Ұлттық Банкте мұнайдың қымбаттауы аясында теңгенің рубльге қатысты әлсіреу себептері туралы айтылды
Биыл екінші тоқсанның ортасынан бастап теңгенің Ресей рубліне қатысты айырбастау бағамы біршама әлсіреді. Қазіргі баға белгілеу жұмада бір рубль үшін 5,98-6 теңге деңгейінде болып отыр.
АЛМАТЫ. 19 ҚАЗАН - Қазақстан Ұлттық Банкі төрағасының орынбасары Әлия Молдабекова ағымдағы жылдың II тоқсанында басталған, бірақ соңғы уақытта жылдамдатылған теңгеге қарсы рубльдің күшеюінің себептері туралы айтып берді, деп хабарлайды KAZAKHSTAN TODAY ҚР Ұлттық Банкінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Ұлттық Банктің мәліметтері бойынша, биыл екінші тоқсанның ортасынан бастап теңгенің Ресей рубліне қатысты айырбастау бағамы біршама әлсіреді. Қазіргі баға белгілеу жұмада бір рубль үшін 5,98-6 теңге деңгейінде болып отыр.
Әлия Молдабекова атап өткендей, ұлттық валютаның Ресей рубліне қатысты байқалып отырған әлсіреуі бірқатар объективті себептерге байланысты.
Біріншіден, бірнеше рет атап өткеніміздей, экономикалық белсенділіктің қайта жандануы және кейінге қалдырылған сұраныстың іске асырылуы – импорттың өсуіне әкеледі. Ресей Федерациясының жалпы импорттағы үлесі жоғары деңгейде болып, 2021 жылғы қаңтар-тамызда 40,7%-ды құрады, бұл өткен жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 6,3 пайыздық тармаққа жоғары", - деп түсіндірді ол.
Екіншіден, жалғасып келе жатқан фискальды ынталандыру мен қолда бар кірістің артуы аясында бизнес пен халық тарапынан сұраныс өскенде Ресей тауарларының импорты ұлғайғаны байқалады. Ресейден импорт биыл екінші тоқсанның қорытындысы бойынша 2020 жылғы екінші тоқсанмен салыстырғанда 36,1%-ға ұлғайып, 4,2 млрд АҚШ долларына жетті, ал осы жылғы екінші тоқсанда ұқсас көрсеткіш 2,4% болған еді.
Осылайша, Ресей тауарларының импортына артқан ішкі сұраныс теңгенің рубльге қатысты бағамының тепе-теңдігін әлсіреу жағына қарай ығыстыруға әкеледі. Қазақстанның қор биржасында теңге-рубль жұбымен биржалық сауда-саттық көлемінің ұлғайғаны да Ресей рубліне сұраныс өскенін білдіреді: мәселен, 2021 жылғы 1-тоқсанның ішінде сауда-саттықтың орташа көлемі бір айда 1,9 млрд рубль болды, ал осы жылғы 3-тоқсанда ол 5,2 млрд рубльге дейін өсті", - деді Ұлттық Банк төрағасының орынбасары.
Сонымен қатар айырбастау пункттерінде жылдың басынан бастап рубльді нетто-сатудың 26,6%-ға өскені байқалады.
Сыртқы факторларды да қосымша атап өткім келеді. Жекелеген елдердің өндіруді ұлғайтуды кешіктіруі теңге үшін де, рубль үшін де қолдау болып табылатын мұнайдың бағасына жаңа серпін береді. Мәселен, дүйсенбіде мұнай бағасы Ангола, Нигерия мен Әзірбайжанда өндіруді ұлғайтудағы кідірістерге байланысты ОПЕК+ өндірісін 15%-ға қысқарту жоспарын асыра орындау туралы хабарламалар аясында бір баррель үшін 86 доллардан асты", - деп атап өтті Ұлттық банк өкілі.
Әлия Молдабекованың айтуынша, газдың жоғары бағасы және шетелдік инвесторлардың Ресей Федерациясының борыш нарығына қызығушылығының артуы да мұнайдың жоғары бағасына қосымша Ресей рубліне қолдау көрсетеді. Соңғы 4 айда бейрезиденттердің РФ ФҚО-ға (федералды қарыз облигациялары) салымдарының деңгейі артып, 2021 жылғы қыркүйектің басында 21,4%-ға жетті.
Ұлттық Банк теңгенің рубльге қатысты паритетін таргеттемейтінін, рубль/теңге жұбының бағамы бұдан әрі де нарықтық жағдайларға байланысты қалыптасатынын да атап өткен жөн", - деді Ұлттық Банк төрағасының орынбасары.
Әлия Молдабекова атап өткендей, Ресей тауарларына ішкі сұраныстың артуы теңгенің айырбастау бағамына ғана қысым көрсетіп қоймай, сондай-ақ Ресейден жылдамдаған инфляция импорты арқылы Қазақстанда тұтыну бағасының қосымша өсуіне алып келеді.
