Тоқаев Астанада АӨСШК елдеріндегі экология мәселелері бойынша конференция өткізуді ұсынды
Мемлекет басшысы экологиялық өлшем мәселесіне ерекше назар аударды.
Астана. 13 қазан. KAZAKHSTAN TODAY - Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің VI саммитін ашып, өңірдегі климаттың өзгеруінің өсіп келе жатқан мәселелерін қозғап, 2024 жылы АӨСШК елдеріндегі экология мәселелері бойынша жоғары деңгейдегі конференция өткізуді ұсынды, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметі.
Мемлекет басшысы экологиялық өлшем мәселесіне ерекше назар аударды.
Климаттың өзгеруі уақыт өткен сайын болжап білуі қиын, әрі зардабы ауыр табиғат апаттарына алып келеді. 2021 жылы Азияда мұндай жағдайлардан 57 миллион адам зардап шекті. 2050 жылға қарай Азия экономикасына осындай табиғи катаклизмдерден келетін ықтимал залал ЖІӨ-нің 26 пайызына дейін жетуі мүмкін. Таяуда Пәкістандағы жойқын су тасқыны орасан зор гуманитарлық апатқа ұшыратты. Осындай қиын кезде біз Пәкістан халқымен және үкіметімен бірге екенімізді тағы да дәлелдедік. Климаттық дағдарыс әскери қақтығыстарға алып келіп, алапат әрі басқаруға келмейтін миграциялық нөпірдің катализаторына айналуы мүмкін", - деді Мемлекет басшысы.
Ол Азия үшін экономиканы көміртегінен арылту – өте өзекті мәселе екенін атап өтті. Бұл міндетті шешу үшін бұрын-соңды болмаған көлемде инвестиция керек.
Бір айдан кейін Мысырда климат жөніндегі COP27 конференциясы өтеді. Сонымен қатар АӨСШК-ке мүше елдердегі экология проблемалары бойынша 2024 жылы Астанада жоғары деңгейде конференция өткізуді ұсынамын. Аталған конференцияның нәтижелері экология саласындағы ынтымақтастық мәселелері жөніндегі АӨСШК Кеңесін құруға негіз болады", – деді Қазақстан Президенті.
Қасым-Жомарт Тоқаев АӨСШК кеңістігінде шын мәнінде жұмыс істейтін азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін механизм қажет екеніне назар аударды.
Азия әлемдегі ауыл шаруашылығы өнімдерінің үштен бірін өндіргенімен, бұл саладағы олқылықтардан әлі де толық арыла қойған жоқ. Біз маңызды өнімдердің ұлттық стандарттарға сәйкестігін бағалаудың бірыңғай тәсілдерін әзірлеуіміз керек. Сондай-ақ тауарлардың бұл санаты үшін АӨСШК-ге мүше мемлекеттер арасында "жасыл дәліздер" ашуымыз қажет", - деді ол.
Сондай-ақ, оның айтуынша, штаб-пәтері Астанада орналасқан азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Ислам ұйымымен АӨСШК арасындағы ынтымақтастықты жолға қою перспективті болмақ.
Сонымен қатар елдеріміздің ауыл шаруашылығы әлеуетін ескере отырып, біз мұқтаж елдерді азық-түлікпен және тыңайтқыштармен қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдай алар едік", – деді Мемлекет басшысы.
Бұдан бөлек, Қазақстан Президенті адами өлшем, адами ресурстарды қорғау және дамыту басты назарда болу керек деп санайды.
Биыл шілде айында Астанада Жастар кеңесі отырысының сәтті өткізілуі осы бағыттағы өзара іс-әрекеттердің келешегі зор болатынын дәлелдейді. Осыған байланысты 2024 жылы Астанада Жастар кеңесінің қолдауымен АӨСШК-ке мүше елдердің еріктілер қозғалысы көшбасшыларының слетін өткізуді ұсынамын. АӨСШК-ге мүше мемлекеттердің жетекші университеттерінің серіктестік желісін құрудың да перспективасы зор. Осы желі арқылы IT, нанотехнология және жаңартылатын энергия көздері сияқты инновациялық салалардағы әзірлемелерді алмасуға болады", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Халықаралық ықпал және цифрлық жаңғыру: Қазақстан саясатының жаңа басымдықтары
Сурет: Kazakhstan Today
Қазақстан халықаралық позицияларын нығайту, цифрлық экономиканы дамыту және мемлекеттік институттарды жаңғырту бағытын сақтап отырғанын көрсетті. Негізгі назар сыртқы саяси бастамаларға, жаңа қаржылық құралдарды іске қосуға, халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуге және инвестициялық дипломатияны дамытуға аударылды. Сонымен қатар, мемлекет әлеуметтік инфрақұрылымды жетілдіру мен адами капиталды дамыту жөніндегі жұмысты жалғастырды.
