Қазақстандық ғалым қант диабетін емдеуге арналған бірегей жасушаларды ойлап тапты
ҚР БҒМ Молекулярлық биология және биохимия институтының ғалымы Бақытжан Әлжанұлы геномды редакциялау көмегімен I типті қант диабетін емдеуге арналған бірегей жасушаларды ойлап тапты.
Сурет: Depositphotos
Бұл жасушаларды трансплантациялау ұйқы безіне инсулин өндіруге ғана емес, сонымен бірге оның денедегі деңгейін өз бетінше реттеуге мүмкіндік береді. Болашақта құрылым науқас пациенттердің безіне трансплантацияланады.
Біздің бұл әдісіміз бірегей болып есептеледі. Жасуша геномын өңдеу үшін қолданылатын CRISPR технологиясын пайдалана отырып, біз инсулин синтезіне жауап беретін ұйқы безінің жаңа жасушалық тізбегін жасадық. Нақты түсіндіріп өтсем, алынған жасушалар ерекше сипатқа ие, яғни жарықтың әсерінен олар инсулин деңгейін жоғарылатуы немесе оны төмендетуі мүмкін. Негізгі мақсатымыз І типті қант диабетін емдеудің заманауи тәсілдерін табу болды. Атап айтқанда, өзінің табиғи инсулинін шығаратын жасушалық терапияны табу болды", - деп айтты Әлжанұлы.
Бүгінгі таңда әлемде І типті қант диабетін емдеу әдісі жоқ, пациенттер тек инсулин терапиясы бойынша емделеді. Қазіргі уақытта дүниежүзі ғалымдары трансплантациялауға болатын жасушаларды әзірлеумен айналысып жатыр.
Қазақстандық биотехнолог өз жұмысында бұрын-соңды ғылымда қолданылмаған бета-клеткаларды алу әдісі арқылы бірегей нәтижелерге қол жеткізді.
Дифференциация және геномды редакциялау әдістерін біріктіру арқылы осындай нәтижеге қол жеткіздім. Бұл қорытындының бірегейлігі мен өзге әдістерден артықшылығы осында. Дифференциация - бұл адамның бағаналы жасушаларын ағзадағы кез келген органның жаңа жасушаларын алу үшін материал көзі ретінде пайдалану әдісі. Зерттеу кезінде бағаналы жасушалардан өңделген геномы бар ұйқы безінің жасушаларын алдық. ДНҚ-ны редакциялау әдісі - бұл гендік инженерия, ДНҚ-ның жеке құрылымдық элементтерін өзгерту. Яғни бұл жерде біз алынған ұйқы безінің жасушаларынан бірегей қасиеттерге қол жеткізгеніміз туралы айтып отырмыз. Дәлірек айтқанда, жасушалар инсулин деңгейін өз бетінше реттей алады. Бұл - әлемде алғаш рет ойлап табылған әдіс", - деп түсіндірді ғалым.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Алматыда Наурыз мерекесіне байланысты кейбір көшелерде қозғалыс шектеледі
Сурет: Kazakhstan Today
Алматы қаласында Наурыз мерекесіне арналған дайындық және мерекелік іс-шараларды өткізуге байланысты бірқатар көшеде автокөлік қозғалысына уақытша шектеу енгізіледі, деп хабарлайды Алматы қаласының әкімдігінің баспасөз қызметінен.
2026 жылы 16 наурыз сағат 03:00-ден 23 наурыз сағат 00:00-ге дейін Төле би көшесінің Назарбаев даңғылынан Абылай хан көшесіне дейінгі бөлігі автокөлік қозғалысы үшін уақытша жабылады.
Жүргізушілерден қозғалыс бағытын алдын ала жоспарлап, енгізілген уақытша шектеулерді ескеруді сұраймыз.