Ресей Федерациясында инфляция қыркүйекте 2020 жылғы желтоқсандағы 4,9%-дан соңғы 5 жылдағы рекордтық 7,4%-ға дейін өсті. Қыркүйекте Ресейде азық-түлік инфляциясының деңгейі 9,2%-ға дейін өсті, бұл да Қазақстандағы азық-түлік инфляциясының өсуіне әсер етті. Ресейден келетін импорт көлемінің өсуі аясында орын алатын теңгенің рубльге шаққандағы айырбастау бағамының әлсіреуі және инфляция импорты Қазақстан экономикасы мен сыртқы сауданың қалыптасқан құрылымын көрсетеді және мұнай нарығының оң серпініне қарамастан теңгенің әлсіз нығаю себептерінің бірі болып табылады", - деп қорытындылады ол.
Естеріңізге сала кетейік, Қазақстан Ұлттық Банкінің Төрағасы Ерболат Досаев көкөністер мен жемістер бағасының маусымдық төмендеуіне қарамастан, Қазақстанда инфляция қыркүйек айында 8,9%-ға жетіп, жеделдетуді жалғастырғанын мәлімдеді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Роман Скляр ExxonMobil компаниясының басшылығымен кездесті
Сурет: primeminister.kz
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Роман Скляр ExxonMobil компаниясының аға вице-президенті Питер Ларденмен кездесу өткізді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Жиын барысында тараптар мұнай-газ саласындағы ынтымақтастықтың негізгі бағыттарын және Қазақстан аумағындағы бірлескен жобалардың жүзеге асырылуын талқылады.
Еліміздің мұнай-газ саласындағы ең ірі және стратегиялық маңызды жобаларының бірі ретінде "Теңізшевройл" ЖШС қызметіне ерекше назар аударылды. Өндірістік көрсеткіштердің тұрақтылығын қамтамасыз етудің және Теңіз кен орнының ресурстық базасын одан әрі тиімді игерудің маңыздылығы атап өтілді.
Өз кезегінде ExxonMobil аға вице-президенті Питер Ларден Қазақстан Республикасымен өзара іс-қимылдың жоғары деңгейін атап өтіп, ұзақмерзімді инвестициялық жобаларды жүзеге асыру үшін тұрақты әрі болжамды реттеуші ортаның маңыздылығына тоқталды.
Қазақстандық қамтуды дамыту мәселелері, соның ішінде отандық компаниялардың тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді жеткізуге қатысуын кеңейту, сондай-ақ локализациялау мен инженерлік құзыреттерді дамыту мәселелері бөлек қаралды.
Сондай-ақ Премьер-министрдің бірінші орынбасары еліміздегі жаңа келешегі зор учаскелерде жер қойнауын геологиялық зерттеу бойынша жүргізіліп жатқан ауқымды жұмыстарға назар аударды. Мемлекет тарапынан қабылданып жатқан шаралар ресурстық базаны ұлғайту және салаға инвестиция тарту үшін қосымша мүмкіндіктер туғызады.
Кездесу соңында тараптар қолайлы инвестициялық климатты сақтаудың және бірлескен жобаларды өзара тиімді негізде жүзеге асырудың маңыздылығын атап өтіп, ұзақмерзімді серіктестікті әрі қарай нығайтуға бейілді екенін жеткізді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан мен ЭЫҰ стратегиялық әріптестікті арттыруда: тауар айналымы $15 млрд-тан асты
Сурет: gov.kz
Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Экономикалық ынтымақтастық ұйымының (ЭЫҰ) бас хатшысы Асад Маджид Ханмен ресми кездесу өткізді. Тараптар сауда байланысын арттыру, жаңа көлік дәліздерін дамыту және аймақ экономикасындағы цифрлық трансформация жайын талқылады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Кездесу барысында ЭЫҰ-ға мүше мемлекеттер Қазақстанның маңызды сауда әріптестері екені атап өтілді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша ЭЫҰ мемлекеттерімен өзара сауда көлемі өткен жылмен салыстырғанда 11,5%-ға артып, $15 млрд-тан асты. Қазақстандық экспорт - негізінен мұнай, мыс, бидай, күнбағыс майы, ұн мен мұнай өнімі.
Серік Жұманғарин Қазақстанның ЭЫҰ елдерімен өзара іс-қимылы соңғы жылдары тұрақты оң динамиканы көрсетіп отырғанын, оны арттыруда айтарлықтай әлеуетке ие екенін атап өтті. Қазақстанда $1 млрд-қа жуық сома болатын экспорттық әлеуеті жоғары 137-ге жуық өңдеуші өнеркәсіп тауарларының позициясы бар.
Әлемдік экономиканың негізгі драйверінің бірі ретінде қарастырылатын электрондық сауданы дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. ЭЫҰ елдерінің күш-жігерін шоғырландыру тұрақты және өзара тиімді сауда кеңістігін қалыптастыруға мүмкіндік беретіні атап өтілді.
