Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің басшылары Turkistan визит-орталығының жұмысымен танысты
Сурет: Akorda
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған және Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің рухани мұрасымен танысты, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
Мемлекеттер басшылары XIV-XV ғасырларға тиесілі сирек жәдігерлер көрмесін тамашалады. Ол Қожа Ахмет Ясауидің өмір жолы мен кесененің тарихынан сыр шертеді. Соның ішінде XIV ғасырдан бері сақталған қабірхананың ағаш есігі бар. Есік сүйекпен, қаңылтырмен және алтын жалатылған жазулармен безендірілген. Сондай-ақ куфа мен сулус үлгісіндегі араб мәтінімен өрнектелген.
Мәртебелі меймандарға Әмір Темірдің тапсырысымен жасалған қола шырағдандар, XV ғасырға тән аспалы қола кәндилдер мен айдаһар бейнесінде нақышталған қос құлақты шамдар көрсетілді. Көрменің ерекше сәулеттік элементі - кесене күмбезінің ұшар басында орналасқан көне кубба (мыстан жасалған).
Залдағы аса құнды жәдігердің бірі - XVIII-XIX ғасырларға жататын Қожа Ахмет Ясауи құлпытасының қабіржапқышы. Оның бедерлі ою-өрнектері діни символизмді, геометриялық композицияны, каллиграфияны ұштастырады. Орталық Азиядағы ислам мәдениетінде қабіржапқыш рухани құрметтің белгісі саналады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің басшыларына GovТeсh цифрлық шешімдері таныстырылды
Сурет: Akorda
Түркістанда өткен Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитіне қатысушы елдердің президенттеріне Қазақстанның цифрлық экономикасын дамыту және аймақтағы технологиялық серіктестікті нығайту бастамалары жайында мәлімет берілді, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
Премьер-министрдің орынбасары - Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мәртебелі меймандарға еліміз ЖИ-ді стратегиялық басымдық ретінде қарастыратынын баяндады. Бұл орайда инфрақұрылымды, адами капиталды және инновациялық өнімдерді дамыту арқылы толық экожүйе құрылмақ.
Бүгінде Қазақстанда Starlink және OneWeb компанияларының жерсеріктік байланыс технологиялары белсенді түрде енгізілуде. Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісін тарту елдің транзиттік әлеуетін жаңа деңгейге көтереді.
Есептеуіш қуатын арттыру бұл саладағы маңызды қадамға айналды. Аймақтағы ең ірі суперкомпьютерлер іске қосылды. Енді "Деректерді өңдеу орталықтарының алқабы" атты ауқымды жоба қолға алынбақ. Қуаттылығы 1 ГВт-тан асатын хаб AI-есептеулерді ұсынуға негізделген экономиканың жаңа экспорттық моделінің іргесін қалайды.
Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің ынтымақтастығы ғарыш саласында да нәтиже беруде. Еліміз Өзбекстан, Түркия және Әзербайжан мемлекеттерімен бірлесіп, CubeSat ғылыми жерсерігін әзірлеп жатыр. Оны ғарышқа келесі жылы ұшыру жоспарланған.
Жасанды интеллект мемлекеттік басқару жүйесінде кеңінен қолданылуда. eGov AI асситенті, AlemGPT платформасы секілді шешімдер мемлекеттік қызметтерді анағұрлым жетілдіре түседі.
Қазақстанда мектептер мен TUMO орталықтарынан бастап, арнаулы AI Research университеттерде жалғасатын үздіксіз білім беру жүйесі қалыптасып келеді.
Аlem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығы мамандар мен стартаптар тоғысатын орынға айнала алады. Онда зерттеу жұмыстарынан жаңа өнімді қолданысқа енгізуге дейінгі толық цикл жүзеге асырылады.
Президенттерге көлік-логистика кешенін цифрландыру жұмыстары таныстырылды. Салаға жасанды интеллектіні енгізу үдерістерді жеңілдетуге, кедергілерді азайтуға және өңірдің транзиттік әлеуетін нығайтуға жол ашады.
Бұған дейін Қазақстан Цифрлық шешімдердің Азия-Тынық мұхиты өңірлік орталығын құру жөнінде бастама көтергені белгілі. ТМҰ-ға мүше елдер бұл ұсынысқа қолдау білдірді. Соның нәтижесінде Бангкок қаласында өткен БҰҰ-ның Азия мен Тынық мұхиты аймағына арналған Экономикалық және әлеуметтік комиссиясының 82-сессиясында орталықты Алматы қаласында ашу туралы қарар қабылданды. Қазақстан тарапы өз бастамасын қуаттағаны үшін серіктестеріне алғыс айтты.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Түркістанда Түркі өркениеті орталығы бой көтереді
Сурет: Akorda
Бүгін Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдер басшылары жаңа орталықтың қазығын қағып, іргетасын қалады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
Кешеннің негізгі идеясы - түркітілдес халықтарды әлем тарихында елеулі орны бар, терең философиясы мен мемлекеттілік дәстүрі қалыптасқан ұлы өркениет ретінде дәріптеу. Мұнда ортақ тарихи мұраны ғылыми тұрғыдан зерделеуге, жүйелеуге, мәдени туризм мен халықаралық ынтымақтастықты дамытуға айрықша мән берілмек.