Түзетілген қозғалыс сызбалары
№16
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Гоголь көшесі - әрі қарай соңғы аялдамаға дейін;
- Батыс бағытта: Гоголь көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№37
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№48
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№126
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Гоголь көшесі - Қалдаяқов көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Қалдаяқов көшесі - Гоголь көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№201
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№205
- Шығыс бағытта: Желтоқсан көшесі - Гоголь көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Гоголь көшесі - Наурызбай батыр көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№206
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№209
-Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№210
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
№224
- Шығыс бағытта: Төле би көшесі - Абылай хан даңғылы - Қабанбай батыр көшесі - Назарбаев даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша;
- Батыс бағытта: Төле би көшесі - Назарбаев даңғылы - Бөгенбай батыр көшесі - Абылай хан даңғылы - Төле би көшесі - әрі қарай маршрут сызбасы бойынша.
Қорытынды:
Барлығы 10 маршруттың қозғалыс сызбасы өзгертілді.
Мерзімі:
2026 жылғы 16 наурыз сағат 03:00-ден бастап мерекелік іс-шаралар аяқталғанға дейін.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Өскемен жастары қаланы заңсыз жарнамадан тазарту акциясына шықты
Сурет: Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі
Өскемен қаласында республикалық "Таза Қазақстан" бастамасы аясында ұйымдастырылған "Қала көркін сақтайық" атты қалалық жастар акциясы өтті. Волонтерлер мен белсенді жастар қала көшелеріне шығып, қоғамдық орындарды заңсыз ілінген жарнамалық хабарландырулар мен парақшалардан тазартты, деп хабарлайды Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі.
Акцияға "Қалалық волонтерлер фронт-офисінің" еріктілері қатысты. Жастар аялдама кешендерін, ғимараттардың қабырғаларын, бағаналарды және рұқсатсыз хабарландырулар жиі ілінетін басқа да қоғамдық нысандарды тазалау жұмыстарын жүргізді.
Ұйымдастырушылардың айтуынша, мұндай парақшалар тек абаттандыру талаптарын бұзып қана қоймай, қалалық инфрақұрылымның сыртқы келбетіне де айтарлықтай кері әсер етеді. Уақыт өте келе ретсіз ілінген жарнамалар визуалды "шу" қалыптастырып, қаланың көркін бұзып, күтімсіз орта әсерін тудырады.
Акцияның негізгі мақсаты - тұрғындарды ортақ идея төңірегіне біріктіру: Өскеменді таза, жайлы әрі өмір сүруге тартымды қалаға айналдыру.
Жастар өкілдерінің айтуынша, осындай іс-шараларға қатысу жас буынның қоршаған ортаға және қалалық кеңістікке деген жауапкершілік сезімін қалыптастырады.
Біз қалаға деген қамқорлық әр адамнан басталатынын көрсеткіміз келеді. Таза көшелер, жинақы аялдамалар мен ұқыпты қоғамдық орындар - тұрғындардың мәдениетінің айғағы. Бүгінгі акция тек қаланы заңсыз жарнамадан тазартуға ғана емес, сонымен қатар жастар арасында экологиялық сана мен белсенді азаматтық ұстанымды қалыптастыруға бағытталған", - деді акцияға қатысушылардың бірі.
Урбанистика және абаттандыру саласындағы сарапшылардың пікірінше, заңсыз жарнама мәселесі көптеген қалалар үшін әлі де өзекті. Тауарлар мен қызметтерді жарнамалайтын хабарландырулар көбінесе аялдамаларға, ғимараттардың қасбеттеріне және жарық бағаналарына рұқсатсыз ілінеді. Нәтижесінде қалалық орта біртіндеп өзінің эстетикалық келбетін жоғалтып, қоғамдық кеңістіктер ретсіз ақпараттық алаңға айналады.
Ұйымдастырушылардың айтуынша, мұндай шаралар алдағы уақытта да жалғасады. Ал жастардың белсенді қатысуы заманауи әрі жайлы қалалық ортаны қалыптастыруға маңызды үлес қоспақ.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан халқы референдум барысында ерекше ықыласпен дауыс беріп жатыр - Түркі мемлекеттерінің ұйымының өкілі
Еліміздің жаңа Конституциясын қабылдау бойынша республикалық референдумға Түркі мемлекеттері ұйымының өкілдері байқаушы ретінде қатысты. Ұйымның бас хатшысының орынбасары Омер Коджаман "Референдум - 2026" онлайн марафоны аясында ОКҚ алаңында өткен брифингте сөз сөйлеп, дауыс беру процесінің қалай өтіп жатқаны жайлы пікірін білдірді, деп хабарлайды ҚР Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің баспасөз қызметінен.