Тараптар ЭЫҰ кеңістігіндегі экономикалық байланыстың негізі - көлік-логистикалық ынтымақтастық мәселесін егжей-тегжейлі талқылады. 2026 жылы Қазақстан ЭЫҰ-ның көлік секторына төрағалық етеді. Вице-премьер "Солтүстік - Оңтүстік" дәлізі Ауғанстан және Пәкістанға жол ашатынымен басым маңызға ие екенін айқындап берді.
Сондай-ақ, ол биыл Қазақстан мен Пәкістан арасында Қытай арқылы (Қарақорым тас жолы арқылы) алғашқы жүктер жеткізіле бастағанын хабарлады.
Аталған бағдарлардың дамуы, көбісінің теңізге шығуға мүмкіндігі жоқ болғандықтан Орталық Азия елдері үшін стратегиялық маңызға ие. Олар арқылы халықаралық теңіз порттарына қол жеткізуге болады.
Кездесу барысында ЭЫҰ бас хатшысы Асад Маджид Хан Қазақстан Үкіметін Өңірлік экологиялық саммиттің сәтті өтуімен құттықтап, еліміздің ұйымдағы жетекші рөлін атап өтті.
Қазақстан - ЭЫҰ-ның айрықша әріптесі. Біз Қазақстанды өңірлік хаб және ЭЫҰ елдері мен Еуропа арасындағы көпір ретінде қарастырамыз", - деді ол.
Оның айтуынша, қазіргі геосаяси жағдайда аймақтар мен құрлықтағы байланыстың маңызы арта түседі. Осыған байланысты ЭЫҰ қазіргі және перспективалық маршруттардың картасын дайындау, сондай-ақ, Каспий теңізінің акваториясындағы инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру секілді көлік дәліздерін дамыту жұмыстарын жүргізуде.
Тараптар сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одақ пен ЭЫҰ арасындағы интеграциялық процестерді ұштастыру мәселесін, соның ішінде Пәкістанмен еркін сауда аймағы туралы келісім жасаудың келешегін талқылады.
Қорытындылай келе, Серік Жұманғарин ЭЫҰ елдерінің өзара үйлескен іс-қимылының маңыздылығын атап өтті. Ол Қазақстанның ұзақмерзімдік және өзара тиімді әріптестік үшін жағдай жасай отырып, ірі экономикалық одақтар арасындағы байланыстырушы буын болуға дайын екенін мәлімдеді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Базалық мөлшерлемені 18,0% деңгейінде сақтау туралы
Сурет: nationalbank
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ақша-кредит саясаты комитеті базалық мөлшерлемені +/- 1 п.т. дәлізімен жылдық 18,0% деңгейінде белгілеу туралы шешім қабылдады, деп хабарлайды ҚР Ұлттық банкінің баспасөз қызметінен.
Жылдық инфляция 2026 жылғы наурызда 11%-ға дейін баяулады (ақпанда - 11,7%): азық-түлік инфляциясы - 11,7% (12,7%), азық-түлікке жатпайтын инфляция - 11,3% (11,6%), сервистік инфляция - 10,0% (10,8%).
Инфляцияның баяулауына бірқалыпты қатаң ақша-кредит шарттары, айырбас бағамының қолайлы серпіні, тұтынушылық кредиттеу қарқынының баяулауы аясында тұтынушылық сұраныстың тұрақтануы, сондай-ақ ТКҚ мен ЖЖМ бағасын өсіруге қойылған мораторий мен Үкіметтің басқа да инфляцияға қарсы шаралары септігін тигізді.
Наурызда айлық инфляция ақпандағы 1,1%-дан кейін 0,6%-ға дейін төмендеді. Базалық және маусымдық факторлар ескерілмеген инфляция да баяулады. Дегенмен, олардың ағымдағы деңгейі бұрынғыша 5% нысанаға қол жеткізу үшін қажетті деңгейден жоғары қалыптасып отыр, бұл экономикада инфляциялық қысымның сақталғанын көрсетеді.
Халықтың алдағы бір жылға инфляциялық күтулері 14,6% (13,7%) деп бағаланып, жоғары қалпында қалды. Нарыққа кәсіби қатысушылардың 2026 жылға инфляция бойынша күтулері 10,0% деңгейінде сақталып отыр.
Сыртқы секторда Таяу Шығыстағы ахуалдың ушығуы энергия ресурстарына, азық-түлік пен тыңайтқыштарға әлемдік бағаның өсуіне әкеп соқты. Бұл жағдай бірқатар елде инфляциялық қысымды күшейтіп, Қазақстан үшін де сырттан келетін тауарлардың қымбаттау қаупін еселей түсті.
Ресей Федерациясында инфляция деңгейі әлі де жоғары. Соған қарамастан, Ресей Орталық банкі 2027 жылы оны нысаналы көрсеткішке дейін төмендету бағытын ұстанып келеді. Ал, Еуроаймақ пен АҚШ-та наурыз айында инфляцияның жеделдеуі нарықтағы белгісіздік пен тәуекелдерді еселей түсті. Осыған байланысты ЕОБ мен ФРЖ пайыздық мөлшерлемелерді өзгертпеу туралы шешім қабылдап, алдағы уақытта да мейілінше сақтық танытатынын растады.
