Қазақстан Энергетика министрлігі бензин мен дизель отынының шекті бағасын көтеруді жоспарлап отыр
Бұйрықтың тиісті жобасы бүгін жарияланады
Астана. 3 сәуір. KAZAKHSTAN TODAY - Қазақстан Энергетика министрлігі АИ-92, АИ-93 бензині мен дизель отынының шекті бөлшек бағасын көтеруді жоспарлап отыр. Бұл туралы ОКҚ брифингінде энергетика министрінің міндетін атқарушы Болат Ақшолақов мәлімдеді.
Министрдің міндетін атқарушының айтуынша, бұйрықтың тиісті жобасы бүгін жарияланады.
Мұндай жағдайда шекті бөлшек сауда бағаларын көтеру арқылы Қазақстан мен көрші елдер арасындағы жанар-жағармай бағасының айырмасын төмендету қажет. Сондықтан біз күрделі, бірақ сонымен бірге қажетті қадамға баруымыз керек - шекті бөлшек сауда бағасын көтеру", - деді Ақшолақов.
Атап айтқанда, энергетика министрлігі басшысының м.а. есептегендей, АИ-92 және АИ-93 маркалы бензин бағасын литріне 182-187 теңгеден 205 теңгеге дейін арттыру қажет. Бұл ретте өсім 11% құрайды.
Дизель отынына бағаны орта есеппен 20%-ға көтеру ұсынылады - литріне 230-260 теңгеден 295 теңгеге дейін.
Егер баға айырмашылығын қазір қысқартпасақ, жақын арада біз жанармай тапшылығына тап боламыз. Сонымен қатар, бұл саланы одан әрі дамыту жолдарын жауып, елдің энергетикалық қауіпсіздігіне қауіп төнеді", - деп түйіндеді спикер.
03.04.2023, 16.50 толықтырылды
Ведомство басшысы жанар-жағармай ішкі нарығындағы ағымдағы жағдай туралы айтып берді.
Үш мұнай өңдеу зауытында жаңғырту жұмыстары аяқталғаннан кейін мұнай өңдеу көлемі 3 млн тоннаға өскен. Қазір жылына шамамен 17 млн тонна шикі мұнай өңделеді. Соңғы бес жылда біз бензин шығару көлемін 70%-ға, яғни бұл 3 млн-нан 5 млн тоннаға дейін, дизель отынын өндіруді 30%-ға - 4 млн нан 5,2 млн тоннаға дейін өсірдік. Қазақстан өткен жылы дизель отынын шығару бойынша рекордты көрсеткіш - 5,2 млн тоннаға қол жеткізсе де, қазіргі кезде еліміздің бірқатар өңірінде дизель отынының тапшылығы байқалып отыр. 350 мың тонна көлеміндегі тапшылықты қымбат бағадағы импорттық отынмен жабуға мәжбүр болғанбыз", - деді Б. Ақшолақов.
Оның сөзінше, нарықтағы дизельге сұраныстың тұрақты өсу себебінің негізгі факторларының бірі - транзиттік көлік ағыны, бұдан басқа, Қазақстаннан шетелге "сұр" схема бойынша алып кетіп жатқан экспорт.
Қазақстанда дизель отынының тапшылығының басты себебі - бағадағы диспропорция. Қазақстан әлемдегі жанармайы арзан он елдің қатарына кіреді және отандық отын бағасы көрші елдермен салыстырғанда айтарлықтай арзан. Мысалы, Ресейде дизель отынының бағасы орташа есеппен алғанда бір литрі үшін 345 теңге, яғни біздің нарықтағы бағадан 45%-ға қымбат. Қырғызстандағы баға 64%-ға жоғары, яғни литріне 390 теңге, Өзбекстандағы бағасы біздегімен салыстырғанда екі есеге қымбат - литріне 480 теңге", - деп атап өтті Энергетика министрлігінің басшысы.
Сонымен қатар, оның айтуынша, көрші елдердегі жағдай біздің ішкі жанар-жағармай нарығына айтарлықтай әсер етеді. Мысалы, өткен жылдың наурыз айында Ресей Федерациясындағы дизель отынының бөлшек сауда бағасы Қазақстанның ішкі нарығындағы баға деңгейіне дейін төмендеген. Нәтижесінде, Ресеймен шекаралас жанармай құю станцияларында жанармай сатылымы айтарлықтай төмендеді, өйткені баға тепе-теңдігіне байланысты оны біздің елден шығаруға қызығушылық жоғалды.
Бірақ бір айдан кейін көрші елдер мен Ресейде бөлшек сауда бағасының күрт өсуі байқалды. Нәтижесінде, күзде дизель отыны өндірісінің ұлғаюына қарамастан, біз оның тапшылығына тап болдық", - деді энергетика министрінің міндетін атқарушы.