Орталықтың архитектуралық шешімі ерекше символикалық мәнге ие. Кеңістікте түркі дүниетанымындағы Тәңір, Ергенеқон, Көкбөрі, Жерұйық, Дала, Өмір ағашы сияқты маңызды ұғымдар бейнеленеді.
Ал мазмұндық құрылымы жағынан экспозициялар бірнеше тақырыптық аймақтарға бөлінеді.
Көрермендер тарихи оқиғаларды терең сезіну үшін виртуалды және толықтырылған шынайылық (VR, AR), голография, жасанды интеллект, иммерсивті дыбыс пен жарық секілді озық технологиялар қолданылады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Түркістан қаласында ТМҰ Сыртқы істер министрлерінің бейресми отырысы өтті
Сурет: gov.kz
Ұйымға мүше мемлекеттердің сыртқы саяси ведомстволарының басшылары бүкіл түркі әлемі үшін қасиетті қалада жаһандық геосаяси және технологиялық трансформациялар жағдайында түркі интеграциясын одан әрі дамытудың стратегиялық бағыттарын талқылау үшін жиналды, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.
Кездесу саяси үйлестіруді нығайту, сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейту, көлік-логистикалық байланысты дамыту және түркі мемлекеттері үшін ортақ цифрлық және инновациялық кеңістік құру мәселелеріне арналды.
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев өз сөзінде Түркі мемлекеттері ұйымы бүгінде мемлекетаралық өзара іс-қимылдың маңызды тетігіне ғана емес, сонымен қатар түркі әлемінің орасан зор адами, интеллектуалдық және технологиялық әлеуетін біріктіре алатын жаһандық дамудың перспективалы орталығына айналып келе жатқанын атап өтті.
Жасанды интеллектіге, цифрландыруға, киберқауіпсіздікке, ғарыш және жерсеріктік технологияларды дамытуға, сондай-ақ экономикада, мемлекеттік басқаруда және гуманитарлық ынтымақтастықта заманауи цифрлық шешімдерді енгізуге ерекше назар аударылды. Жасанды интеллект және цифрлық даму бойынша ТМҰ Саммиті түркі мемлекеттерінің ортақ технологиялық күн тәртібін қалыптастырудағы маңызды кезеңі болып табылатыны және мүше мемлекеттердің түркі кеңістігін инновация, жоғары технологиялар, ғылым және цифрлық трансформация үшін серпінді хабқа айналдыруға деген ұмтылысын көрсететіні атап өтілді.
Қазақстан Ұйымның технологиялық көшбасшылығын және институционалдық әлеуетін нығайтуға бағытталған бірқатар бастамаларды ұсынды, соның ішінде түркі мемлекеттерінің студенттері үшін жасанды интеллект университетін құру, киберқауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықты дамыту және БҰҰ қамқорлығымен халықаралық цифрлық бастамаларды ілгерілету бар.
ТМҰ хатшылығының қызметін одан әрі жетілдіру, оның институционалдық мүмкіндігін кеңейту және бірлескен жобалар мен бастамаларды іске асырудағы үйлестіруші рөлін күшейту қажеттілігі де атап өтілді.
Министрлер сондай-ақ халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі өзекті мәселелер, жаһандық көлік бағыттарының орнықтылығы, Орта дәлізді дамыту, сондай-ақ түркі халықтары арасындағы мәдени-гуманитарлық байланыстарды одан әрі нығайту бойынша пікір алмасты.
Отырыс қорытындысы бойынша Түркістан декларациясының жобасы, ТМҰ мемлекеттері басшылары шешімдерінің жобалары келісілді, сондай-ақ Ұйым хатшылығының институционалдық және цифрлық әлеуетін нығайту туралы шешімге қол қойылды.