Алдын ала деректерге сүйсенсек, 2026 жылғы қаңтар-наурыз айларында экономиканың өсімі жылдық мәнде 3,0%-ды құрады. Мұнай секторындағы динамиканың бәсеңдегеніне қарамастан, басқа салалардағы жоғары іскерлік белсендiлiктiң арқасында экономиканың даму көрсеткіші тұрақты сипат алып отыр. Әсіресе, құрылыста, көлік пен өңдеу өнеркәсібінде және сауда саласында жоғары өсу қарқыны байқалады.
Проинфляциялық тәуекелдер ең алдымен Таяу Шығыстағы қақтығыс аясында сыртқы инфляциялық қысымның күшеюіне байланысты. Сонымен қатар, мораторий аяқталған соң ТКҚ мен ЖЖМ тарифтерінің инфляциядан жоғары қарқынмен қайта өсуі, сондай-ақ реттелетін бағалардың артуы қосымша тәуекел тудырады. Бұл өзгерістер бизнестің шығындарын көбейту арқылы тауарлар мен қызметтердің бағасына қайта әсер етуі мүмкін.
Бизнестің жаңа салық талаптарына бейімделуі мен халық арасындағы жоғары инфляциялық күтулер де тұрақты бақылауды қажет етеді. Ортамерзімді кезеңде инфляцияны төмендету бағытын сақтап қалу үшін бюджет шығындарын жүйелі түрде оңтайландыру мен квазифискалдық ынталандыру шараларын байыппен жүргізу маңызды шарт болып қала береді.
Қазіргі дезинфляциялық процестерге тұтынушылық сұраныстың біртіндеп қалыпқа келуі, соның ішінде бөлшек кредиттеудің бәсеңдеуі оң әсер етіп отыр. Мұндай динамика ақша-кредит шарттарының бірқалыпты қатаң деңгейде сақталуына, сондай-ақ ЕТРТ-ні (ең төменгі резервтік талаптары) арттыру мен "айналау" операцияларын қоса алғанда, артық өтімділікті қысқарту шараларына байланысты қалыптасады. Сонымен қатар, теңге бағамының нығаюы да инфляцияны төмендетуге қосымша қолдау көрсетеді.
Қазіргі инфляцияның баяулау үрдісін алдағы уақытта бекіте түсу қажет. Ақша-кредит шарттарын жұмсартпас бұрын, реттелетін бағалар мен тарифтер реформасы қайта жанданған жағдайда және екінші жартыжылдықта квазифискалдық импульстің күшеюі аясында дезинфляциялық процестiң қаншалықты орнықты екенін растап алу қажет болады. Сонымен қатар, экономиканың салық саласындағы өзгерістерге бейімделу барысына талдау жасап, сыртқы экономикалық ахуалды мұқият қадағалап отыру маңызды.
Ұлттық Банк инфляцияның баяулау қарқынын, ішкі сұраныс динамикасын, бюджет шығындарының нақты орындалуын бақылауды жалғастыра береді. Сондай-ақ, фискалдық ынталандыру шаралары, реттелетiн бағалардың параметрлері мен сыртқы нарықтағы ахуалдың инфляциялық процестерге әсері тұрақты бағаланып отырады. Егер қазіргі үрдістер сақталып, күтпеген жағдайлар орын алмайтын болса, Ұлттық Банк алдағы шешімдерінде базалық мөлшерлемені төмендету мүмкіндігін қарастыруға дайын.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Ақша-кредит саясаты комитетінің базалық мөлшерлеме бойынша кезекті жоспарлы шешімі 2026 жылғы 5 маусымда Астана қаласының уақытымен сағат 12:00-де жарияланады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алдағы 4 жылда Қазақстан 5 мың шақырым жаңа теміржол салады - Олжас Бектенов ТЖЫҰ конференциясының отырысында
Сурет: gov.kz
Астанада Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов ұйымның 70 жылдығына арналған Теміржол ынтымақтастығы ұйымының бас директорлары конференциясының 40-шы отырысына қатысты. Форумға әлемнің 30-дан астам елінен 300-ден астам теміржол тасымалы компанияларының басшылары мен өкілдері келді. ТЖЫҰ ұзындығы 320 мың шақырымнан асатын теміржол желісін қамтиды, олар арқылы жыл сайын шамамен 5,5 млрд жолаушы және 5 млрд тонна жүк тасымалданады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Мерейтойлық отырыс халықаралық теміржол тасымалдарын дамытудың мақұлданған тәсілдерін іздестіру, қатысушы елдердің жетістіктерін және одан әрі ынтымақтастық перспективаларын талқылау алаңына айналды. Жүк тасымалдау көлемін ұлғайту, инфрақұрылымды жаңғырту, қағазсыз технологияларға көшу, басқарудың зияткерлік жүйелерін енгізу, сондай-ақ кадрларды даярлау мәселелеріне назар аударылды.