Саясат: институттар мен дипломатия арқылы халықаралық ықпалды күшейту
Кезеңдегі басты саяси оқиға Орталық Азия мен Ауғанстан үшін Тұрақты даму мақсаттары жөніндегі БҰҰ Өңірлік орталығын құрудың құқықтық рәсімдерінің аяқталуы болды. 17 маусымда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан мен Біріккен Ұлттар Ұйымы арасындағы келісім мен орталық қызметіне қатысты меморандумды ратификациялау туралы заңдарға қол қойды.
Жаңа құрылым Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан және Ауғанстанмен жұмыс жүргізеді. Бұл шешім Қазақстанның Орталық Азиядағы маңызды халықаралық алаңдардың бірі ретіндегі позициясын нығайтып, Астананың өңірлік ынтымақтастықтағы рөлін арттыруға ұмтылысын көрсетеді.
Сонымен қатар, дипломатиялық белсенділік жоғары деңгейде сақталды. Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев ҰҚШҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысына қатысты. Қытаймен, Канадамен, Еуропалық одақ елдерімен және Корея Республикасымен өзара іс-қимыл жалғасты. Қазақстан мен ЕО визалық режимді жеңілдету және реадмиссия мәселелері бойынша келіссөздердің келесі кезеңіне өтті.
Сыртқы саясат инвестиция тарту, сауданы дамыту, көлік бағыттарын кеңейту және технологиялық әріптестікті нығайту сияқты практикалық міндеттерге бағытталып келеді. Экономикалық дипломатия мемлекеттік саясаттың маңызды құралдарының біріне айналуда.
Экономика: цифрлық инфрақұрылым және халықаралық әріптестік
Экономикалық саладағы басты оқиға 19 шілдеден бастап бірыңғай банкаралық QR-төлем жүйесінің іске қосылатыны туралы хабарлама болды. Жаңа инфрақұрылым әртүрлі банктердің клиенттеріне қызмет көрсететін банкке қарамастан бірыңғай QR-код арқылы төлем жасауға мүмкіндік береді.
Бұл жоба қаржы секторын цифрландырудың кезекті кезеңін аяқтайды. Сонымен қатар 1 мамырдан бастап цифрлық активтер индустриясына арналған заңнамалық базаның қалыптасуы бұл процеске қосымша серпін берді.
Халықаралық экономикалық ынтымақтастық та дамып келеді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Таиланд арасындағы тауар айналымы 255,1 млн АҚШ долларына жетті. Тараптар азық-түлік қауіпсіздігі, цифрлық технологиялар, логистика және Африка елдерін қоса алғанда үшінші мемлекеттердің нарықтарындағы бірлескен жобалар мәселелерін талқылады.
Ғылыми-технологиялық сала үшін маңызды жаңалықтардың бірі - 2028 жылы Алматыда Халықаралық атом энергиясы агенттігі ұйымдастыратын зерттеу реакторлары жөніндегі халықаралық конференцияның өтетіні туралы шешім болды. Іс-шараға әлемнің түкпір-түкпірінен шамамен 400 ғалым мен сарапшы қатысады деп күтілуде.
Сонымен қатар Ядролық физика институтының ВВР-К зерттеу реакторының пайдалану мерзімін кемінде 2040 жылға дейін ұзарту жоспарлары жарияланды.
Қоғам: адами капиталға инвестициялар
Әлеуметтік күн тәртібінің негізгі бағыты білім беру, ғылым және адами капиталды дамыту болды.
Президент Астана медицина университетіне ұлттық университет мәртебесін беру туралы шешімді қолдады. Сонымен қатар оқу орнына көрнекті ғалым Төрегелді Шармановтың есімі беріледі. Бұл мемлекеттің медициналық ғылым мен мамандар даярлауға ерекше көңіл бөліп отырғанын көрсетеді.
Қоғамда 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының жүлдегерлеріне мемлекеттік сыйақы төлеу туралы шешім кең талқыланды. Олимпиада чемпионы Михаил Шайдоров 250 мың АҚШ доллары көлемінде сыйақы алады. Сондай-ақ Олимпиаданың үздік алты спортшысының қатарына енген Надежда Морозова үшін де ақшалай марапат қарастырылған.
Бұл шешімдер адами капиталды дамытуға бағытталған кең ауқымды саясаттың бір бөлігі болып табылады. Мемлекет білім беру, ғылым, денсаулық сақтау және спортты елдің ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторлары ретінде қарастыруда.
