28.10.2021, 13:57 29151

Авиаотынның жетіспеушілігі: ҚР Энергетика министрлігі жағдайға түсініктеме берді

НҰР-СҰЛТАН. 28 ҚАЗАН - ҚР Энергетика министрлігі Нұр-Cұлтан әуежайының авиаотынның жетіспеушілігі туралы мәлімдемесіне түсініктеме берді, деп хабарлайды KAZAKHSTAN TODAY ҚР Энергетика министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

Әуежайлар мен авиакомпаниялар импорттың қажетті көлемін жеткізуді қоса алғанда, авиаотынмен қамтамасыз ету мәселелерін алдын ала және өздігінен пысықтаулары тиіс. Аталған жағдай шаруашылық жүргізуші субъектілердің ағымдағы коммерциялық қызметі болып табылады. Министрлік өз тарапынан қыркүйек айының басында компанияларға Павлодар мұнайхимия зауытында жоспарланған жөндеу жұмыстары туралы хабарлаған болатын", - деп хабарлады Энергетика министрлігі.

Ведомствода атап өткендей, Нұр-Сұлтан қаласының әуежайы бойынша жағдайды шешу мақсатында келесі реттегі шаралар қабылданды:

- Қазан айында Мұнай өңдеу зауыттарында (МӨЗ) қосымша 2 000 тонна авиаотын шығарылады, оның ішінде Нұр-Сұлтан қаласының әуежайына қосымша көлем бөлінетін болады;

- Ірі жеткізушілер қарашаға арналған көлемдер бойынша жедел келісімшарттар жасасады және МӨЗ-ден жөнелтуді жеделдетеді;

- Сондай-ақ, ірі жеткізушілердің бірі Нұр-Сұлтан әуежайына қосымша 700 тонна авиаотын жеткізеді.

Осы орайда, әуежайлар тарапы қажет отын көлемін тек қана ірі емес, сонымен қатар шағын жеткізушілерден коммерциялық бағамен сатып алуы қажет екендігін атап өтеміз. Сондай-ақ, Ресей нарығында авиаотын бойынша жағдайдың жақсарғандығын ескере отырып, Ресей МӨЗ-нен импорттау мүмкіндігі де бар екендігін қосымша атап өтеміз. Индикативтік балансқа сәйкес РФ-дан 300 мың тоннаға дейін импорт жасау жоспарланған, іс жүзінде 9 айда ол бар болғаны 55 мың тоннаны құрады", - деп хабарлады Энергетика министрлігі.

Бұған дейін Нұр-Сұлтан әуежайында жанармай тапшылығы туралы хабарланған болатын. Әуежай өкілдері бұл әуежайдың қалыпты жұмыс істеуіне қауіп төндіретінін атап өтті.

Сондай-ақ, SCAT әуекомпаниясы компаниядағы авиакеросин қоры сыни деңгейге жеткенін хабарлады.

Үш қалада жағдай өзінің шарықтау шегіне жетті: компанияның Ақтаудағы авиациялық отын қоры таяудағы төрт күнге ғана, ал Ақтөбе мен елорда әуежайында - екі күнге жетеді. Ұшу кестесінің жүз пайыз орындалуын қамтамасыз етуге тырысып, бірақ авиаотынның қажетті көлемін ала алмай, компания ҚР әуежайларының көпшілігінде өз қорларын нөлдендірді", - делінген SCAT хабарламасында.

1 қазанда Air Astana әуе компаниясының балансында отын қорының өте төмен деңгейі туралы хабарлады.

Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.

тақырып бойынша жаңалықтар

14.01.2026, 10:47 6626

Қарағанды облысында әлеуметтік сала мәселелеріне арналған жиын өтті

Сурет: primeminister.kz

Қарағанды қаласында Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары - мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның төрағалығымен өңірдің әлеуметтік саласын дамыту мәселелері қаралды. Жиынға әлеуметтік бағыттағы салалық министрліктердің өкілдері және Қарағанды облысының әкімі Ермағанбет Бөлекпаев қатысты, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Денсаулық сақтау саласы бойынша ведомство өкілдері медициналық қызметтің сапасы мен алғашқы медициналық көмектің рөлін арттыруға басымдық берілетінін атап өтті. Сонымен қатар жүйе тұрақтылығы тек қаржыландыру мен инфрақұрылымға ғана емес, аурудың алдын алу, ерте анықтау және халықпен ашық әрі тығыз байланыс орнатуға да тікелей байланысты екені айтылды. Осындай кешенді тәсіл денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені азайтып қана қоймай, азаматтардың медициналық ұйымдарға деген сенімін арттыруға мүмкіндік береді.