Біз Астана қаласында Референдум барысын бақыладық. Жалпы, референдум барысын қадағалау кезінде шараның халықаралық стандарттарға сай және өте жоғары деңгейде өтіп жатқанына куә болдық", - деді спикер.
Ол референдумды бақылау барысында халықтың дауыс беруге ерекше ықыласпен қатысып жатқан байқағанын айтты.
Бұл - Қазақстан үшін өте маңызды құжат. Елдің мемлекеттік басқару жүйесінде үлкен өзгерістер орын алуда. Парламенттің атауы өзгеріп, дәстүрлі түрде "Құрылтай" деп аталуда. "Вице-президент" деген лауазым енгізіледі. Дауыс беру Қазақстанның заңнамасына, халықаралық стандарттарға толықтай сай өтіп жатқанын байқадық", - деді О. Кодджаман.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Вокзалдарда мүгедектігі бар жолаушыларға арналған жаңа сүйемелдеу қызметі іске қосылды
Сурет: railways.kz
Ұлттық тасымалдаушы "ҚТЖ" ҰК" АҚ-ның "Магистральдық желі дирекциясы" филиалымен бірлесіп, мүгедектігі бар жолаушыларға арналған жаңа сүйемелдеу қызметін іске қосты. Аталған сервис вокзал қызметкерлерінің көмегін алдын ала рәсімдеуге мүмкіндік беріп, жолаушыны автокөліктен вагонға дейін және кері бағытта, сондай-ақ, вокзал аумағында толық сүйемелдеуді қамтамасыз етеді, деп хабарлайды railways.kz.
Теміржол көлігімен сапарлау кезінде көмек алу өтінімін bilet.railways.kz сайтында рәсімдеуге болады.
Қазіргі таңда қызмет арнайы арбалармен жабдықталған 57 вокзалда қолжетімді. Егер таңдалған вокзалда қызмет уақытша көрсетілмесе, билет рәсімдеу кезінде тиісті опциялар көрінбейді.
Қызметті рәсімдеу үшін:
1. bilet.railways.kz сайтынан билет сатып алу;
2. Сатып алу барысында "Мүгедек" опциясын таңдап, ЖСН мен мүгедектік туралы анықтаманың нөмірін көрсету;
3. Қажетті көмек түрлерін белгілеу.
Қолжетімді көмек түрлері:
- пойыз жөнелтілер алдында вокзал қызметкерінің сүйемелдеуі;
- пойыз жөнелтілер алдында арнайы арба ұсыну;
- пойыздан түсу кезінде вокзал қызметкерінің сүйемелдеуі;
- пойыздан түсу кезінде арнайы арба ұсыну.
Өтінімді алдын ала рәсімдеу вокзал қызметкерлеріне дер кезінде дайындалып, жолаушыға сапардың барлық кезеңінде уақтылы әрі толыққанды көмек көрсетуге мүмкіндік береді.
Айта кетейік, мүмкіндігі шектеулі жолаушылар үшін жол жүруге жеңілдікті шарттар қарастырылған:
- әлеуметтік маңызы бар бағыттарда - 50% жеңілдік;
- коммерциялық "Тальго" пойыздарында арнайы купелерге, оның ішінде ілесіп жүретін адамға арналған орынға - 50% жеңілдік.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алматыда сот шешімімен тұрғын үйдің бір қабаты сүрілді
Сурет: gov.kz
Қала құрылысын бақылау басқармасының өкілдері Шақшақ-Жәнібек көшесі, 3 мекенжайында орналасқан тұрғын үйдің үшінші қабатының сүрілгенін айтты, деп хабарлайды Алматы қаласының әкімдігінің баспасөз қызметінен.
