Мәжіліс ғалымдарға академиялық еркіндік беретін заң жобасын талқылайды
Сурет: Depositphotos
Бүгін Мәжілістің жалпы отырысы өтеді. Онда депутаттар ғылым мәселелері жөніндегі заң жобасын талқылап, Қазақстан мен Аустрия Үкіметтері арасындағы заңсыз жүрген адамдарды реадмиссиялау туралы келісімді ратификациялауы мүмкін, деп хабарлайды Kazinform агенттігі.
Сонымен Мәжіліс бірінші оқылымда депутаттар бастамашы болған ғылым мәселелері жөніндегі заң жобасын қарайды. Бұл құжатта ғалымдар мен ғылыми қызметкерлердің мәртебесін айқындау, олардың академиялық еркіндігі мен шығармашылық еркіндігін, құқықтарының кепілдіктерін бекіту, сондай-ақ ғылыми қызмет бағыттарын өз бетінше жоспарлау және таңдау құқығы қамтылып отыр.
Сонымен қатар профессорлық-оқытушылық құрамға шамадан тыс аудиториялық жүктемені шектеу енгізіледі. Ғылыми зерттеу жүргізу мерзімдерін бекіту, оларды қаржыландыру тәртібі, сондай-ақ оқушыларға олимпиадалар мен ғылыми жобалар конкурстарына дайындалу үшін ғылыми инфрақұрылымды пайдалану құқығын беру жөніндегі нормалар ұсынылады. Заң жобасында композиттік қызметті енгізу есебінен дәрілік заттарды тіркеудің жеңілдетілген және жеделдетілген тәртібін енгізу, референс-зертханаларды реттеу тәртібін айқындау және өзге де нормалар көзделеді.
Сондай-ақ жалпы отырыста депутаттар 2025 жылғы 28 ақпанда Астанада қол қойылған Қазақстан мен Аустрия Үкіметтері арасындағы заңсыз жүрген адамдарды реадмиссиялау және транзиттеу туралы келісімді ратификациялау туралы келісімді қарайды. Бұл келісімді Мәжіліс 4 ақпан күні жұмысқа алған болатын. Сол кезде Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің төрағасы Снежанна Имашева 2025 жылғы 28 ақпанда Астана қаласында рәсімделгенін айтты.
- Келісім Қазақстан мен Аустрия аумақтарында ұлттық заңнаманы бұзған адамдарды қабылдау және транзиттеу мәселелерін реттейді. Келісімді ратификациялау екі ел арасындағы ынтымақтастықтың қолайлы жағдайларын қамтамасыз етеді және заңсыз көші-қонға қарсы күрестің тиімділігін арттырады. Келісім Қазақстан Республикасының халықаралық шарттар туралы заңына сәйкес ратификациялауға жатады, - деген еді Мәжіліс депутаты.
Бұдан бөлек, депутаттар әскери қызметшілердің құқықтық жағдайын, қорғаныс және әскери қызметті, педагог мәртебесі мен білім беруді жетілдіру, сондай-ақ педагог мәртебесі бөлігінде әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске өзгерістер енгізу мәселелері туралы жаңа заң жобаларын жұмысқа алады.
Айта кетейік, бұған дейінгі Мәжілістің жалпы отырысында депутаттардың бастамасымен әзірленген "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне газбен жабдықтау және газды үнемді тұтыну мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды.
- Бүгінгі таңда газ саласы Қазақстан үшін бір мезгілде үш маңызды міндетті атқарып отыр. Біріншіден, тауарлық газ - шектеулі әрі стратегиялық ресурс, оны тиімсіз пайдалану болашақта энергетикалық және экономикалық тәуекелдерге әкелуі мүмкін. Бүгінгі таңда елімізде газдың ресурстық базасы шамамен 3,8 трлн текше метрді құрайды. ал жылдық өндіру көлемі 60 млрд текше метрдің айналасында, - деді заң жобасын таныстырған мәжілісмен Еділ Жаңбыршин.