Денсаулық сақтау саласы өзара тығыз байланыста жұмыс істейтін біртұтас жүйе болуға тиіс. Алғашқы медициналық көмек, профилактика, ауруларды ерте анықтау және көрсетілетін қызметтің сапасы бір жүйе ретінде жұмыс істегенде ғана нәтиже болады. Сондықтан өңірдегі басшылардың жауапкершілігі мен медициналық ұйымдардың жұмысына тұрақты бақылау ерекше маңызды", - деді вице-премьер.

Отырыста әлеуметтік саясаттағы өзекті мәселелер де көтерілді. Бұл салада халықтың сенімі нақты ережелер мен тиімді басқаруға тікелей байланысты екені айтылды. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Асқарбек Ертаев атаулы әлеуметтік қолдауға көшу және өңірлік төлемдерді біріздендіру мәселелеріне тоқталды. Өзгерістерді енгізу барысында әрбір азаматқа жеке түсіндіру жұмыстарын жүргізу және жергілікті деңгейде барлық үдерістерді дұрыс жолға қою маңызды екені сөз болды. Себебі адамдар үшін қандай өзгеріс болып жатқанын, оның себебі мен өздеріне қалай әсер ететінін нақты түсіну аса маңызды.

Білім беру саласы бойынша мектепке дейінгі ұйымдардың қолжетімділігі, маман тапшылығы мен ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларды қолдау мәселелеріне баса назар аударылды. Оқу-ағарту министрлігінің мәліметінше, 2-6 жас аралығындағы балалардың 90,9%-ы балабақшамен қамтылғанымен, әлі де 25 мыңнан астам балаға орын қажет. Аида Балаева қазіргі білім беру тек мектеп пен балабақша санына ғана емес, оқыту сапасына, білікті кадрларға және балалармен жұмыс істеудегі заманауи тәсілдерге де байланысты екенін атап өтті.

Өңірдегі кадр даярлау мен ғылымды дамыту мәселесі де назардан тыс қалмады. Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек еңбек нарығына қажетті мамандарға болжам жасауға мүмкіндік беретін ұлттық сауалнама жүргізіліп жатқанын хабарлады. Мұндай шаралар кадр саясатын нақты жоспарлауға және жоғары оқу орындары мен колледждердегі білім беру бағдарламаларын технологиялық өзгерістерге сай уақтылы бейімдеуге жол ашады. Бұл ретте білім беру жүйесі мен еңбек нарығы біртұтас механизм ретінде жұмыс істеуі тиіс.

Сонымен қатар туризм мен бұқаралық спортты дамыту мәселелері талқыланды. 2025 жылғы 9 ай қорытындысы бойынша өңірде 370 мың туристке қызмет көрсетілген, жалпы табыс 8 млрд теңгеге жеткен. Аталған саланы одан әрі дамыту үшін инфрақұрылымды жетілдіру, туристік аймақтарды әр маусымға дайындау және демалыс орындарындағы қоғамдық қауіпсіздікті күшейту қажет екені айтылды.

Кездесу соңында Аида Балаева ведомствоаралық өзара байланысты күшейтіп, өңірлік деңгейде әлеуметтік қызметтердің сапасын арттыруды тапсырды. Басым бағыттардың қатарында денсаулық сақтау саласында профилактика шараларын күшейту, әлеуметтік қолдау тетіктерін нақтылау, білім беру жүйесін цифрландыру, экономиканың сұранысына сай кадр даярлау, сондай-ақ мәдени орта мен бұқаралық спортты дамыту өмір сапасын арттырудың ажырамас бөлігі ретінде айқындалды.

Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.

14.01.2026, 09:13 6886

Қанат Бозымбаев өңірлерде "Ауыл аманаты" жобасының жүзеге асырылу барысын тексерді

Премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаев министрліктердің, облыс әкімдіктерінің және "Amanat" партиясының қатысуымен өңірлік даму жөніндегі жоба кеңсесінің отырысын өткізді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Отырыста "Ауыл аманаты" жобасын жүзеге асыру бойынша атқарылған жұмыстар туралы, сондай-ақ былтыр қараша айында өткен ауыл әкімдерінің диалог-платформасының қорытындысы бойынша Мемлекет басшысы берген тапсырмалардың орындалу барысы жөнінде есеп тыңдалды.