Премьер-министр теміржолдардың экономиканың тұрақты өсуін қамтамасыз етудегі рөлін атап өтіп, Конференция өткізу сындарлы диалог пен елдер арасындағы әріптестікті нығайтуға мүмкіндік тудыратынын атап өтті.
Олжас Бектенов қатысушыларға Қазақстан Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың басшылығымен дамудың жаңа кезеңіне аяқ басқанын хабарлады - осы жылдың наурыз айында жаңа Конституция қабылданды, ол экономикалық дамуға тың серпін бермек.
Экономиканың аса маңызды күретамырына айналған Қазақстанның теміржол саласы халқымыздың өмір сапасын жақсартып, орнықты өсімді қамтамасыз етуге елеулі үлес қосып келеді. Ұйымның 70 жылдығына орайластырылған алқалы жиын тоғыз жолдың торабында, Еуразия құрлығының дәл ортасында өтіп отыр. Мұның мәні зор. Заманауи әрі тиімді көлік жүйесі біз үшін халықаралық жеткізу тізбектеріне бейімделе отырып, жаһандық экономикаға ықпалдасуға мүмкіндік береді", - деп атап өтті Олжас Бектенов.
Өз сөзінде ол еліміздің транзиттік әлеуетін одан әрі арттыруға назар аударды.
Біздің ортақ мақсатымыз - Еуразияны біртұтас әрі үздіксіз жұмыс істейтін көлік жүйесіне айналдыру. Қазақстан - жаһандық мұхитқа тікелей шығар жолы жоқ әлемдегі ең ірі мемлекет. Бірақ біз осы географиялық ерекшелікті стратегиялық артықшылығымызға айналдыру бағытында жұмыс істеп жатырмыз. Соңғы 15 жылда біз көлік саласына шамамен $35 млрд қаражат салдық. 2,5 мың шақырымнан астам жаңа магистральдық жолдар салынды. Бүгінде "Батыс Еуропа - Батыс Қытай" бағыты бойынша барлық құрлықтағы транзиттік тасымалдардың 85%-ға жуығы Қазақстан арқылы өтеді. Бірақ мұнымен тоқтап қалмаймыз. Алдағы 4 жылда тағы 5 мың шақырым жаңа теміржол салуды жоспарлап отырмыз. Біздің мақсатымыз - 2035 жылға қарай транзит көлемін жылына 100 млн тоннаға дейін жеткізу", - деп атап өтті Премьер-министр.
Негізгі бағыттардың бірі ретінде Транскаспий халықаралық көлік бағытын (Орта дәліз) дамыту белгіленген, оның аясында теміржол және порт инфрақұрылымын жаңғырту жүргізілуде. Атап айтқанда, халықаралық серіктестерді тарта отырып, Ақтау және Құрық порттарында контейнерлік хабтарды кеңейту жұмыстары жүргізілуде. 2029 жылға дейін тасымалдау көлемін жылына 80 мың ЖФЭ-ден 300 мыңға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Жүктерді жеткізу мерзімі 18 тәулікке дейін қысқарды, келешекте оны 10 күнге дейін қысқарту көзделген.
Парсы шығанағы мен Үндістан нарықтарына шығатын ең төте жол "Солтүстік - Оңтүстік" халықаралық көлік дәлізі дамып келеді.
Салаға цифрлық технологиялар енгізу мемлекеттің басым бағыты болып қала бермек.
Қазақстан Президенті цифрлық технологиялардың дамуына зор мән бере отырып, 2026 жылды Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялады. Осы орайда, қазіргі таңда TezCustoms платформасы енгізілуде. Ол Қытаймен шекарада рәсімдеу уақытын 8 сағаттан 30 минутқа дейін қысқартуға мүмкіндік берді. Аталған жұмыс басқа елдермен де жалғасуда", - деп атап өтті Премьер-министр. Сондай-ақ Ұйымның қатысушыларын теміржол желілерінің өткізу қабілетін арттыру мақсатында озық цифрлық шешімдерді белсенді пайдалануға шақырды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстандағы конституциялық реформа S&P, Moody’s және Fitch агенттіктерімен талқылаудың негізгі тақырыбына айналды
Сурет: primeminister.kz
Қазақстанның конституциялық реформасы Премьер-министрдің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің Вашингтондағы S&P, Moody's және Fitch рейтингтік агенттіктері үлкен үштігі өкілдерімен кездесуінің негізгі тақырыбының біріне айналды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Халықаралық рейтингтік агенттіктермен жыл сайынғы консультациялар дәстүрлі түрде ағымдағы макроэкономикалық жағдайды бағалау және елдің несиелік рейтингіне әсер ететін факторларды талқылау үшін өткізіледі. Көктемгі сессия барысында конституциялық реформаларға, инфляцияға, халық табысының динамикасына және сыртқы тұрақсыздық жағдайындағы экономикалық өсу көздеріне басты назар аударылды.