Оның айтуынша, екіншіден, елімізде газ көмірге қарағанда экологиялық тұрғыдан анағұрлым таза энергия көзі ретінде климаттық күн тәртібіндегі міндеттерді орындауда маңызды рөл атқарады.
- Үшіншіден, бұл - елді газдандыру арқылы азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру және өңірлер арасындағы әлеуметтік теңгерімді қамтамасыз ету құралы. Газдың жылдық өндіру көрсеткіштер сырттай жеткілікті көрінгенімен, бүгінгі күні мемлекеттің ішкі тұтыну көлемі 21,6 млрд текше метрге жетті. Қазіргі таңда елімізді газдандыру деңгейі 64,2 пайызды құрап отыр, - деді ол.
Депутаттың айтуынша, заң жобасын Мәжіліс қабылдаған жағдайда Жергілікті атқарушы органдарға автогаз құю станцияларының шекті санын белгілеу құқығы беріліп,газ тұтыну нормадан асқан жағдайда баға белгілеуде сараланған тәсіл қолданылылады.Газды есепке алудың бірыңғай цифрлық жүйесі қалыптастырылып,жаңа автогаз құю станциялары сыйымдылықтарды жер астына орналастыруға міндеттеледі.
Сонымен қатар депутаттар Қазақстан мен Перу Республикасының ынтымақтастығына қатысты үш заңды қабылдады.
Бірінші қабылданғаны - "Қазақстан мен Перу арасындағы қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы" Заң. Шарттың негізгі мақсаты - тараптардың өзара ынтымақтастығы мен қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек арқылы қылмыстың алдын алу, тергеу, қылмыстық қудалау және жолын кесу тиімділігін арттыру.
Мәжілістің Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мәліметінше, құжат аясында өзара құқықтық көмек ақпарат беруді, адамдарды анықтауды, іздестіруді, тінтуді және жауап алуды, сараптама жүргізуді, дәлелдемелер беруді, сондай-ақ тараптардың ұлттық заңнамаларында көзделген көмектің басқа да нысандарын қоса алғанда, бірқатар шараны іске асыруды көздейді.
Екіншісі - "Қазақстан мен Перу арасындағы сотталған адамдарды беру туралы шартты ратификациялау туралы" Заң.
Шарттың негізгі мақсаты - бас бостандығынан айыруға сотталған адамдарды өздері азаматтары саналатын мемлекетте жазасын өтеу үшін беру тәртібі мен шарттарын айқындау мәселелерінде тиімді ынтымақтастық орнату. Құжат бойынша бір тараптың аумағында сотталған адам белгіленген жазаны өтеу үшін екінші тараптың аумағына берілуі мүмкін.
Қабылданған үшінші құжат - "Қазақстан мен Перу арасындағы ұстап беру туралы шартты ратификациялау туралы" Заң.
Шарт тараптардың аумағында жүрген, ұстап беруге алып келетін қылмыстары үшін қылмыстық қудалау мақсатында немесе соттың заңды күшіне енген үкімін орындау үшін іздеуде жүрген кез келген адамды ұстап беру бөлігінде мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты орнатуға бағытталған. Құжатта адамдарды ұстап берудің және одан бас тартудың нақты негіздері қарастырылады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Жыл басынан бері қазақстандықтарға 395 млрд теңгеден астам сомасында зейнетақы төленді
Сурет: Depositphotos
Жыл басынан бері республикалық бюджеттен 395,2 млрд теңге сомасына зейнетақы төленді, оның ішінде базалық зейнетақы төлеуге - 131,3 млрд теңге, ынтымақты зейнетақы төлеуге - 263,9 млрд теңге қарастырылды, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің баспасөз қызметінен.
2026 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша зейнеткерлер саны - 2 млн 538 мың адам.
2026 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша жиынтық зейнетақының орташа мөлшері 157 843 теңгені құрады, оның ішінде ынтымақты зейнетақы мөлшері - 103 931 теңге, базалық зейнетақы - 53 912 теңге.
2018 жылғы 1 шілдеден бастап мемлекеттік базалық зейнетақы төлемі зейнетақы жүйесіндегі өтілін ескере отырып, әр алушыға жеке тағайындалатынын еске саламыз.