Биыл бағаның айырмашылығы сақталып отыр. Қорытындылай келе, наурыз айында біз өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 15% құрайтын тұтынудың өскенін көріп отырмыз, деді спикер.
Мұндай жағдайда дизель отыны басқа елдерге және одан да көп көлемде әкетіледі. Біз 850 мың тонна көлемінде дизель отынының тапшылығына тап болуымыз мүмкін", - деді энергетикалық ведомство басшысының м.а.
Сонымен қатар, ол егер бұрын тапшылық өндіріс көлемін ұлғайту есебінен жабылса, қазір МӨЗ өз мүмкіндіктерінің шегінде жұмыс істеп жатқанын атап өтті. Спикердің айтуынша, алдағы 6 жылда дизель отыны мен жанар-жағармай өндірісінің көлемінің едәуір ұлғаюына сенім артуға болмайды, өйткені осы кезеңде Шымкент МӨЗ-ін қайта құру жобасы жүзеге асырылатын болады.
Осылайша, Қазақстан өзінің арзан отынымен басқа елдердің экономикасын өзінің ұлттық мүдделеріне нұқсан келтіре отырып, іс жүзінде субсидиялап отыр, деп түйіндеді Б. Ақшолақов.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
Үкімет Каспийді зерттеуге және сақтауға 1,1 млрд теңге бөлді
Сурет: primeminister.kz
Президенттің Каспийді кешенді зерделеу және сақтау, сондай-ақ өңірдің экологиялық тұрақтылығын қолдау жөніндегі тапсырмаларын орындау шеңберінде Үкімет резервінен "Каспий теңізі Қазақ ғылыми-зерттеу институты" АҚ-ға 1,1 млрд теңге бөлінді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен
Тиісті Қаулыға Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойды.
Қаржыландыру институттың ғылыми әлеуетін жақсартуға ықпал етеді. Қаражатқа теңізде мониторинг жүргізу үшін негізгі жабдықтарды сатып алу және гидробиологиялық және гидрохимиялық зертханаларды жарақтандыру жоспарлануда, бұл теңіздің қазақстандық секторында болып жатқан процестер туралы өзінің ғылыми-негізделген базасын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Бүгінгі таңда ҒЗИ тиімді шараларды әзірлеу үшін халықаралық ғылыми қоғамдастыққа белсенді интеграциялануда, Каспий маңы елдерінің университеттері мен ғылыми-зерттеу орталықтарының қауымдастығына кірді.
Осы қаулыны жүзеге асыру үшін Экология және табиғи ресурстар министрлігіне барлық қажетті шараларды қабылдау, Қаржы министрлігіне бюджет қаражатының мақсатты пайдаланылуына қатаң бақылауды қамтамасыз ету тапсырылды.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Шымкентте фармацевтикалық өндірісті кеңейту үшін 39,5 млрд теңге жеке инвестициялар бағытталады
Сурет: primeminister.kz
Мемлекет басшысының фармацевтика саласындағы отандық өндірістің үлесін ұлғайту жөніндегі тапсырмалары шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі Денсаулық сақтау министрлігі мен "Химфарм" АҚ арасында "Халықты неғұрлым қолжетімді дәрілік препараттармен қамтамасыз ету және Қазақстан Республикасының фармацевтика индустриясындағы отандық дәрі-дәрмек өндірісінің үлесін ұлғайту" жобасы бойынша жасалған Инвестициялар туралы келісімді мақұлдады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Тиісті қаулыға ҚР Премьер-министрі Олжас Бектенов қол қойды.
Жоба қазақстандық тауар өндірушілердің үлесін арттыруға, елдің дәрілік қауіпсіздігін нығайтуға және инвестицияларды тартуға бағытталған.
Келісім Шымкент қаласындағы Polpharma Santo компаниясында 300 жаңа жұмыс орнын аша отырып, ірі инвестициялық жобаның жаңа кезеңінің басталуына жол ашты. Жеке инвестициялардың жалпы көлемі ғылыми зерттеулерді дамытуға бағытталған қаражатты қоса алғанда 39,5 млрд теңгені құрайды. Жаңа өндірістің бірінші кезеңін іске қосу 2029 жылдың соңына жоспарланып отыр.
Жаңа өндірістік қуаттар онкологиялық, жүрек-қан тамыр, инфекциялық және созылмалы ауруларды, соның ішінде туберкулезді емдеуге арналған 38 түрлі дәрілік затты шығаруға мүмкіндік береді. Өндіріс халықаралық сапа стандарттарына сәйкес келеді.