Серік Жұманғарин атап өткендей, қазіргі экономиканың тұрақты дамуы тек ресурстарды ғана емес, ең алдымен тиімді институттарды, болжамдылық пен сенімді талап етеді. Бұл қағидаттар еліміздің жаңа Конституциясында бекітілген. Басымдықтар қатарында мемлекет қызметінің стратегиялық бағыты ретінде білім беру, ғылым, инновация және адами капиталды дамыту бар. Шын мәнінде, еліміздің жаңа Негізгі заңында интеллект, технология мен кәсібилік арқылы бәсекеге қабілеттілік қалыптасатын білім экономикасының негізі қаланған. Сондай-ақ меншіктің барлық нысанын тең қорғау бекітілген. Бұл - инвестициялық ахуал мен бизнесті дамыту үшін маңызды.
ЖІӨ-нің жоғары деңгейдегі нақты өсуі сақталады. 2025 жылғы қорытынды бойынша экономика 6,5%-ға өсті. Биыл өсім 5-5,5% деңгейінде күтілуде. Биылғы бірінші тоқсандағы қорытынды бойынша мұнай өндірумен байланысты уақытша факторларды есепке алмағанда, 3%-дық өсу орындалды.
Экономиканың құрылымдық трансформациясының жалғасуы байқалады. ЖІӨ-дегі мұнай секторының үлесі 2010 жылғы 16,5%-дан 2024 жылы 8,1%-ға дейін төмендеді. Бұл ретте өңдеу өнеркәсібі екінші жыл қатарынан өсіп, ЖІӨ-нің 12,7%-на жетіп, өндіруші сектордың үлесінен асып түсті.
Қазақстанның жаңа экономикалық саясатының басымдығы әртараптандыру мен цифрландыруға бағытталған. Міндет - халықтың нақты табысы мен жұмыспен қамтылуының артуымен өсу қарқынын ғана емес, оның тұрақтылығын да қамтамасыз ету. Осыған байланысты инвестицияларды белсенді тартуға баса назар аударылды. Мұнай және газ, химия, агроөнеркәсіп кешені, фармацевтика, жасанды интеллект пен металлургия секілді негізгі салалар анықталды.
Экономикалық өсу мен инфляцияны тежеу мақсаттарын теңестіру үшін Үкімет, Ұлттық банк және Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі арасындағы үйлестіру күшейтілді. 2025 жылғы қарашада 2026-2028 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл бағдарламасы бекітілді. Ол жыл сайын ЖІӨ-нің 5%-дан кемімей өсуін және халықтың нақты табысының инфляциядан 2-3%-ға жоғары өсуін көздейді.
Бюджетті шоғырландыруға ерекше назар аударылады. Серік Жұманғарин атап өткендей, соңғы жылдары Ұлттық қордан жыл сайын 5 трлн теңгеден асатын трансферт инфляцияға айтарлықтай үлес қосты. 2026 жылы Үкімет соңғы жылдары алғаш рет нысаналы трансферттен бас тартты (2025 жылы - 3,25 трлн теңге). Сонымен қатар бюджет шығысын оңтайландыру жүргізілуде.
Шектеудің бірі тұтыну тауары өндірісінің жеткіліксіз дамуы болып қала береді. Ынталандыру шарасы ретінде агроөнеркәсіптік кешен мен қайта өңдеуде сүт пен ет мал шаруашылығын, құс шаруашылығы мен балық саласын қосқанда, 200-ден астам жоба іске асырылуда. Сондай-ақ, импортқа тәуелділікті төмендету үшін шикізаттық емес сектордың дамуы күшейтілуде.
Инфляция бәсеңдеуде. Ол 2025 жылдың қорытындысындағы 12,3%-дан бірінші тоқсандағы қорытынды бойынша 11%-ды көрсетті. Жыл қорытындысы бойынша экономика 5-5,5% өскен кезде 10%-дан төмен деңгей болжанады.
Рейтингтік агенттік өкілдері экономиканың белсенді өсуі жағдайында инфляция мен өсу арасындағы тепе-теңдікке қол жеткізу қиын міндет екенін атап өтті. Бұл ретте нақты табыс халық үшін негізгі көрсеткіш болып қала береді.
Қазақстан экономикасындағы ауыл шаруашылығының маңызды рөлін ескере отырып, ауыл шаруашылығын минералды тыңайтқышпен қамтамасыз ету және оның импортына тәуелділік мәселесі де талқыланды. Вице-премьер Қазақстанда 27 өндіруші, оның ішінде "ҚазАзот" АҚ және "Қазфосфат" ЖШС секілді ірі кәсіпорындар жұмыс істейтінін атап өтті. Ішкі өндіріс минералды тыңайтқыштарға деген қажеттіліктің шамамен 56%-ын жабады. Негізгі импорт біздің еліміз Біртұтас экономикалық одақтағы Ресейге тиесілі.