Бұл ретте 1998 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ынтымақты жүйеде жұмыс істеген уақыты, сондай-ақ міндетті зейнетақы жарналары (бұдан әрі - МЗЖ) төленген кезеңдер зейнетақы жүйесіндегі еңбек өтіліне қосылады.
Егер азаматтың зейнетақы жүйесіндегі өтілі 10 жыл немесе одан аз болса, сондай-ақ мүлде жоқ болса, базалық зейнетақы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 70%-на тең болса, содан кейін 10 жылдан асқан әр жыл үшін оның мөлшері 2 %-ға артады. Ал егер сіздің өтіліңіз 20 жыл болса, базалық зейнетақы төменгі күнкөріс деңгейінің 90 %-ын құрайды. Еңбек өтілі 34 жыл немесе одан көп болса, күнкөріс деңгейінің ең жоғарғы мөлшерінде яғни 118% белгіленеді.
Егер бір ай ішінде міндетті зейнетақы жарналары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына бірнеше рет аударылса, жинақтаушы жүйеге қатысу мерзімі бір айды құрайды.
Осылайша міндетті зейнетақы жарналары неғұрлым тұрақты және толық көлемде аударылатын болса, зейнет жасына жеткенде базалық зейнетақы төлемдерінің мөлшері соғұрлым көп болады.
Өз кезегінде азаматтың жасына байланысты зейнетақы төлемдерінің мөлшері 1998 жылғы 1 қаңтардағы жұмыс өтіліне (кем дегенде 6 ай қажет) және зейнеткерлікке дейінгі кезеңдегі орташа айлық табысына байланысты болады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Азық-түлік келісімшарт корпорациясы тікелей сатып алу бағдарламасы бойынша дәнді және майлы дақылдарды қабылдауды жалғастыруда
Сурет: gov.kz
Салық заңнамасының өзгеруі және агроөнімге ішкі бағалардың құбылмалылығы мемлекеттік қолдау шараларының маңызын күшейтеді. Осыған байланысты Азық-түлік келісімшарт корпорациясы 2024-2025 жылдары астық және майлы дақылдарды ең көп сұранысқа ие тетіктердің бірі - тікелей сатып алу бағдарламасы бойынша қабылдауды жалғастыруда, деп хабарлайды ҚР ҚМА баспасөз қызметінен.
Бағдарлама шеңберінде жіберілген өтінімдер басым тәртіппен қаралады. Өнім берушілер жедел ресімдеуге және жедел қаржыландыруды алуға үміттене алады, бұл фермерлерге көктемгі егіс жұмыстарына уақтылы дайындалуға мүмкіндік береді.
2026 жылы сатып алынатын дақылдардың тізбесі кеңейтілді. Бидай мен арпадан басқа ұлттық оператор күнбағыс, майлы зығыр және қарақұмық қабылдайды. Дақылдар желісін кеңейту агроқұрылымдардың көбірек санын қамтуға және егіс алқаптарын әртараптандыруды ынталандыруға мүмкіндік береді.
2026 жылғы 16 ақпандағы жағдай бойынша аграршылар Азық-түлік келісімшарт корпорациясының ресурстарына 114 мың тонна астық өнімін жөнелтті. Ең үлкен көлем Ақмола облысының шаруашылықтарынан - 43,7 мың тонна, Солтүстік Қазақстан облысынан - 40 мың тонна және Қостанай облысынан - 24,2 мың тонна сатып алынды.
Ұлттық оператордың және оның үлестес құрылымдарының қаржыландыру құралдары бойынша қолданыстағы немесе ұзартылған міндеттемелері жоқ фермерлер мен агроқұрылымдарға қатысуға рұқсат етіледі.