Кездесудің Түркістанда өтуі түркі халықтарының ортақ тарихи мұрасы мен олардың ортақ болашағы - бірлікке, инновацияға, цифрлық прогреске және стратегиялық серіктестікке негізделген болашақ арасындағы ажырамас байланысты білдірді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан, Әзербайжан, Қырғызстан, Түркия және Өзбекстан президенттері Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне зиярат етті
Сурет: Akorda
Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев түркі дүниесінің әйгілі рухани және тарихи-мәдени киелі орындарының бірі, ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне барды, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
Мемлекеттер басшылары ұлы ғұлама, әулие Қожа Ахмет Ясауи мен кесене аумағында жерленген басқа да белгілі тарихи тұлғалардың рухына зиярат етті.
Президенттерге кесененің XIV ғасыр соңында Әмір Темірдің бұйрығымен салынғаны, көлемі жағынан әртүрлі 35 бөлмеден тұратыны жөнінде ақпарат берілді.
Ғимараттың ішкі биіктігі 39 метрді, ал сыртқы биіктік өлшемі 41 метрді құрайды.
Мәртебелі меймандар қабірхананы, орталық бөлмеде орналасқан қазандықты, тайқазанды және қола лауханы аралап көрді.
Сондай-ақ экспозицияда түркі-ислам әлемінің белгілі ойшылдары мен шайырларының еңбектерінен тұратын 45 кітап қойылған. Олардың арасында Қожа Ахмет Ясауидің "Диуани Хикмет", Низамидің "Хамса", Науаидің ғазалдары, Бақырғанидың шығармалары, Фирдоусидің "Шахнама", Физулидің "Ләйлі мен Мәжнүн" дастаны, сонымен бірге "Манас" жырының үзінділері және басқа да сирек кездесетін туындылар бар.
Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған кесенеге османдық каллиграф Ахмед Шемседдин Карахисаридің қолынан шыққан Құранды сыйлады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан БРИКС форматындағы ынтымақтастықты нығайтуға деген бейілділігін растады
Сурет: gov.kz
Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Ержан Ашықбаев 14-15 мамырда Нью-Делиде өткен БРИКС Сыртқы істер министрлері кеңесінің отырысына қатысты, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.
Іс-шарада халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі кең ауқымды өзекті мәселелер, соның ішінде жаһандық басқару жүйесін реформалау перспективалары, көпжақты өзара іс-қимылды нығайту, тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз ету, сауда-экономикалық байланыстарды дамыту, сондай-ақ цифрлық трансформация, энергетика саласындағы кооперация және климаттың өзгеруіне қарсы іс-қимыл шаралары қарастырылды.
Е. Ашықбаев өз сөзінде көпжақты ынтымақтастықты одан әрі нығайтудың, халықаралық көлік және логистикалық дәліздер мен байланыстарды дамытудың, цифрлық трансформация мен жасанды интеллектіні ілгерілетудің, сондай-ақ жасыл энергия мен маңызды минералдарды дамытуды қоса алғанда, өнеркәсіптік кооперацияны, технологиялар алмасуды және энергетикалық өзара іс-қимылды кеңейтудің маңыздылығын айтты. Ол сондай-ақ БРИКС-тің әділ, инклюзивті және теңгерімді жаһандық басқару архитектурасын құрудың негізгі тетігі ретіндегі маңыздылығының артып келе жатқанын атап өтті. Қазақстанның БРИКС-тің серіктесі ретіндегі тәжірибеге бағытталған ынтымақтастыққа деген бейілділігін растай отырып, ол сауда, инвестиция, көлік байланысы және инновациялық даму саласындағы байланыстарды тереңдетуге басымдық берді.
Энергетика және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуді қоса алғанда, орнықты даму мәселелеріне, сондай-ақ дамушы елдердің мүдделерін ескере отырып, климаттық күн тәртібін ілгерілетуге ерекше назар аударылды. Осы тұрғыда Е.Ашықбаев Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың су саласындағы әртүрлі халықаралық күш-жігерді шоғырландыруға бағытталған БҰҰ қамқорлығымен Халықаралық су ұйымын құру бастамасын атап көрсетті.
Сонымен қатар іс-шара аясында Е.Ашықбаев Үндістанның Сыртқы істер министрі Субрахманьям Джайшанкармен, сондай-ақ БРИКС-ке мүше мемлекеттер мен серіктестердің сыртқы саяси ведомстволарының басшыларымен бірқатар кездесулер өткізді. Келіссөздер барысында екіжақты және көпжақты өзара іс-қимылдың өзекті мәселелері талқыланды.
Кездесудің қорытындысы бойынша БРИКС форматындағы кооперацияны одан әрі нығайтуға және орнықты дамуды қамтамасыз етуге және жаһандық экономикалық тұрақтылықты арттыруға бағытталған бірлескен бастамаларды ілгерілетуге өзара мүдделілік расталды.