Біз тыңайтқышты қолдану көлемін едәуір арттырдық. Егер осыдан үш жыл бұрын біз небәрі 600 мың тонна пайдалансақ, бұл ауыл шаруашылығын қарқынды дамыту үшін жеткіліксіз болды, ал өткен жылы 1,8 млн тоннаға жетті. Биылғы мақсат - 2,3 млн тонна", - деп атап өтті вице-премьер.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Әлеуметтік маңызы бар сала: ӨҚМ бизнес-қоғамдастықпен бірлесіп, жеңіл өнеркәсіпті дамыту бағдарламасын әзірлеуге кіріседі
Сурет: primeminister.kz
Үкіметте ҚР Премьер-министрінің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен экономикалық өсуді қамтамасыз ету жөніндегі штаб отырысы өтті. Онда жеңіл өнеркәсіпті дамыту мәселесі қаралды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Талқылауға салалық қауымдастықтардың, оның ішінде "Qaz Textile Industry" жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының ұлттық бірлестігі" өзін-өзі реттейтін ұйымының және "Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының өзін-өзі реттейтін ұйымы" ЗТБ және саланың ірі кәсіпорындарының, оның ішінде "AZALA Group" МК, "Qazaq Tigin Fabrikasy" ЖШС, "Қазжеңілөнеркәсіп-Алматы" ЖШС, "Глобал-Арнайыкиім" ЖШС, "ТаразТеріАяқкиім" ЖШС төрағалары және басқалар қатысты.
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, соңғы бес жылда жеңіл өнеркәсіп тұрақты дамуды көрсетіп келеді. 2025 жылдың қорытындысы бойынша өндіріс көлемі НКИ-нің 3%-ға өсу жоспарымен 13,2%-ға өсіп, 260 млрд теңгеге жетті. Өңдеу өнеркәсібінің құрылымындағы жеңіл өнеркәсіптің үлесі - 0,8%. Айта кетсек, жеңіл өнеркәсіп құрылымында 60%-дан астам тоқыма өндірісі, 32% - киім өндірісі және 6,5% аяқ киім мен былғарыдан жасалған бұйым өндіріледі. Кәсіпорындардың 97%-дан астамы шағын бизнес субъектілері.
Жеңіл өнеркәсіпті дамыту мақта мен тері өңдеуді тереңдету, синтетикалық талшық өндірісін кеңейту және қосылған құны жоғары өнім шығаруды ұлғайту арқылы жоспарлануда.
2025 жылы елімізде мақтаның рекордтық көлемі, 466 мың тонна жиналды. 116,1 мың тонна мақта талшығы, 500 тонна иірілген жіп, 5,2 млн шаршы метр мата және 28,6 млн бірлік дайын тоқыма бұйымы өндірілді.
Мысал ретінде, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбеков бір тонна мақта талшығын қайта өңдеу 1 650 бірлікке дейін дайын тоқыма өнімір шығаруға мүмкіндік беретінін атап өтті. Шикізатты толық қайта өңдеуді қамтамасыз ете отырып, ықтимал қосылған құн $1,67 млрд-қа жетіп, сондай-ақ 5 мыңға дейін жұмыс орнын құруға ықпал етуі мүмкін.
Салада "KazFeltec" оқшаулау өндірісін, Талшықтекс тоқылған полипропилен геокенеп өндірісін және Түркістан тоқыма мақта-мата иірілген жіп өндірісін қосқанда, ортамерзімдік перспективаға негіз болатын жобалар іске асырылуда.
Сонымен қатар оң динамикаға қарамастан, отырысқа қатысушылар кешенді шешуді талап ететін бірқатар жүйелі мәселені белгіледі. Олар шикізат базасын дамытуға, өндірісті жаңғыртуға, реттеліп сатып алу тетігін жетілдіруге және қаржылық қолдау шараларын кеңейтуге қатысты.
Сала кәсіпорындары дамудың болжамды жағдайын қалыптастыру кезінде өндірісті кеңейтуге және жаңа жұмыс орындарын құруға дайын екендігін растады.
Белгіленген міндеттерді ескере отырып, бизнес-қоғамдастық пен салалық қауымдастықтардың қатысуымен жеңіл өнеркәсіпті дамытудың кешенді бағдарламасын әзірлеу туралы шешім қабылданды. Жүйелік құжаттың қажеттілігі саланың оң динамикасына да, оның одан әрі өсу әлеуетіне де байланысты.