2025 жылдан бастап "Ауыл аманаты" жобасы жаңа қағидаттар негізінде жүзеге асырылуда. Қаржыландыру өңірлердің нақты қажеттіліктерін ескере отырып және артық бюрократиялық рәсімдерсіз бөлінуде. Негізгі назар кооперацияны дамыту мен ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуге аударылған.

2025 жылы жобаға облыс әкімдіктеріне 50 млрд теңге бөлінді. 2026 жылы республикалық бюджетте жобаны жалғастыруға 100 млрд теңге қарастырылған, оның шамамен 60 млрд теңгесі 600-ге жуық кооперативті қолдауға бағытталмақ.

Отырыста Ақмола облысының Ерейментау ауданында ет кластерін құру жобасын іске қосу перспективаларына ерекше көңіл бөлінді. Жоба өңір үшін маңызды мәнге ие. Осыған байланысты Қанат Бозымбаев мемлекеттік қолдау бағдарламаларын ескере отырып, жобаның экономикалық және ұйымдастырушылық параметрлерін қосымша пысықтауды тапсырды.

Кеңес қорытындысы бойынша Премьер-министрдің орынбасары Ұлттық экономика министрлігіне әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың қызметін қайта пішімдеу жөнінде ұсыныстар дайындауды, сондай-ақ "Ауыл кәсіпкерлігі инфрақұрылымы" бағытын өңірлік стандарттар жүйесіне енгізуді тапсырды.

Даму" кәсіпкерлікті дамыту қоры" АҚ-мен бірлесіп, "Ауыл аманаты" жобасы аясында кепілдік беру тетіктерін әзірлеу және тиісті нормативтік-құқықтық актілерге өзгерістер енгізу міндеттелді.

Облыс әкімдіктеріне екі апта мерзімде "Amanat Nesie" ақпараттық жүйесіне барлық өңірлердің толық қосылуын қамтамасыз етіп, ауыл тұрғындарына "Ауыл аманаты" бағдарламасы бойынша жеңілдікті несиелер беруді ұйымдастыру тапсырылды.

14.01.2026, 08:57 6651

Қазақстан Үкіметі жер қойнауын зерттеудің жаңа кезеңіне кірісуде: геологиялық барлауға 240 млрд теңге бөлінеді

Сурет: Depositphotos

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ел аумағын геологиялық зерделеуді қазіргі заманғы геологиялық барлау әдістерімен қамтуды ұлғайту жөніндегі тапсырмаларын орындау шеңберінде Қазақстан Үкіметі биыл жер қойнауын зерттеудің жаңа кезеңіне анағұрлым егжей-тегжейлі ауқымда кіріседі, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Мәселен, қойылған міндеттерді ескере отырып, өткен жылы 100 мың шаршы шақырым жалпы алаңда 1:50.000 масштабты геологиялық түсірілім жүргізуге 20 жоба әзірленді, одан кейін жыл сайын 30 мың шаршы шақырым болатын ең перспективалы учаскелер қамтылды. Салыстыру үшін айтатын болсақ, кеңес заманында жасалған картаның бұрынғы масштабы 1:200.000 болды.

Таяудағы үш жылда жоғарыда аталған 20 жобаны жүзеге асыру үшін, сондай-ақ аз зерттелген шөгінді бассейндер аумағында сейсмикалық барлау жұмыстарын жүргізуге, қазіргі заманғы геологиялық инфрақұрылымды құруға 240 млрд теңге немесе шамамен $500 млн бағыттау жоспарланып отыр, жалпы соңғы 15 жылда $469 млн салынды.

Жобаларға Жерді қашықтықтан зондтау деректерін талдау, аэрогеофизикалық және геохимиялық зерттеулер, далалық жұмыстар кешені кіреді. Учаскелер тізбесін қалыптастыру кезінде қорлардың сарқылу факторлары, жер қойнауын пайдаланушылардың болмауы не ең аз саны және пайдалы қазбалардың басым түрлері бойынша перспективалылығы ескерілді. Нәтижесінде мыс, алтын, қорғасын, мырыш, сирек жер элементтері, барит, боксит кен орындарын анықтау бойынша әлеуеті жоғары алаңдар анықталды.