Жоба мемлекеттің стратегиялық міндеттеріне сәйкес келеді, саланың тұрақты технологиялық базасын қалыптастырады, халық үшін дәрілік заттардың сапасы мен қолжетімділігін қамтамасыз етуге, сондай-ақ экспорттық әлеуетті нығайтуға бағытталған.
Жалпы алғанда, фармацевтикалық өнімдер өндірісі саласында 316,3 млрд теңге сомасына 6 инвестициялық келісім жасалды, бұл саланың кезең-кезеңімен дамып келе жатқанын, инвестициялық тартымдылығының артуын, өндірісті локализациялау үшін орнықты базаның қалыптасуын және елдің дәрілік қауіпсіздігінің нығаюын көрсетеді.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Үкімет өңірлердегі әлеуметтік маңызы бар тауарлардың бағасын талқылады
Өткен сенбіде Премьер-министрдің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринның төрағалығымен әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының (ӘМАТ) бағасы талқыланды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Ақпан айының басынан бері бағаның орташа өсу индексі 0,5%-ды құрады, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда екі есе төмен (1%).
Мемлекет басшысының инфляцияны тұрақтандыру жөніндегі тапсырмасын орындау аясында апта сайынғы кеңесте бағаның ең жоғары өсімі тіркелген өңірлердегі жағдайды мақсатты түрде қарау туралы шешім қабылданды. Жыл басынан бері мұндай өңірлер қатарында Маңғыстау облысы (ӘМАТ бойынша өсім - 2%) және Түркістан облысы (1,4%) аталып келеді.
Маңғыстау облысында бағаның ең жоғары өсімі қызанақ, сиыр еті, айран, сары май, картоп және басқа да бірқатар өнімдер бойынша тіркелді.
Өңірде ірі сүт өнімдерін өндіретін, ет өңдейтін, ұн және нан шығаратын кәсіпорындар жұмыс істейтіні сөз болды. Алайда өңірде көкөніс өндіретін кәсіпорындар жоқ. Баға өсімінің негізгі факторлары - күрделі логистика, азық-түлік өнімдерінің жергілікті жерде жеткіліксіз көлемде өндірілетіні және импортқа деген жоғары тәуелділік. Сонымен қатар көкөністі тұрақтандыру қорлары арқылы сату жұмыстары тиісті қарқында жүргізілмей отыр.
Вице-премьер өңірдің негізгі өндірушілері жол беріп отырған баға өсімінің себептеріне егжей-тегжейлі талдау жүргізіп, Сауда комитетіне және "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясымен бірлесіп тұрақтандыру шараларын әзірлеуді тапсырды.
Түркістан облысында бағаның орташа өсу индексі Маңғыстау облысымен салыстырғанда төмен. Өңірде тауық жұмыртқасын, сүт өнімдерін, көкөніс пен ет өндіретін ірі кәсіпорындар жұмыс істейді.
Кеңес барысында құс еті мен жұмыртқа өндірушілерге жемге арналған арзандатылған ұн қажеттігі айтылды. Бұл өнімнің өзіндік құнын төмендетіп, бағаны тұрақтандыруға мүмкіндік береді.
Вице-премьер "Азық-түлік келісімшарт корпорациясы" ұлттық компаниясына өңірді қажетті көлемде төмендетілген бағада астықпен қамтамасыз етуді тапсырды.
Апта сайын біз баға өсімі тіркелген өңірлерді мақсатты түрде қараймыз. Сауда комитеті жеткізу арналары мен әрбір әлеуметтік өнімді сату кезеңіне дейінгі бүкіл тізбекті жедел талдап, қымбаттаудың қай кезеңде туындайтынын және орталық деңгейде қандай шаралар қажет екенін анықтауы тиіс. Өңірлер баға өсімінің себептерін жедел анықтап, тиісті шешімдер қабылдауға міндетті", - деді Серік Жұманғарин.
Сондай-ақ кеңес қорытындысы бойынша вице-премьер барлық өңірлерге наурыз айының соңына дейін тұрақтандыру қорларындағы көкөніс қорын толық өткізуді, ал Сауда және интеграция министрлігіне наурыз айының екінші жартысынан бастап ерте пісетін көкөністердің жеткізілуін қамтамасы
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстанда өңдеу өнеркәсібінде жаңа жобаларды іске қосу жоспарлануда, бұл өндіріс көлемін $7,3 млрд-қа жеткізеді
ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев Үкімет отырысында республиканың өңдеу өнеркәсібінде іске асырылып жатқан негізгі жобалар туралы баяндады. Ол Мемлекет басшысының экономиканы әртараптандыру жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде Министрлік шикізатты терең өңдеуге және өндірістерді ішкі нарыққа бейімдеуге басымдық беріп, жүйелі жұмыс жүргізіп жатқанын хабарлады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Министр жыл сайын өңдеу өнеркәсібі жоғары өсім қарқынын көрсетіп келе жатқанын атап өтті.