Қазақстан Республикасы 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап БРИКС-тің серіктес елі болып табылады. 2026 жылы Үндістан Республикасы "Төзімділікті, инновацияларды, ынтымақтастықты және орнықты дамуды қалыптастыру" ұранымен БРИКС-ке төрағалық етеді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қасым-Жомарт Тоқаев Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёевпен бірге Түркістандағы жаңа мешітті аралап көрді
Сурет: Akorda
Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёев Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы бауырластық байланыс және рухани ынтымақтастық нышаны ретінде Түркістанда бой көтерген мешітпен танысты, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
Құлшылық үйінің орталық залында Құран оқылды.
Мешіт Өзбекстан Президентінің Түркістан тұрғындары мен барша қазақстандықтарға тартуы ретінде салынған.
Ғимаратта дәстүрлі ислам элементтері заманауи құрылыс технологияларымен үйлесім тапқан. Қасбеті мен ішкі аумағы ұлттық ою-өрнекпен және мұсылман каллиграфиясымен безендірілген. Мұнаралардың биіктігі - 61 метр.
Ғибадат орны жаңа инженерлік желілермен жабдықталған. Сондай-ақ абаттандырылған аумақта жарықтандыру жүйелері, демалыс аймақтары, субұрқақтар бар.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан СІМ басшысы БҰҰ Халықты қоныстандыру қорының Атқарушы директорын қабылдады
Сурет: gov.kz
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас хатшысының орынбасары, БҰҰ Халықты қоныстандыру қорының (ЮНФПА) Атқарушы директоры Диене Кейтамен кездесу өткізді, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.
Келіссөздер барысында сыртқы саяси ведомствоның басшысы Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев БҰҰ-мен жан-жақты ынтымақтастыққа ерекше көңіл бөлетінін атап өтті. Қазақстан жаһандық мәселелерді шешуге арналған әмбебап алаң ретіндегі БҰҰ-ның бірізді қолдаушысы болып табылады және көпжақты диалогты кешенді реформалауға бағытталған "UN80" бастамасын іске асыруға белсенді қатысуда.
Осы тұрғыда Министр Қазақстан Үкіметі мен ЮНФПА арасындағы ана мен сәби өлімін төмендету, жастар денсаулық орталықтарын дамыту және демография мен халық мәселелері бойынша кешенді зерттеулер жүргізу бағытындағы ынтымақтастықты оң бағалады.
Е.Көшербаевтың айтуынша, денсаулық сақтау, жастар саясаты және гендерлік теңдік мәселелері ЮНФПА-мен өңірлік диалогтың маңызды бағыттарының біріне айналуы тиіс.
Осы ретте Министр Алматы қаласындағы БҰҰ-ның Орталық Азия мен Ауғанстанға арналған орнықты даму мақсаттары жөніндегі өңірлік орталығының алаңын ЮНФПА-ның өңірдегі қатысуын кеңейту үшін белсенді пайдалануға шақырды.
Өз кезегінде, Д.Кейта БҰҰ Қазақстанның гендерлік теңдікті ілгерілету, әйелдердің құқықтарын қорғау және олардың мүмкіндіктерін кеңейту бағытындағы жүйелі реформаларын жоғары бағалайтынын атап өтті.
Сондай-ақ, ол Қазақстанның денсаулық сақтау, жастар және отбасы саясатын дамыту, сондай-ақ ана мен бала өлімі көрсеткіштерін төмендету салаларында елеулі нәтижелерге қол жеткізгенін айтты.
Кездесу барысында БҰҰ Бас хатшысының орынбасары Ұйымның Алматы қаласында демографиялық орнықтылық мәселелері бойынша ЮНФПА-ның Орталық Азия хабын ашу туралы шешім қабылдағанын жариялады. Аталған хаб өңірдегі демографиялық даму мәселелерін жинақтау, талдау және зерттеу жөніндегі орталыққа айналады.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар жаһандық және өңірлік күн тәртібіндегі өзекті мәселелер бойынша сындарлы диалогты жалғастыруға келісті.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан СІМ басшысы Қытай Елшісін қабылдады
Сурет: gov.kz
Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ермек Көшербаев Қытай Халық Республикасының Қазақстан Республикасындағы Елшісі Хань Чуньлиньді қабылдады, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.
Кездесу барысында тараптар қазақ-қытай ынтымақтастығының өзекті мәселелерін талқылады, сондай-ақ оның одан әрі кеңею перспективалары бойынша пікір алмасты.
2026 жылғы биік және жоғары деңгейдегі екіжақты және көпжақты іс-шаралар кестесіне ерекше назар аударылды.
Бұдан басқа, өңірлік және халықаралық күн тәртібіндегі мәселелер бойынша пікір алмасу болды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.