Жеңіл өнеркәсіп біз үшін халықты жұмыспен қамту тұрғысынан өте маңызды. Мысалы, Түркістан облысында, еліміздің ең көп қоныстанған облысында жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының ең көп саны бар. Олардың одан әрі дамуымен жергілікті халықты жұмыс орындарымен және лайықты жалақымен қамтамасыз ету мүмкіндігі бар. Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі бизнеспен бірлесіп, жеңіл өнеркәсіпті дамыту бағдарламасын әзірлеуді бастауы қажет. Құжатта базалық кәсіпорындар, олардың ағымдағы көрсеткіштері мен мақсатты бағдарлары анықталуы керек. Қарсы міндеттемелер, ең алдымен, жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамту және өндірісті ұлғайту", - деп атап өтті Серік Жұманғарин.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба: 34 жоба жүзеге асыру сатысында
Сурет: primeminister.kz
Үкіметте Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту жөніндегі ұлттық жобаны (ЭКСЖ) жүзеге асыру бойынша Жобалық кеңсенің отырысы өтті, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Қатысушылар жобаларды қаржыландыру, есепке алу құралдарын орнату және цифрлық шешімдерді енгізу, оның ішінде су жабдықтау саласындағы пилоттық жобалар туралы баяндады.
Бүгінгі таңда ЭКСЖ аясында расталған жобалардың жалпы сомасы 974 млрд теңгені құрайды. 34 жоба жүзеге асырылу кезеңінде, 130 жоба EPC-мердігерлерді айқындау сатысында. Тағы 145 жоба іріктеудің әртүрлі кезеңдерінен өтуде.
Ұлттық жобаны жүзеге асыруға әкімдіктерді тарту рейтингі қалыптастырылды. Оған дайындығы бойынша Алматы қаласы, Қарағанды және Алматы облыстары көш бастап тұр. Артта қалған өңірлер қатарында Маңғыстау мен Ұлытау облыстары бар.
ЭКСЖ шеңберінде кәріздік-тазарту құрылыстарын салу және реконструкциялау жұмыстары жалғасуда: 16 жоба толық жүзеге асыруға дайын, тағы 6 жоба пысықтау және әкімдіктер тарапынан түпкілікті шешім қабылдау сатысында.
Бәйтерек" холдингі мыңнан астам өтінімді қарады. Екінші кезеңде жалпы сомасы 300 млрд теңгеден асатын 144 жоба келісілді. Оның ішінде 89-ы - Қазақстанның даму банкі мен екінші деңгейлі банктер арқылы тікелей кредиттеу тетігі бойынша, 55-і - Қазақстандық тұрғын үй компаниясы арқылы мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алу тетігі бойынша мақұлданды.
Су жабдықтау саласында заманауи есепке алу жүйелерін енгізу үшін есепке алу құралдарына қойылатын стандарттар әзірленді. Құжаттар Әділет министрлігінде тіркеуден өтуде.
ЭКСЖ электрондық сатып алу платформасының жұмысы бойынша байланыс орталығы (8 7172 99-94-36) ашылды. Іске қосылған сәттен бастап 800-ден астам өтініш тіркелді. Қазіргі уақытта ЭКСЖ-ның электрондық платформасын Bitrix жүйесімен интеграциялау аяқталуға жақын.
Отырыс барысында Қанат Бозымбаев желілердің ұзындығы, қаржыландыру көлемі және өңірлер бөлінісі бойынша нақты параметрлер көрсетілген ЭКСЖ-ны жүзеге асырудың бекітілген Жоспар-кестесіне қарамастан, жекелеген көрсеткіштер бойынша артта қалу фактілері бар екенін атап өтті. Әрбір көрсеткіш бойынша жауапты мемлекеттік органдар бекітілген. Вице-премьер нысаналы индикаторларға қол жеткізу туралы егжей-тегжейлі ақпарат ұсынуды талап етті. Мерзімдердің созылуы жағдайында лауазымды тұлғалардың жеке жауапкершілігі қаралатын болады.
Атап айтқанда, Ұлттық экономика, Өнеркәсіп және құрылыс министрліктеріне ТКШ Қазорталығымен және әкімдіктермен бірлесіп, 10 наурызға дейін ЭКСЖ-ның электрондық платформасында барлық конкурстарды жариялауды және EPC-мердігерлерді толық тіркеуді қамтамасыз ету, сондай-ақ кең ауқымды түсіндіру жұмыстарын жүргізу жүктелді.
Қаржыландыру мәселелері бойынша әкімдіктерге қысқа мерзімде мәслихаттармен бірлескен отырыстар өткізіп, мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару рәсімдерін жеделдету тапсырылды.
Қаржы министрлігіне "ҚТК" АҚ-мен бірлесіп, өтінімдер түскен сайын жобаларды сүйемелдеуді қамтамасыз ету жүктелді. "Бәйтерек" ҰБХ" АҚ айдың соңына дейін Дүниежүзілік банкті тарта отырып, кәріздік-тазарту құрылыстары жобаларын қаржыландыруды келісу жұмыстарын тездетуі тиіс.
Жобалық кеңсеге электрондық платформаның жұмысына қатысты барлық өтініштерге жедел ден қою және ЭКСЖ қатысушыларына сатып алудың барлық кезеңдерінде техникалық әрі консультациялық қолдау көрсету тапсырылды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.