2024 жылдан бастап сектордың үлесі тау-кен өндіру саласынан артып, секторлар арасындағы теңгерім өзгерді. Шикізатты ішкі нарықта өңдеу механизмі заң жүзінде бекітіліп, отандық тауар өндірушілер мен шикізат жеткізушілердің кооперациясы бастау алды. Осындай кооперциялардың айқын мысалы ретінде "Кайнар" аккумулятор зауытын келтіруге болады. Ол қорғасынды "Қазцинк" компаниясынан жеңілдікпен сатып алып, өндірілген аккумуляторларды ішкі нарыққа да, экспортқа да шығаруда. Сондай-ақ электротехникалық жабдықтар шығаратын отандық кәсіпорындар "Қазақмыс" пен "Қазақстан электролиз зауыты" өндіретін металдарды пайдаланады", - деді өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев.
Ведомство басшысының сөзінше "Qarmet" шығаратын металлопрокат "Silk Road Electronics" кәсіпорнына тұрмыстық техника өндіру үшін, сондай-ақ вагон жасау кәсіпорындарына жеткізіліп, оларды қажетті шикізатпен қамтамасыз етеді. Одан бөлек металл өңдеуші кәсіпорындар мен кабель зауыттары арасында шикізат жеткізу жөнінде келісімдер жасалды. Қолайлы инвестициялық жағдайлар электротехникалық машина құрастыруды дамытуға ықпал етті. Мысалы, "Silk Road Electronics" және "Almaty turmystyq tehnika" зауыттарында өндіріс көлемі өсті. Өткен жылы "Silk Road Electronics" зауытында "Samsung" техникасы өндірісі іске қосылды. Қара металлургия саласында Мемлекет басшысының тапсырмаларын жүзеге асыру аясында "Qarmet" комбинат қызметін қалпына келтіруге және болат өндірісін 5 млн тоннаға дейін ұлғайтуға бағытталған жаңғырту бағдарламасы жүзеге асыруда. Аталған модернизация бағдарламасы болатты терең өңдеуге жаңа серпін бермек. Бүгінде нарыққа әртүрлі болаттың көптеген маркалары жеткізілуде. Мәселен, "QazTehna" зауытында "Qarmet" комбинатында өндірілетін 08КП маркалы мырышталған болаттан автобустар кузовына арналған әртүрлі металл элементтері жасалады. Модернизация аясында болаттың жаңа маркаларын одан әрі игеру нарықтың жаңа сегменттеріне шығуға мүмкіндік береді. Мысалы, штамптауға арналған және жоғары берік болаттар автокомпоненттер өндірісін локализациялауға, ал атмосфера әсеріне төзімді және конструкциялық болат - теміржол вагондары, контейнерлер өндірісін кеңейтуге жағдай жасайды.
Өткен жылы автомобиль өндірісі рекордтық өсім көрсетіп, машина жасау секторының 41,7%-ын құрады. Барлығы 171 мыңнан астам көлік түрлері шығарылды. Оның ішінде 159 мыңы - жеңіл автомобильдер. Алматы қаласында "Chery", "Haval", "Changan" брендтерін шығаратын мультибрендтік зауыт пен Қостанай қаласында "Kia Qazaqstan" зауыты сияқты 2 жаңа жоғары технологиялық өндіріс іске қосылды. Осындай зауыттардың іске қосылуы автокомпоненттер өндірісін локализациялауға серпін беріп отыр. Мысалы, өткен жылы Алматы индустриялық аймағында автокомпоненттер технопаркі іске қосылды. Онда автокөліктерге арналған мультимедиа жүйелері мен орындықтар өндіріледі. Саран қаласында "Tengri Tyres" зауытында автомобиль шиналары шығарылуда. Қостанайдағы "KamLitKZ" зауытында шойын құятын заманауи технологиялар мен автоматтандырылған жүйелерді пайдаланатын шойын құю өндірісі іске қосылды. Сонымен қатар, "Allur" компаниясы автокомпоненттер өндірісін локализациялау орталығының құрылысына кірісті. Одан бөлек алдағы 3 жылда - жылыту және кондиционерлеу жүйелері, тежегіш, салон мен еденге арналған пластикалық бөлшектер сияқты автокомпоненттерді локализациялау бойынша жаңа жобаларды іске қосу жоспарлануда", - деді өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев.