Талдау және қорытынды
Кезеңнің басты үрдісі мемлекетті дамытудағы институционалдық тәсілдің күшеюі болды. БҰҰ Өңірлік орталығын құру, экономикалық дипломатияны дамыту, бірыңғай QR-төлем жүйесін енгізу және ғылыми-білім беру жобаларын қолдау бірыңғай жаңғырту стратегиясының құрамдас бөліктері ретінде көрінеді.
Қазақстан халықаралық ынтымақтастықтың өңірлік орталығы ретіндегі позициясын нығайта отырып, экономиканы цифрландыру мен адами капиталды дамыту бағытындағы жұмысты қатар жүргізуде. Сонымен бірге халықаралық байланыстардың басым бөлігі инвестиция тарту, сауданы кеңейту және технологиялық әріптестікті дамыту сияқты қолданбалы міндеттерді шешуге бағытталып отыр.
Осылайша дипломатия, цифрлық трансформация және білім мен ғылымға салынатын инвестициялар біртұтас даму моделіне айналып келеді. Ал негізгі сын-қатер мемлекеттік институттардың осы бастамаларды тиімді іске асырып, институционалдық шешімдерді тұрақты экономикалық және әлеуметтік нәтижелерге айналдыру қабілетіне байланысты болмақ.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан СІМ Вьетнам еліне кірудің жаңа жүйесінің іске қосылғанын хабарлайды
Сурет: Depositphotos
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі Вьетнам Социалистік Республикасы шетел азаматтарының елге кіру рәсімдерін жеңілдету мақсатында "Алдын ала ақпарат ұсыну жүйесін" (Pre-arrival Information - PAI) пилоттық режимде іске қосқанын хабарлайды.
Аталған жүйе шетел азаматтарына Вьетнамға сапар алдында қажетті ақпаратты онлайн режимде алдын ала ұсынуға мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде шекаралық бақылаудан өту уақытын қысқартуға және әуежайлардағы жолаушылар ағынын оңтайландыруға бағытталған.
PAI жүйесі қазіргі уақытта Таншоннят халықаралық әуежайында пилоттық режимде жұмыс істейді және алдағы уақытта Вьетнамның Нойбай, Дананг, Камрань және Фукуок халықаралық әуежайларында, сондай-ақ мемлекеттік шекарадағы басқа да өткізу пункттерінде кезең-кезеңімен енгізу жоспарлануда.
СІМ PAI жүйесі Вьетнамға кіру үшін міндетті талап болып табылмайтынын және виза рәсімдеу функциясын атқармайтынын атап өткен жөн. Жүйе тек сапар туралы ақпаратты алдын ала ұсынуға арналғандығын айтып өтті.
Вьетнам билігі шетел азаматтарына тіркелуді тек ресми портал арқылы жүзеге асыруды және жалған интернет-ресурстардан сақ болуды ұсынады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Еңбек министрлігі зейнетақы жүйесін жетілдіру жөніндегі жұмыс тобын құрды
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мемлекеттік органдардың, сарапшылар қауымдастығының және бейінді ұйымдардың өкілдері қатысатын арнайы жұмыс тобын құрды, деп хабарлайды министрліктің баспасөз қызметінен.
Зейнетақы жүйесін жетілдіру жөніндегі жұмыс тобының қызметін жалғастыру мақсатында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен сарапшылар қауымдастығы және үкіметтік емес сектор өкілдерінің қатысуымен кеңейтілген кеңесте сарапшылар мен бейінді институттар жүйені жаңғыртуға бағытталған бірқатар тұжырымдамалық тәсілдерді ұсынды.
Атап айтқанда, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры медианалық жалақыға қатысты орташа айлық табыс пен жүйеге қатысу еңбек өтіліне негізделген әлеуметтік зейнетақы төлемі жүйесін енгізу тәсілін ұсынды. Бұл модель тек жинақтаушы жүйеге тән тәуекелдерді азайтып, төлемдердің ынтымақтастық және болжамдылық қағидаттарын енгізуге бағытталған.
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс беруші жарналарының 4%-ын азаматтың жеке зейнетақы шотына, ал 1%-ын ынтымақты (сақтандыру) құрамдас бөлікке аударуды көздейтін модельді таныстырды. Бұл шешім азаматтарға өмір сүру ұзақтығына қарамастан өмір бойы қаржылық қолдау көрсетіп, ұзақ мерзімді кезеңде тұрақты төлемдерді қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, ҚР Парламенті Сенатының депутаты Амангелді Нұғмановтың ұзақ жылдар бойы еңбек еткен азаматтарды қолдауға бағытталған ұсынысы да талқылануда. Атап айтқанда, 40 жыл еңбек өтілі бар азаматтар үшін, әсіресе бюджет саласы қызметкерлеріне қатысты, зейнетке шығу уақытын икемді реттеу мүмкіндігін қарастыру ұсынылған.