Бұдан бөлек, аз зерттелген мұнай-газ перспективалы - Солтүстік Торғай, Шу-Сарысу және Сырдария бассейндерінде сейсмикалық барлау жұмыстарын жүргізу жоспарлануда. Сондай-ақ зертханалық-талдамалық базаны жаңғырту және геологиялық деректерді цифрландыру көзделуде.

Осы масштабта жер қойнауын геологиялық зерттеуге көшу Еуропалық Одақ, Канада, Аустралия, Қытай елдерінің халықаралық тәжірибесіне сәйкес келетін геологиялық болжамдардың дәлдігін едәуір арттыруға мүмкіндік береді.

Аймақтық картаға егжей-тегжейлі түсіру перспективалы аумақтарды анықтау, геологиялық және инвестициялық тәуекелдерді азайту және кейіннен геологиялық барлау мен пайдалы қазбаларды өндіруге жеке инвестицияларды тарту үшін базалық негіз болады.

13.01.2026, 20:35 8436

Елімізде су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесі әзірленуде

Қазақстанда суды басқарудың бірыңғай цифрлық кеңістігі қалыптасуда. Бұл туралы Үкімет отырысында Премьер-министрдің орынбасары - жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мәлімдеді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Ол Мемлекет басшысының су секторын цифрландыру жөніндегі тапсырмалары шеңберінде негізгі жоба - Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесі жүзеге асырылып жатқанын атап өтті. Экономиканың орнықты дамуы мен азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуде су ресурстары саласының маңызы зор екені айқын. Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау мақсатында Су ресурстары және ирригация министрлігі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен бірлесіп, су саласының Цифрлық трансформация картасын бекітті. Аталған карта 3 нақты нысаналы көрсеткішті айқындайды, оларға қол жеткізу судың ашық есебін жасауға, шығындарды азайтуға және жоспарлау сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Су саласының 9 негізгі бизнеспроцестеріне реинжиниринг жүргізілген болатын. Ал, нысаналы модель электрондық рәсімдерге көшуді, бірыңғай тізілімдер мен орталықтандырылған деректер жиынтығын құруды, су пайдаланушының жеке кабинетін енгізуді және салыстырып қарау мен тексерулерді автоматтандыруды көздейді. Нәтижесінде мерзімдер мен кезеңдердің қысқаруы, ашықтықтың өсуі және қателіктердің төмендеуі күтіледі; процедуралар 51 %-ға жеңілдейді.

Бүгінгі таңда осы салада 24 мемлекеттік көрсетілетін қызмет қолжетімді, барлығы да - онлайн форматта. 2025 жылы көрсетілетін қызметтердің 95%-ы онлайн орындалды, бұл дегеніміз цифрлық арналарға тұрақты көшкендігін растайды. Мемлекет басшысының су секторын цифрландыру жөніндегі тапсырмалары шеңберінде негізгі жоба - Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесі жүзеге асырылуда. Ақпараттық жүйе электрондық үкімет, ведомствоаралық интеграция және ақпараттық қауіпсіздік стандарттарына сәйкес әзірленеді. Қазіргі кезде базалық функциялар жүзеге асырылып жатыр, аналитика мен болжау функциялары енгізілуде. 11 мемлекеттік ақпараттық жүйені интеграциялау есебінен суды басқарудың бірыңғай цифрлық кеңістігі қалыптасады, бұл деректердің дұрыстығын арттыратын болады. Перспективалық жобалардың тағы бірі ол - электрондық шарттар жасасу және су тұтынуды болжау жүйесі. Қазіргі таңда бұл жүйе пилоттық режимде жұмыс істейді, ал өнеркәсіптік пайдалануға беру осы жылдың соңына дейін деп жоспарлануда. Азаматтарға пайдалану ыңғайлы болу үшін Egov mobile, екінші деңгейлі және 1С банктермен интеграциялауды жоспарлап отырмыз. Осы жылы 103 суару каналын автоматтандыру басталады. Оңтүстік өңірлерде - Қызылорда, Жамбыл және Түркістан облыстарында - бекітпелерді басқару көзделген. Ислам даму банкінің қолдауымен тағы 264 каналды цифрландыру жоспарлануда", - деп атап өтті Жаслан Мәдиев.