Министрдің мәліметінше тұрақты оң динамика ауыл шаруашылығы машинасын жасау саласында да байқалуда. Жыл қорытындысы бойынша өсім 30,4%-ды құрады. Бүгінде отандық өндірушілер ішкі нарықтың 90 пайызын қамтамасыз етіп отыр. Елімізде 12 брендтің тракторларын шығаратын он зауыт және жалпы қуаттылықтағы 35 мың ауыл шаруашылығы техникасын шығаратын 20-дан астам кәсіпорын жұмыс істейді. Өткен жылы John Deere американдық брендінің ауыл шаруашылығы техникасы шығарыла бастады. Сонымен қатар өткен жылдың қарашасында Мемлекет Басшысының АҚШ-қа сапары аясында John Deere-мен 3 мыңнан астам техника өндірісін локализациялау, сервис орталықтарын құру жөнінде стратегиялық келісімге қол қойылды. Осы жылы John Deere-ден кейін Еуропа мен Канададағы серіктес брендтердің де локализацияға қосылуы жоспарланып отыр.
Теміржол машинасын жасау саласында компоненттер мен дайын техниканы өндірушілердің бірлесу салдарынан кластерлену тенденциясы қалыптасуда. Мысалы, Екібастұзда дайын теміржол техникасын, комплектілер және басқа компоненттерді шығаратын кәсіпорындар кластері құрылды. Атырау облысында "ТексолТранс" компаниясы жылдық қуаты 6 мың жүк вагоны мен цистерна болатын өндірісті іске қосты. Сонымен қатар "ҚазТурбоРемонт" кәсіпорынында локомотивтердің тіреуіш балкаларын өндіру басталды. Астанада жылына 100 жолаушы вагондарын шығаратын "Штадлер Қазақстан" зауыты жұмыс істеуде. Сонымен қатар салада полувагондарға, вагондарға арналған қосалқы бөлшектер мен ірі вагондық құйма өндірісін локализациялау бойынша жаңа жобалар жүзеге асырылуда.
Шыны өнеркәсібі кластер құру мен өндірісті әртараптандырудың айқын мысалы болып саналады. Өткен жылдың қорытындысы бойынша өндіріс көлемі 17%-ға өсті. Саланың даму стратегиясы - ірі инвесторларды тартып, шағын және орта бизнес үшін тұрақты шикізат базасын құруға бағытталған. Қазірде "Orda Glass"-пен тікелей келісімдер арқасында айна, шыны-талшық және өте жұқа шыны шығаратын кәсіпорындар шикізатпен үздіксіз қамтамасыз етілуде. Сонымен қатар автомобиль терезесі, шыны ыдыс және жылу оқшаулағыш материалдарды өндіру сияқты жобалар тізімі анықталды, және оларға инвестор тарту жұмыстары жүргізілуде. Өндірісті әртараптандыруда әлеуеті жоғары бағыттардың бірі - сирек металдарды өндіру. Қазірде отандық өнім экспортқа шығарылады және әлемдік ірі өндірушілердің авиация, теңіз техникасы, электроника және электр көліктері өндірісінде қолданылады. Соңғы екі жылда отандық өндіріс ассортименті жаңа өнімдермен толықты. Мысалы, техникалық селен және жоғары таза марганец сульфатының моногидраты альтернативті энергетика саласында қолданылады.
Ал осы жылы галлий шығаратын өндіріс іске қосылады. Өткен жылдың желтоқсанында Мемлекет басшысының Жапонияға сапары кезінде ERG мен Mitsubishi Corporation арасында аталған металлды жеткізу бойынша офтейк-келісімшартқа қол қойылды. Сонымен қатар жылына 2,4 мың тонна тазартылған сурьма өндірісін іске қосу жоспарлануда. Осылайша, еліміз металлургияның midstream сегментіндегі негізгі елдер қатарына кірді. Мемлекет басшысының тапсырмасы аясында өңдеу өнеркәсібінің одан әрі дамуын айқындайтын 17 ірі жоба таңдалды. Бұл ретте Министрлік 9 жоба бойынша жұмыс жүргізуде. Олардың 2-уі өткен жылы іске қосылды. Қалған жобалар бойынша жұмыстар жалғасуда. Барлық 9 жоба толық қуатқа шыққанда өндіріс көлемі $7,3 млрд-қа дейін жетеді деп күтілуде. Бұл импортқа тәуелділікті азайтуға және экспорт әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді", - деді министр.
