 4,6 млн адамға 5 трлн 858 млрд теңге жіберілді, оның ішінде 2,5 млн-ға жуық зейнеткерлер мен 2,1 млн-нан астам мемлекеттік жәрдемақы алушылар.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі қабылдаған әлеуметтік төлемдер бойынша барлық міндеттемелер уақтылы және толық көлемде орындалды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.