Сондай-ақ министр суды жоспарлау және басқаруға арналған бағдарламалық қамтылым қарастырылып отырғанын айтты. Қашықтан басқару пульті аралар тексеруді алмастырады және 24/7 судың таралуын автоматты бақылауды қамтамасыз етеді. "Smart Turmys" тұрғын үйкоммуналдық шаруашылығының бірыңғай цифрлық платформасы қалыптастырылуда, ол коммуналдық қызметтер бойынша азаматтарға арналған бірыңғай интерфейске айналады. Сонымен қатар халыққа қолайлы болу және есеп айырысудың ашықтығын арттыру үшін бірыңғай төлем құжатының моделі пысықталды. Басты міндет - нысандарды есептеу құралдарымен және деректерді онлайн беру арқылы автоматтандырылған жүйелермен жарақтандыру. Бұл өндірістен тұтынуға дейінгі, соның ішінде әлеуметтік нысандарды қоса алғанда, барлық кезеңді бақылауды қамтамасыз етеді.

2030 жылға дейін сумен жабдықтау саласында деректерді онлайн-беруді 100% қамтамасыз ету қажет. Аталған саланы цифрландыруға Astana Hub экожүйесінің стартаптары елеулі үлес қосуда. Қазір экожүйеде ақылды есептегіштер, ағып кету датчиктері және суды автоматтандыру жүйелері сияқты су секторының цифрлық шешімдерін жасайтын 11 жоба бар. Осы стартаптардың жиынтық табысы 6,3 млрд теңгені құрайды, бұл инновациялардың ел экономикасының бір бөлігіне айналғанын көрсетеді. NеоPrо су арнасын басқарудың бірыңғай платформасы ерекше назар аударуға тұрарлықтай. Платформа көптеген модульдерді қамтиды және бақылау мен диспетчерлеуді, цифрлық егізді, апаттық бақылауды, түбіртектерді автоматтандыруды және өтінімдерді басқаруды қамтамасыз етеді. Шешім Шымкент қаласында сәтті енгізілді.

Сондай-ақ AgriTech Hub - 2017 жылдан бастап ауыл шаруашылығы мен су ресурстарын басқаруға арналған спутниктік деректер, Big Data және AI негізінде цифрлық шешімдерді әзірлейтін стартапты атап өткім келеді. Оның миссиясы - аграрлық сектор үшін тұрақты шешім құруға арналған заманауи талдау әдістерін болжамды модельдермен біріктіру арқылы табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға және тәуекелдерді азайтуға көмектесетін аналитикалық деректерді ұсыну. 2025 жылы жобаларды 2 ел қамтыды: бірі Өзбекстан, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Түркістан және Жамбыл облыстарының жүзеге асырылған жобалары. Биыл жоба Қазақстанның барлық аумағын қамти отырып, кеңейіп келеді. 2026 жылға Орталық Азияда (Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстан) қызметтерді кеңейту, трансшекаралық су ресурстарының спутниктік деректерімен алмасудың халықаралық платформасын іске қосу, сондай-ақ Big Data және MLшешімдерді дамыту жоспарлануда", - деп атап өтті Жаслан Мәдиев.

Ал, су ресурстарын есепке алу, мониторингілеу және талдау процестерін автоматтандыру мақсатында 2026 жылдың соңына дейін Су ресурстары және ирригация министрлігі су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесін өнеркәсіптік пайдалануға беруді қамтамасыз ету қажет. Бұдан бөлек, нысаналы көрсеткіштерге қол жеткізу үшін инженерлік желілерді цифрландыруды күшейту және деректерді онлайн-беру арқылы есепке алу аспаптарын енгізуді әкімдіктерге жеделдету ұсынылады. Сонымен қатар әкімдіктерге салалық жүйелерді интеграциялауды және бірыңғай тізілімдерді дамытуды жалғастыру қажет. Бұл деректердің салыстырмалылығын қамтамасыз ете отырып, ашықтықты арттырады және суды үнемдеуге мүмкіндік береді.

13.01.2026, 19:16 9631

Қасым-Жомарт Тоқаев "QazaqGaz" ҰК" АҚ басқарма төрағасы Әлібек Жамауовты қабылдады

Сурет: Akorda

Мемлекет басшысына компанияның өткен жылы атқарған қызметінің нәтижелері және газ саласында іске асырылған негізгі жобалар жөнінде баяндалды, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.

Әлібек Жамауов газ тұтыну көлемінің артып келе жатқанын және газ өңдеу зауыттарының әлеуетін еселеу қажет екенін ескере отырып, геологиялық барлау мен құрылыс жұмыстарын жандандыруға баса назар аударылғанын айтты. Газ инфрақұрылымын кеңейтуге, соның ішінде Астана қаласы мен агломерациясын көгілдір отынмен қамтамасыз етуге басымдық беріледі.