Ұсынылып отырған шаралар өңдеу саласын дамытуға, өнеркәсіптік кооперацияны кеңейтуге және жоғары қосылған құны бар өнім өндіруге бағытталған және Министрлік белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізуді қамтамасыз ететін болады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
2029 жылға қарай еліміздің өнеркәсіптік қаңқасына салынған инвестиция көлемі $400 млрд құрайды
Сурет: Depositphotos
Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында экономиканы әртараптандыру жөніндегі одан арғы тәсілдер қаралды, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Өнімділікті арттырудың негізгі тәсілдері және өнеркәсіп нысандарын технологиялық жарақтандыру туралы ҚР Премьер-министрінің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин, ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев, ҚР ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров, энергетика вице-министрі Қайырхан Тұтқышбаев, "Бәйтерек" ҰИХ басқарма төрағасы Рустам Қарағойшин, KazFoodProduckts компаниясының бас директоры Әлихан Талғатбек, шыны өндіретін OrdaGlass компаниясының өкілі Ғалымжан Қуатов баяндады.
Өз кезегінде ҚР Премьер-министрінің орынбасары - ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин осы бағытта атқарылып жатқан жұмыстар туралы айтып берді.
Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында айқындап берген міндеттерге сәйкес экономиканы одан әрі әртараптандыру экономикалық өсудің сапалы түрде жаңа моделін қалыптастыруға бағытталу тиіс. Бірінші кезекте, жаңа инвестициялар елдің заманауи өнеркәсіптік негізін қалыптастыруға шоғырландырылуы қажет. Осыған байланысты жоғары қосылған құн қалыптастыра алатын өңдеуші және жоғары технологиялық өндірістерді дамыту басым бағытқа айналуда.
2025 жылы ел экономикасы тұрақты әрі сапалы өсуді көрсетті. Орта мерзімді перспективада мұнай-газ секторының Жалпы ішкі өңімнің өсіміне қосатын үлесі біртіндеп төмендейді. Бұл төмендеу өңдеуші өнеркәсіптің, құрылыс, ауыл шаруашылығы және мұнай-газ секторынан басқа салалардың озық дамуымен өтеледі. Құрылымдық өзгерістер қазірдің өзінде айқын байқалуда. Егер 2010 жылы өңдеуші өнеркәсіптің Жалпы ішкі өңімдегі үлесі 11,3% болса, 2024 жылы ол 12,4%-ға дейін өсті. Сонымен қатар тау-кен өндіру секторының үлесі екі есеге жуық - 19,5%-дан 12%-ға дейін, оның ішінде мұнай мен газ өндіру үлесі 16,5%-дан 8,1%-ға дейін қысқарды", - деді ол.
Оның айтуынша, экономикалық күрделілік индексі шеңберінде 2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан әлемнің 145 елі арасында 55-орынды иеленді. Көршілес елдермен салыстырғанда, 2020-2024 жылдары Қазақстан қарқынды серпіліс жасап, 87-орыннан 55-орынға көтерілді.
Алға қойылған міндеттерді жүзеге асыру үшін бізге инвестициялар көлемін ұлғайту қажет. Ұлттық жоспардағы болжамдарға сәйкес инвестициялардың Жалпы ішкі өңімге қатынасы қазіргі 14-15%-дан 2029 жылы 23%-ға дейін ұлғаяды. Нәтижесінде 2029 жылы негізгі капиталға салынатын инвестициялар 2024 жылғы деңгеймен салыстырғанда 2,5 есеге артуға тиіс.
Көрсеткіштің 2029 жылға қарай 23%-ға дейін кезең-кезеңімен өсуі қосымша $120 млрд мөлшерінде қосымша инвестициялар тартуға мүмкіндік береді, осылайша, 2025-2029 жылдар аралығындағы жиынтық инвестициялар $400 млрд-қа жетеді.
Бірқатар перспективалы бағыттар айқындалған. Табиғи ресурстарды қайта өңдеу және агроөнеркәсіптік кешен өнімдерін қайта өңдеу салалары экономикаға әсерінің жоғары болуына байланысты басым бағыттар ретінде белгіленді. Олардың ішінде ең алдымен мына бағыттарды атап өткен жөн:
- Барлық негізгі түсті металдар (алтын, мыс, мырыш, алюминий, қорғасын);
- Қара металлургия;
- Сирек кездесетін металдар;
- Химия өнеркәсібі;
- Мұнай-химия;
- Газ өндірісі;
- Агроөнеркәсіп өнімдерін жоғары және орта деңгейде қайта өңдеу;
- Фармацевтика өнеркәсібі.