Тікелей сатып алу бағдарламасы мемлекеттік астық резервін толықтыру және жем-шөп қорын қалыптастыру үшін іске асырылады. Азық-түлік келісімшарт корпорациясының басқаруында жыл сайын 2 млн тоннаға жуық мемлекеттік және коммерциялық астық бар, оның 500 мың тоннасы - мемлекеттік резерв, 200 мың тоннасы - жемдік қор. Қорлардың болуы маусымдық және баға ауытқуларын тегістеуге, ішкі нарықтағы тапшылықтың алдын алуға және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын өндіру үшін шикізаттың тұрақты жеткізілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Тікелей сатып алу тетігі ауыл шаруашылығы өнімдерін әділ бағамен кепілдендірілген өткізуді қамтамасыз етеді және делдалдарды "өндіруші - сатып алушы" тізбегінен шығарады. Осының арқасында фермерлер рентабельділікті сақтайды және одан әрі дамуды жоспарлауға мүмкіндік алады, ал мемлекет азық-түлік нарығының тұрақтылығын сақтайды.
Бағдарламаға қатысуға өтінімдерді Азық-түлік келісімшарт корпорациясының өңірлік өкілдіктері қабылдайды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстан су қоймаларында тасқын суды қабылдауға арналған бос сыйымдылық 14,3 млрд текше метрді құрайды
Сурет: Depositphotos
Су тасқыны кезеңіне дайындық аясында Су ресурстары және ирригация министрлігі Қазақстанның солтүстік, орталық, батыс және шығыс өңірлеріндегі су қоймаларында бос сыйымдылықты қамтамасыз ету жұмыстарын жүргізіп жатыр. Ал оңтүстік аймақтардағы су қоймалары су жинау режимінде жұмыс істеуді бастап кетті, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің баспасөз қызметінен.
Қазіргі уақытта елдің солтүстігіндегі ірі су қоймалары орта есеппен 70%-ға, орталық өңірлерде - 68%-ға толған. Батыс өңірлерде бұл көрсеткіш 48%-ды, шығыс өңірлерде 86%-ды құрайды. Бүгінде республикадағы ірі су қоймаларындағы жалпы бос сыйымдылық 14,3 млрд текше метрден асады. Күтілетін су көлемі 9,1-13,9 млрд текше метр көлемінде болжанып отыр.
Сонымен қатар шекаралас мемлекеттермен бірлескен жұмыс жүргізіліп жатыр. Атап айтқанда, Ресей Федерациясымен бірлесіп су тасқыны кезінде өзара іс-қимыл жасау үшін 2025 жылы арнайы жұмыс тобы құрылды. Осы айдың басында жұмыс тобының төртінші отырысына дайындық мәселелері талқыланған жиын өтті. Жайық өзені бассейніндегі су көлеміне қатысты нақты болжам наурыз айының басында ұсынылады. Ресей тарапының алдын ала деректеріне сәйкес, тасқын кезеңінде Ирикла су қоймасынан секундына 200 текше метрден аспайтын көлемде су жіберу жоспарланып отыр.
Қытай Халық Республикасымен бірлесіп трансшекаралық судың сапасын бақылау және жедел ақпарат алмасу жүйесі жұмыс істейді. Бұл жүйе белгілі гидрологиялық бекеттер бойынша оқу-жаттығулар өткізуді және байланыс арналарының жұмысын тексеруді қамтиды.
Гидротехникалық құрылысжайларға тексеру жүргізілді. Пайдаланушы ұйымдарға тасқын суды қауіпсіз өткізу бойынша ұсынымдар берілді. Осы ұсынымдарға сәйкес, 39 гидротехникалық нысанда жөндеу жұмыстары жүргізілді. Абай облысындағы Шар су қоймасында, Шымкент қаласындағы "Ақжар" су қоймасында, Ақтөбе облысындағы "Шолақ" бөгетінде күрделі жөндеу жұмыстары аяқталды. Сонымен қатар Қостанай облысының Степное ауылындағы бөгетке реконструкция жүргізілді.
Гидротехникалық құрылысжайлардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі негізгі талаптардың бірі - көпфакторлы тексерулер жүргізу. 2025 жылы осындай тексерулер 56 гидротехникалық нысанда өткізілді.
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, елдің 10 облысында коммуналдық гидротехникалық нысандарды пайдалану және басқару жөніндегі мамандандырылған ұйымдар құрылып, олардың жалпы саны 16-ға жетті. Қазіргі таңда бұл мекемелерде 1193 адам жұмыс істейді, 846 нысанға қызмет көрсетіледі.