Президентке былтыр табиғи газға 400 мыңға жуық тұрғыны бар 112 елді мекен қосылғаны жөнінде айтылды.

Талдықорған - Үшарал газ құбырының іске қосылуы өткен жылдың ең айтулы оқиғаларының бірі саналады. Бұл жұмыс межеленген мерзімнен 1 жыл 4 ай бұрын аяқталды. Аталған газ құбыры Жетісу облысындағы 84 елді мекенді көгілдір отынмен қамтамасыз етіп, өңірдегі газдандыру деңгейін 76 пайызға дейін ұлғайтуға мүмкіндік берді.

Бұдан бөлек, ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру, соның ішінде "Бейнеу - Бозой - Шымкент" магистральды газ құбырының екінші желісін тарту, Қашағанда жылына 1 миллиард текше метр газ өңдейтін зауыт салу барысы жайында баяндалды.

Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша газ саласының ресурстық базасын дамыту үшін Жамбыл облысындағы "Малдыбай" кен орнында жұмыс жүргізіліп жатыр. Амангелді тобының құрамындағы "Бархан" кен орны іске қосылды.

Қасым-Жомарт Тоқаевқа цифрлық шешімдерді енгізу жайында мәлімет берілді. Aqyl Energy бастамасы аясында заманауи технологияларды, жасанды интеллект элементтері мен деректерді талдауды қолдана отырып, газ құбырын есепке алу және басқару үдерісін цифрландыру жұмыстары жүргізілді.

Кездесу соңында Президент тұрғындар мен өндіріс ошақтарын жылыту маусымында газбен тұрақты қамтамасыз ету шараларын жалғастыруды тапсырды. Сондай-ақ цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні енгізуге және газ саласының ресурстық базасын нығайтуға қатысты міндеттер жүктеді.

13.01.2026, 18:30 9076

Еліміздің барлық елді мекендері сумен толық қамтамасыз етілді

Елді мекендерді сумен жабдықтау және су бұру мәселелері бойынша өткен Үкімет отырысында өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Қуандық Қажкенов Мемлекет басшысының халықты 2025 жылдың соңына дейін ауыз сумен қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмасының толық орындалғаны туралы баяндады, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Вице-министрдің сөзінше Мемлекет басшысының "2025 жылдың соңына дейін халықты толығымен ауыз сумен қамтамасыз ету" жөніндегі тапсырмасына сәйкес, сумен жабдықтау инфрақұрылымын дамыту бойынша кешенді жұмыс жүргізілді. Осы жылдар аралығында бюджеттен шамамен 835 млрд теңге оның ішінде Арнаулы мемлекеттік қордан - 132 млрд теңге бөлініп, 1 600-ден астам жоба жүзеге асырылды.

Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде 34 қала мен 756 ауыл орталықтандырылған сумен қамтылды. Сонымен қатар жергілікті бюджет есебінен 699 ауылда кешенді блок-модульдер орнатылды. Салыстырмалы түрде, 2021 жылы ауыл халқының 90 пайызы және қала халқының 97,5%-ы сумен жабдықтау қызметтеріне қол жеткізді. Осылайша, Мемлекет басшысының тапсырмасы толық орындалып, еліміздегі 90 қала мен 7,5 млн тұрғыны бар 6087 ауыл ауыз сумен толық қамтамасыз етіліп отыр.

Оның ішінде ауылдардың:

4747 орталықтандырылған жүйеге қосылған
1102 ауылда суды тазарту блок-модульдері арқылы қамтамасыз етілген;
219 халқы аз елді мекенде сумен жабдықтау жеке ұңғымалар есебінен жүзеге асырылады.
19 елді мекенде шалғай орналасуына және су көздерінің болмауына байланысты ауыз су тасымалдау арқылы жеткізіледі.

Аталған елді мекендерде орта есеппен 70 адамнан тұрады. Әртүрлі сумен жабдықтау тәсілдері тек қолжетімділікті қамтамасыз етіп қана қоймай, қаржылық шығындарды тиімді пайдалануға мүмкіндік берді. Жұмыс барысында сумен жабдықтау сапасына айрықша басымдық беріліп, магистральдық құбырлар жаңғыртылды.