Жоспардан тыс тексеру барысында меншік иесі (жеке тұлға) рұқсатсыз тұрғын үйді қайта жаңғыртып, жалпы аумағы шамамен 200 шаршы метр болатын үшінші қабатты салғаны анықталды. Меншік иесіне қатысты әкімшілік шаралар қолданылып, анықталған заңбұзушылықтарды белгіленген мерзімде жою туралы нұсқама берілді.
Меншік иесі нұсқама талаптарын орындамағандықтан, басқарма Медеу аудандық сотына үшінші қабатты бұзу туралы талап арыз берді.
2025 жылы 22 тамызда сот шешімімен талап арыз қанағаттандырылды.
Сот шешімін орындау үшін меншік иесі нысанды бұза бастады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстанда Нипах вирусын жұқтыру жағдайлары тіркелген жоқ
Қазақстан Республикасында Нипах вирусын жұқтыру, сондай-ақ оны ел аумағына әкелу жағдайлары тіркелген жоқ. Қазіргі уақытта елдегі эпидемиологиялық жағдай тұрақты және бақылауда, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің баспасөз қызметінен.
Сонымен қатар, профилактика мақсатында және Үндістандағы Нипах вирусы бойынша эпидемиологиялық жағдайға байланысты ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Мемлекеттік шекара арқылы барлық өткізу пункттерінде санитариялық-карантиндік бақылауды күшейтті.
Үндістаннан және ауру тіркелген Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа елдерінен келген адамдарға ерекше назар аударылады. Осы инфекция бойынша қолайсыз елдердің тізбесі тұрақты негізде қайта қаралады және жаңартылады.
Медициналық ұйымдар инфекцияны әкелу мүмкін болған жағдайда дайындыққа келтірілді. Шұғыл медициналық көмек және инфекциялық стационарлар бригадаларының дайындығы қамтамасыз етілді, дәрілік заттардың, жеке қорғану құралдарының және дезинфекциялау құралдарының азайтылмайтын қорлары қалыптастырылды.
Инфекцияның таралуының профилактикасы мақсатында эндемиялық елдерге сапар шегуді жоспарлап отырған азаматтарға жеке профилактика шараларын сақтау және қайтып келгеннен кейін аурудың белгілері пайда болған кезде дәрігерге болу елі туралы хабарлай отырып, дереу медициналық көмекке жүгіну ұсынылады.
Анықтама:
Нипах вирусы зооноздық инфекцияларға жатады және адамдарға жануарлардан, соның ішінде жарқанаттар мен шошқалардан, сондай-ақ жұқтырған адаммен тығыз байланыста болады. Ластанған тағамдар мен сусындар арқылы берілуі мүмкін.
Ауру жоғары температурамен, бас ауруымен, жалпы әлсіздікпен, ал ауыр жағдайларда орталық нерв жүйесінің зақымдалуымен және пневмонияның дамуымен бірге жүруі мүмкін.
Бүгінгі күні Нипах вирусына қарсы арнайы емдеу және мақұлданған вакцина жоқ, медициналық көмек симптоматикалық болып табылады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Алматыда ірі заңсыз нысан сот шешімімен бұзылып жатыр
Сурет: gov.kz
Нүсіпбеков көшесі, 51 мекенжайында орналасқан төрт қабатты заңсыз ғимарат бұзылып жатыр. Бұл туралы Алматының Қала құрылысын бақылау басқармасының өкілдері айтты, деп хабарлайды Алматы қаласының әкімдігінің баспасөз қызметінен.
Бұған дейін нысан иесіне қатысты әкімшілік шаралар қабылданып, ғимаратты өз еркімен бұзу туралы нұсқама берілген. Алайда нұсқама талаптары орындалмаған.
2025 жылы 8 мамырда Алматы қаласының Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты Қала құрылысын бақылау басқармасының талап-арызын қанағаттандырып, нысанды бұзу туралы шешім шығарды. Сот шешімі орындалуы үшін Әділет департаментіне жолданған.
Бүгін сот орындаушыларының қатысуымен нысанды бұзу жұмыстары басталды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.