Өзен арналарының су көлемі артатын кезеңге дайындалуы үшін 2025-2027 жылдарға арналған елді мекендерге жақын орналасқан өзен учаскелерін қалпына келтіру жөніндегі Жол картасы әзірленді. Бүгінге дейін өзен арналарының 166,98 шақырымы тазартылып, тереңдетілді. Оның ішінде 15 шақырым - Абай облысында, 126,6 шақырым - Атырау облысында, 17,8 шақырым - Ақмола облысында, 4,4 шақырым - Қарағанды облысында, 2,1 шақырым - Қостанай облысында, 1,08 шақырым - Солтүстік Қазақстан облысында. Биыл 6 облыста жалпы ұзындығы 192,55 шақырымды құрайтын учаскелерде санация жұмыстары жүргізіледі деп жоспарланып отыр.
Көктемгі су тасқынына дайындық белсенді түрде жүргізіліп жатыр. Арнайы техника мен инертті материалдар әзірленіп, шекаралас елдермен деректер алмасу жолға қойылды. Әр 10 күн сайын су қоймаларының оңтайлы жұмыс режимі есептеледі. Қабылданған шаралар су шаруашылығы нысандарының тасқын суды қабылдауға және қауіпсіз өткізуге дайындығын қамтамасыз етеді. Министрлік су шаруашылығы жағдайына күнделікті мониторинг жүргізіп отыр. Әкімдіктермен бірлесіп, тасқын қаупін азайту және халық пен инфрақұрылым қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша жүйелі жұмыс жалғасуда", - деді Су ресурстары және ирригация бірінші вице-министрі Нұрлан Алдамжаров.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
ІІМ өкілі балалардың жолдағы қауіпсіздігін күшейту қажеттігін еске салды
Сурет: Depositphotos
Балалар - жол қозғалысына қатысушылардың ең осал санаттарының бірі. Жыл сайын жүргізілетін түсіндіру жұмыстарына қарамастан, балалардың қатысуымен болатын жол-көлік оқиғалары мәселесі өзекті күйінде қалып отыр. Бұл туралы ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитеті төрағасының орынбасары Ғалым Сарғұлов мәлімдеді, деп хабарлайды ҚР Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің баспасөз қызметінен.
Оның айтуынша, өткен жылы жол-көлік оқиғалары салдарынан 285 бала қаза тапты.
Зардап шеккен кәмелетке толмағандардың жартысынан астамы көлік құралдарының жолаушылары болған. Қалғандары - жаяу жүргіншілер, оның ішінде велосипедшілер, самокат пайдаланушылар және мопед жүргізушілері. Көп жағдайда зардап шеккен балалар ересектер тарапынан тасымалдау қағидаларының бұзылуымен, яғни арнайы балалар құрылғыларынсыз немесе қауіпсіздік белдігін тақпай тасымалданған", - деді спикер ОКҚ алаңында өткен баспасөз конференциясында.
Ведомство өкілінің сөзінше, жаяу жүргіншілер қауіпсіздігіне ерекше назар аудару қажет. Алайда жол-көлік оқиғаларының себептері ретінде кәмелетке толмағандардың белгіленбеген жерден немесе тыйым салынған бағдаршам белгісінде жолды кесіп өтуі жиі тіркеледі. Қараңғы уақытта жүргізушілерге жаяу жүргіншілерді байқау қиынырақ, әсіресе киімінде жарық шағылыстыратын элементтер болмаған жағдайда.
Балалардың қауіпсіздігі туралы неғұрлым көп ақпарат берілсе, соғұрлым біз оларды қорғай аламыз. Қалай әрекет ету керек, кімге сенуге болады, қиын жағдайда кімнен көмек сұрау қажет - осының бәрін түсіндіру баланың игілігіне қызмет етеді. Тек бірлесіп әрекет ету арқылы ғана балалар үшін қауіпсіз орта қалыптастыра аламыз", - деді Комитет төрағасының орынбасары.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.