Барлығы 9,5 шақырым желі қайта жаңартылып, кеңейтілді. Оның ішінде қалаларға қатысы 1,8 мың шақырым, ауылдарда - 7,7 мың шақырым су желілері жаңғыртылды. Нәтижесінде желілердің тозуы деңгейі 38%-ға дейін төмендеді. Қол жеткізілген нәтижелерге қарамастан инфрақұрылымды дамыту жұмыстары жалғасуда. Халық санының өсуі, желілердің тозуы және жаңа аудандардың салынуы осы бағытта жүйелі жұмыстар жүргізуді және қызмет сапасын арттыруды талап етеді. Бұл міндеттерді орындау үшін қаржылық инвестициялар мен басқарушылық, техникалық біліктілік қажет. Сондықтан жұмыс екі негізгі бағытта, яғни жалпы трансферттер мен Энергетика мен коммуналдық секторды жаңғыртуға арналған Ұлттық жоба аясында несиелік қаражаттар есебінен жүргізілетін болады. Осы жылға жалпы трансферттер аясында 128 млрд теңге бөлінді, оның ішінде сумен жабдықтауға - 78 млрд теңге, су бұруға - 50 млрд теңге", - деді өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Қуандық Қажкенов.

Өз кезегінде, Министрлік жобалардың жүзеге асырылу барысына тұрақты негізде мониторинг жүргізетін болады. Ұлттық жоба аясында коммуналдық секторға әртүрлі қаржы көздерінен бір де тоғыз триллион теңге тарту жоспарлануда. Жобаларды кешенді жоспарлау және бақылау үшін Техникалық оператор институты енгізілді. Оның басты қызметі - табиғи монополия субъектілерінің өтінімдерін қарау, жобалау кезінде қазақстандық өнімге басымдық беру, техникалық-технологиялық шешімдерді сараптау мен мониторинг жүргізу. Алайда, аталған институт тапсырыс берушілер мен әкімдіктердің функцияларын қайталамайды, техникалық-технологиялық шешімдердің сапасы мен тиімділігін қадағалайтын болады. Сонымен қатар қаржыландыру көзін анықтау және тарифті кепілдендіру үшін Қаржылық оператор институты енгізілді.

Қабылданған шаралар жобалық қателіктердің салдарынан туындайтын шығындар мен мерзімнің ұзаруын алдын алуға мүмкіндік береді. Жалпы Ұлттық жоба аясында 2,8 мың шақырым су бұру және 5 мың шақырым сумен жабдықтау желілері, сонымен қатар 45 қалада кәріз тазарту құрылғылары жаңартылады. Нәтижесінде 2030 жылға дейін сумен жабдықтау желілерінің тозу деңгейін 33%-ға, су бұру желілерін - 41%-ға дейін төмендету жоспарлануда. Қазірде саланың басты проблемалық мәселелерінің бірі - қалалық кәріз тазарту құрылғыларының ескіруі болып отыр. Олардың басым бөлігі 50 жылдан астам уақыт бұрын салынған және орташа тозу деңгейі 65%-дан асып, санитарлық-эпидемиологиялық жағдайға тікелей әсер етуде. Өткен жылы Ақтау және Леңгір қалаларында жаңа кәріз тазарту құрылғылары іске қосылды. Осы жылдың соңына дейін Атырау, Қызылорда, Қарқаралы және Қаражал қалаларында тағы 4 тазарту құрылғыларын іске қосу жоспарлануда.

Сонымен қатар халықаралық қаржы ұйымдарының несиелері, "Бәйтерек" холдингі арқылы облигациялық несиелер, мемлекеттік-жеке меншік әріптестік мехнизмі және арнайы трансферттер сияқты әртүрлі қаржыландыру көздері арқылы тағы 45 құрылғы жобасын жүзеге асыру жоспарлануда. Оның ішінде жеті жоба Еуропа қайта құру және даму банкі және Азия даму банкі несиесі арқылы жүзеге асырылады. Жобаны өтінімнен бастап нысанды пайдалануға беруге дейінгі бүкіл өмірлік циклді қамтитын кешенді тәсілді қамтамасыз ету мақсатында, 2025 жылғы қарашадан бастап Ұлттық жоба аясында Біртұтас электрондық платформа іске қосылды.