Аталған жобаларды жүзеге асыру елдегі еңбек өнімділігінің орташа деңгейін арттырады, бұл - "орта табыс тұзағын" еңсеру және жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімнің одан әрі өсу үшін қажет негізгі шарттардың бірі. Осыған байланысты бүгінгі күні Экономикалық өсудің проактивті саясатын енгізу бойынша жұмыс жүргізілуде. Бұл саясаттың мәні - мемлекеттің тек инвесторларды шақыруымен ғана шектелетін модельден нақты инвестициялық жобаларды қалыптастыру мен іске қосуға мемлекеттің белсенді қатысуы моделіне көшу. Инвестиция тартудың бұл тәсілі экономика салаларының нақты қажеттіліктеріне бағытталған. Сонымен қатар жобалардың тиімділігі мен табыстылығын арттыру мақсатында құзыреттері мықты және технологиялары заманауи жетекші шетелдік стратегиялық серіктестердің қатысуы қамтамасыз етіледі", - деді Серік Жұманғарин.
Вице-премьер проактивті саясаттың мысалдары ретінде нақты екі кейсті келтірді. Олар:
Көмір химиясы саласында елімізде шикізат қоры мол. Көмір химиясындағы капиталды қажет ететін жобалар экспорттауға болатын аммиак, метанол, этанол, полипропилен және газ сияқты кең ауқымды тауарларды өндіруге мүмкіндік береді.
Әлеуетті жобалардың бірі - Қарағанды облысында жылына 2 млрд текше метр газ өндіретін, құны шамамен $2 млрд-ты құрайтын көмірден газ өндіру зауыты. Аталған жобаны қытайлық Shandong Energy Group компаниясы жүзеге асыруды жоспарлап отыр. Бұл сегментте капиталды қажет ететін көптеген экспорттық жобаларды жүзеге асыруға болады.
Қайта өндеу мен әртараптандыруға елеулі серпін беруге инвестициялар көлемінің өсімін көрсетудегі тағы бір мысал - Qarmet кейсі. Компания алдағы үш жыл ішінде шамамен $3,5 млрд-қа жобаларды жүзеге асырады. Инвестициялық бағдарлама нәтижесінде көмір өндіру көлемі 1,4 есеге, темір кені өндірісі 1,8 есеге ұлғая отырып, концентраттар өндірісі 1,7 есеге артып, сұрыптық илемдеу шығару көлемі 2,3 есеге өседі, сондай-ақ қуаты 4 млн тонна болатын жаңа құйма-илек кешені іске қосылады.
Бұдан бөлек, жобалар тізбесі сұрыптық өнім түрлерін кеңейтуді, мырыштау қуаттарын арттыруды, металл бұйымдарын өндіруді, кокс-химия өндірісін жаңғыртуды, газ тазарту жүйелерін жетілдіруді, газ құбыры инфрақұрылымын салуды және энергия өндіру жобаларын қамтиды.
Ішкі нарықты отандық тауарлармен жүйелі түрде қамтамасыз ету үшін "Инвестицияларға тапсырыс" бағдарламасы жүзеге асырылуда. Бүгінде инфляциялық қысымның негізгі себептерінің бірі - тұтыну және тұтыну емес сегменттерде отандық өндірістегі бірқатар базалық тауарлардың тапшылығы. Осыған байланысты салалық министрліктер импортты алмастыруға болатын сегменттерді айқындап, ішкі нарықты отандық тауарлармен толықтыру мүмкіндіктерін анықтауда. Ал Бәйтерек холдингі "Инвестицияларға тапсырыс" аясында инвестициялық жобалар пулын қалыптастыру үшін кешенді due diligence жүргізеді. Бұл жұмыс тұрақты негізде жүргізілетін болады. Біздің мақсат - ішкі нарықты отандық өндіріс тауарларымен қамтамасыз ету және импортқа тәуелділікті төмендету. Қазіргі уақытта азық-түлік секторында 12 бағыт және азық-түлікке жатпайтын секторда 24 бағыт айқындалды", - деді Премьер-министрінің орынбасары - ұлттық экономика министрі.
Оныңайтуынша, азық-түлік бағыты агроөнеркәсіптік кешен мен азық-түлік қауіпсіздігінің негізгі сегменттерін қамтиды. Олардың қатарында ет, сүт, құс еті, астық, қант, жеміс-көкөніс және балық өнімдерін өндіру мен қайта өңдеу, жылыжай кешендерін дамыту, көкөніс сақтау инфрақұрылымы мен ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу бар. Азық-түлікке жатпайтын сектор импорт үлесі жоғары тауарларды өндіруге бағытталған. Бұл - жеңіл өнеркәсіп өнімдері, құрылыс материалдары, тұрмыстық техника және тұрмыстық химия өндірісі. Бұл бастамалардың маңызды құрамдас бөлігі - ондаған миллиард доллар көлемінде ауқымды қаржыландыруды қамтамасыз ете алатын капиталдандырылған даму қаржы институттары.