Аталған тәсілдерді талқылауға беделді сарапшылар, оның ішінде БҰҰ жанындағы Астанадағы мемлекеттік қызмет хабы Басқарушы комитетінің төрағасы Әлихан Байменов, сондай-ақ Болат Жәмішев, Ораз Жандосов пен Елена Бахмутова қатысуда.
ЕХӘҚМ-де ұсынылған бастамалардың барлығы қазіргі уақытта талқылау сатысында екенін және консультативтік-ұсынымдық сипатқа ие екенін атап өту керек. Министр Асқарбек Ертаевтың пікірінше, азаматтық қоғам институттарының талқылау процесіне белсенді қатысуы салмақты әрі әлеуметтік бағдарланған шешімдер қабылдаудың маңызды шарты болып табылады. Зейнетақы жүйесін одан әрі реформалау жөніндегі түпкілікті шешімдер қаржылық тұрақтылықты, әлеуметтік тиімділікті және азаматтар үшін ықтимал салдарды жан-жақты бағалау нәтижелері бойынша қабылданады.
Министрліктің басты басымдығы - азаматтарға зейнет жасына жеткеннен кейін ұзақ мерзімді перспективада лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ете алатын тұрақты әрі теңгерімді зейнетақы жүйесін қалыптастыру. Түскен барлық ұсыныстардың қаржылық негізділігі, әлеуметтік әділеттілігі және практикалық іске асырылу мүмкіндігі қарастырылады", - деп атап өтті Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаментінің директоры Динара Қайролла.
Қазақстанда зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін жетілдіру бойынша кешенді шаралар қазірдің өзінде жүзеге асырылып жатқанын айта кету керек. Атап айтқанда, 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық және ынтымақты зейнетақы мөлшері 10%-ға индекстелді. Сонымен қатар, биыл базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері күнкөріс деңгейінің 110%-ынан 118%-ына дейін ұлғайтылды, ал 2027 жылы бұл көрсеткіш күнкөріс деңгейінің 120%-ына дейін жеткізіледі. Бұдан бөлек, жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналарының мөлшерлемелерін кезең-кезеңімен арттыру жалғасуда: 2026 жылы олардың мөлшері қызметкер табысының 3,5%-ын құрайды, ал 2028 жылға қарай 5%-ға дейін ұлғайтылады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алматыда МАГАТЭ-нің зерттеу реакторлары жөніндегі халықаралық конференциясы өтеді
Алматыда 2028 жылы Халықаралық атом энергиясы агенттігі ұйымдастыратын зерттеу реакторларына арналған халықаралық конференция өтеді. Іс-шараның негізгі алаңдарының бірі Ядролық физика институты болады. Бұл туралы институттың бас директоры Саябек Сахиев журналистерге арналған баспасөз турында мәлімдеді.
Оның айтуынша, МАГАТЭ мұндай конференцияны төрт жылда бір рет өткізеді. Оған әлемнің түкпір-түкпірінен шамамен 400 ғалым, маман және сарапшы қатысады.
Қазақстан 2028 жылғы келесі конференцияны өткізуге өтінім берген алғашқы елдердің бірі болды. 26 мамырда МАГАТЭ-нің бас директоры Рафаэль Гросси Астанаға келген кезде Атом энергиясы агенттігінің төрағасы Алмасадам Сәтқалиев тиісті хатты табыстады. Шамамен екі апта бұрын жауап алдық - МАГАТЭ бұл іс-шараны Алматы қаласында, әрине, Ядролық физика институтының базасында өткізеді", - деді Саябек Сахиев.
Институт басшысы конференцияға зерттеу реакторлары саласындағы әлемнің жетекші ғалымдары мен сарапшылары келеді деп күтіліп отырғанын атап өтті.
Оның айтуынша, бүгінге дейін Қазақстан жаңа зерттеу реакторының жобасы бойынша нақты шешім қабылдауды жоспарлап отыр. Бұл шешім халықаралық сарапшылармен талқыланып, олардың кәсіби бағасы мен ұсыныстары ескеріледі. Жаңа зерттеу реакторы іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулермен қатар жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға да қызмет етеді деп күтілуде.
Болашақта ол тек ғылым үшін ғана емес, радиофармпрепараттар өндіру үшін де жұмыс істеуі керек. Тіпті Қазақстанда микрочиптер мен жартылай өткізгіштер өндірісін дамытуға да мүмкіндік беруі мүмкін", - деп қорытындылады бас директор.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.