Платформа 5 негізгі модульден тұрады. Қазіргі таңда Министрліктің құзыреті аясында 89 жоба тіркелген, олардың ішінен ең тозған инфрақұрылымы бар табиғи монополия субъектілері бойынша 31 басым жоба анықталған. Жобаларды жүзеге асыру министрліктің бақылауында болады. Цифрландыру сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғыртудың ажырамас бөлігі және коммуналдық инфрақұрылымда тұрақты пайдалануды қамтамасыз етудің, жүйелі басқарудың, бақылаудың және шығындарды азайтудың қажетті шарты болып саналады. Осыған байланысты байланыс арналары арқылы көрсеткіштерді автоматты түрде жинауға арналған телеметрия технологиясы бар автоматтандыру жүйелеріне және есепке алу аспаптарына қойылатын талаптарды стандарттау бойынша жұмыстар жүргізілуде. Ұлттық жоба аясында су арналары кәсіпорындарының процестерін кезең-кезеңімен автоматтандыру көзделген, бұл шығындарды, апаттылықты және электр энергиясына жұмсалатын шығындарды азайтуға, сондай-ақ жабдықтардың қызмет ету мерзімін ұзартуға бағытталған. Іс-шараларды жүзеге асыруға Дүниежүзілік банк қаржыландыруын тарту жоспарлануда. Отандық және халықаралық сарапшылармен бірге 5 қаладағы - Астана, Шымкент, Орал, Екібастұз және Шахтинсктегі су арналары қызметінің бағалануы жүргізілді. Нәтижесінде процестерді оңтайландыру бойынша ұсыныстар дайындалды және біртұтас цифрлық шешімдерді және кезең-кезеңімен енгізуді қарастыратын техникалық-экономикалық негіздемені дайындау үшін техникалық тапсырма әзірленді.

Сумен жабдықтау аспаптарын орнату бойынша өтінімдерді қалыптастыру мақсатында әкімдіктер мен табиғи монополия субъектілерімен жұмыс жүргізілуде. 2026-2028 жылдары 3,6 миллионнан астам "ақылды" су есептеу құрылғыларын орнату жоспарлануда. Сонымен қатар 2025 жылғы 8 қыркүйекте Мемлекет басшысы халыққа жолдауында су саласында халықаралық тәжірибе мен біліктілікті қолдануды, соның ішінде басқарушы компанияларды тартуды тапсырған болатын. Осы тапсырманы орындау мақсатында өткен жылы жетекші еуропалық және азиялық басқарушы компаниялармен келіссөздер жүргізілді. Нәтижесінде әлем бойынша тәжірибесі бар ең ірі халықаралық желілік операторлар - Veolia, Suez және Aqualia компанияларымен ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды. Атап өтетіні, бұл формат активтерді беру емес, мемлекет бақылауын сақтай отырып, басқарушылық компетенциялар мен халықаралық үздік тәжірибелерді тартуға бағытталған. Қазіргі уақытта бірнеше азиялық компаниялармен келіссөздер жалғасуда.

Сумен жабдықтау саласын дамыту, соның ішінде цифрландыру мәселелері, Министрліктің тұрақты бақылауында. Осы бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жалғастырылатын болады.

13.01.2026, 17:27 7441

Су министрлігі көктемгі су тасқынынан қорғау шараларын күшейтуде

Сурет: gov.kz

ҚР су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Үкімет отырысының қорытындысы бойынша өткен баспасөз мәслихатында көктемгі су тасқынының алдын алу және оның салдарын азайту жөніндегі жұмыстар туралы айтты, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.

Оның айтуынша, 2024 жылғы ауқымды су тасқынынан кейін елімізде су тасқыны қаупін азайтуға бағытталған шаралар кешені қабылданған. Бұл жұмысқа жергілікті ғана емес, орталық атқарушы органдар да тартылды. Әр өңір үшін жыл сайын іс-шаралар жоспарлары әзірленіп, жүзеге асырылуда.

2025 жылы өзен арналарын санациялау, гидротехникалық құрылыстарды жөндеу, бөгеттерді нығайту және салу, сондай-ақ лиманды суару алаптарын қалпына келтіруді қоса алғанда, ауқымды жұмыстар жүргізілді. Министр атап өткендей, бұл шаралар өз тиімділігін көрсетті. 2025 жылы су тасқынынан келетін залал көлемі азайды.

Осы жылдың ақпан айында ведомство судың келетін көлемі мен деңгейін көрсете отырып, әрбір өзен бойынша болжамдар ұсынуды жоспарлап отыр.

Су тасқыны қауіпі туындаған жағдайда жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп елді мекендерді су басуға жол бермеу үшін барлық қажетті шаралар қабылданатын болады", - деп атап өтті Нұржан Нұржігітов.