2026 жылы Бәйтерек ұлттық инвестициялық холдингін 1 трлн теңгеге дейін капиталдандыру көзделген. Қорландыруды ескере отырып, экономиканың нақты секторы шамамен 8 трлн теңге көлемінде қолдау шараларымен қамтылады. Осылайша, "Бәйтерек" холдингінің еншілес ұйымдары, 2030 жылға дейінгі кезеңде өнеркәсіп саласындағы перспективалы әрі несиеге қабілетті жобаларды шамамен $100-120 млрд сомасында қаржыландыруды қамтамасыз ете отырып, жоғары белсенділік танытатын болады.
Тұтастай алғанда, Экономикалық өсудің проактивті саясаты Мемлекет басшысы қойған стратегиялық міндеттердің орындалуын қамтамасыз ете отырып, Қазақстан экономикасын индустрияландыру мен әртараптандырудың негізгі құралына айналады. Қазіргі уақытта Сіздің тапсырмаңызға сәйкес салалық мемлекеттік органдар жетекшілік ететін сегменттерді дамытудың стратегиялық жоспарларын қалыптастыру бойынша жұмыс жүргізуде. Бұл жоспарлар алдағы 5 жыл ішінде сегменттердің жалпы қосылған құнын барынша арттыруға мүмкіндік беретін үздік жобалардың тізбесін қамтиды. Іріктелген жобалар кейіннен салаларды дамыту стратегияларының негізіне алынбақ. Аталған стратегиялар нақты өнімдер мен жобаларды, инвестициялар көлемін, жылдар бойынша өндіріс көлемін және өзге де маңызды ақпаратты қамтитын болады", - деді Премьер-министрінің орынбасары.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Қазақстанның мұнай өңдеу қуаты 2033 жылға қарай жылына 40 млн тоннаға дейін өседі
Энергетикалық секторды нығайту үшін Үкімет мұнай өңдеу қуатын ағымдағы 18,4 тоннадан жылына 40 млн тоннаға дейін ұлғайту жөніндегі кешенді жоспарды жүзеге асыруда. Жұмыс істеп тұрған МӨЗ-ді жаңғырту барысы және қуаты 10 млн тонна жаңа зауыт салуға дайындық туралы энергетика вице-министрі Қайырхан Тұтқышбаев баяндады, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігнің баспасөз қызметінен.
Атап айтқанда, ол жұмыс істеп тұрған мұнай өңдеу зауыттарын жоспарлы түрде кеңейту 2030 жылға қарай дизель отынының тапшылығын жоюға мүмкіндік беретінін, ал 2033 жылы төртінші зауытты іске қосу авиакеросинге деген қажеттілікті толық өтейтінін және К5 стандартындағы жоғары сапалы мұнай өнімдерін экспортқа шығаруды қамтамасыз ететінін хабарлады.
Сонымен қатар Қашаған кен орнында газ өңдеу қуаттарын арттыру жұмыстары жүргізілуде. 2026 жылдың соңында ГӨЗ-1-дің іске қосылуы жылына 2,5 млрд текше метр тауарлық газ өндіруді қамтамасыз етеді. Мұнай-газ химиясы секторында басты назар терең өңдеуге бағытталған: полиэтилен, бутадиен және карбамид шығару жөніндегі жобаларды жүзеге асыру шикізатпен салыстырғанда өнім құнын 20 есеге дейін арттыруға мүмкіндік береді. 2026 жылы Павлодар облысындағы алкилат өндіретін зауыттың құрылысы одан әрі қарқынды түрде жалғасады, бұл еліміздің ішкі қажеттіліктерін 100% қамтамасыз етеді.
Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау аясында 2026-2033 жылдары елімізде қуаты жылына 10 млн тонна болатын жаңа МӨЗ-дің техникалық-экономикалық негіздерін әзірлеу, жобалау, салу және іске қосу бойынша жұмыстарын жүзеге асыра отырып, қайта өңдеу қуатын жылына 40 млн тоннаға дейін жеткізу көзделген. Кеңейту жобалары мұнай өнімдерінің тапшылығын кезең-кезеңімен азайтуға мүмкіндік береді. 2033 жылы төртінші зауыт есебінен авиакеросин тапшылығы жойылып, көрші елдерге ЖЖМ экспорты басталады. Жұмыс істеп тұрған зауыттарда қайта өңдеу үлесі 94%-ға дейін өседі, ал отын сапасы К5 стандартына дейін артады, - деді Қайырхан Тұтқышбаев.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.